hósdagur 29. november 1990síða 12

Kr Á Síða 12 tíðindablaðið 2. kunning frá EF-arbeiðsbólkinum Nr. 193 — 29. november 1990 Europeiska Ráðið Felagsaktin « Et Í heit ør ið ið sarum. | i beringa ugva 2 } ( USA og 260 mió USSR. Vinningurin av savna sundurlutaða mark naðin í ein stóran innara marknað er av EF mettur at liggja millum 1.000 og 1.500 milliardir kr. um ár- ið EF skal ikki einans verða ein figgjarfelags skapur, tí Felagsaktin við- víkur eisini samstarvi um uttanríkispolitikk, gjald ovra, utjadarapolitikk, umhvørvi, arbeiðsum- hvervi, gransking og teknifreði Sambært aðalhugsanini aftan EF mark fyri samstarvi innan EF, og plaga EF-fólk at tosa um tey 4 frælsini fyri eru eingi frælsi at flyta verur frælsi at flyta ar beiðsmegi frælsi at flyta kapital at flyta tæn frælsi astuveitingar 1 frælsi eru onnur frælsi, t.d Innan hesi rættind seta virki á stovn í EF ini at einum og hverjum landi Skal alt hetta fremjast, verður eisini ogjørligt at avmarka EF-samstarvið 1. januar 1993 A nýggjárinum hverva 1993 landamerk millum tey 12 EF-londini Tá kunnu limalondini ikki longur gera mannamun millum sítt egna fólk og aðrar ella millum síni egnu virki og virki úr E F-lond- um. so øll E F-borgarar ødrum Vanligi EF-borgarin fer tó einki at merkja nýggj- ársmorgun 1993, tí skiftið til innara marknaðin byrj- aði longu í 1985 við stig vísari avteku av einum Innari marknaðurin í EF Í fyrstu knning varð greitt alment um Felagsmarkn- aðin EF. Tá lá umreðan av Europeiska Ráðnum eftur, og ti skal greiðast eitt sindur frá hesum ráðnum nú. Europeiska Ráðið er sprottið úr toppfundunum, ið plagdu at vera millum stjórnarleiðararnar í EF-lond unum, har sterri politiskir og klandurskendir spurn ingar vórðu vidgjørdir. I 1974 vórðu toppfundirnir formliga skipaðir sum Europeiska Ráðið, og í 1986 F ø : eið mn Í Fad verð T 3 3 lakrált nø 1 leiðingar við st« il ni av innar i vi | mor tø na reglurnar onga beinleid virkan á føroyskar bruk arar og feroysk virki Obeinleiðis kunnu vit tó rokna við, at minni roks verður hjá umsitingini at avgreiða út- og innflutn- Eisini kunnu vit við, at ing rokna EF-verur bíligari, tí verður verða fram- savnað í teimum sterstu og effek- tivastu virkjunum. Tað sjónskasta við inn- leiðslan ara marknaðinum verður, at einki marknaðeftirlit verður millum EF-londini. Tað fær eisini stórar av- fólk, verur, tænastur og kapitalur fritt at fara landamark aftan á 1. 1993 leiðingar, at hava um jan- Eisini vanligi kann ferð- ast fritt um oll landamark í EF, tá ið hann er komin inn um EF-mark og kann uar ferðamaðurin nýta sama pening og kre- dittkort allastaðni Fysiskar handilsforðingar Sum nevnt verður eftirlit- ið um landamark tikið av, bæði fyri fólk og verur. Ti- skil vil EF eisini hava toll- avtaluna vid Føroyar broytta, soleidis at øll EF- londini hava sama toll fyri føroyskar vørur. Ti annars verður ikki gjørligt hjá EF at hava eftirlit við, um verur, ið eru fluttar úr Feroyum til Danmarkar og Bretland við ongum ella lágum tolli, ikki verða fluttar víðari til onnur EF- lond. Tekniskar handils- forðingar Ymsar spesifikatiónir og standardir = virka forðandi fyri eisini veruflutn- varð Europeiska Ráðið sáttmálabundið í Felags- aktini, ið verður umredd niðanfyri. Europeiska Ráð- ið virkar partvíst sum kærustovnur, tá ið EF-stovn- arnir hava rent seg fastar í ósemjur. Partvíst tekur raðið >stórar avgerðir< vegna EF-londini. Formliga er samstarvið í Europeiska Ráðnum eitt millumtjóða samstarv, har hvert landið hevur sýtingarrætt (veto). Men í veruleikanum hevur tað víst seg at vera torført hjá teimum londum, sum eru i ði é 1116 ( I 0; ik ra ns] ður igerå n Et Aðalregl P 1 øru i: er log I I n himalandi skult tritt kunna seljast í eðrum EF- londum n á td. um hvørvisøkinum, kann hvørt limalandid sær seta strangari reglur enn EF fyrisetur. Tó mugu hesar reglur ikki raka eina ávísa veru. forboð Logtingslógin um móti innflutningi og sølu av øli, miniral- vatni lidnum leski- drykkum í dósum og ein- gangsfloskum hevði so- leiðis kunnað verið góð- kend av EF. Í byggivinnuni kann væntast, at t.d. krev til tilfar o.a. verða standardi- serað. Tá ið vit innflyta alt byggitilfar, ber hetta í sær, at byggivinnan má 0.Ø. laga seg til hesar stand- ardir. Sambært Romarsått- målanum hava EF-borgar ar rætt til fritt at arbeida og bugva i øllum lima- londum. Fólk hava tó fleiri vansar at dragast við, tí útbúgvingarnar eru so ymiskar í teimum ymsu limalondunum, bæði hægri útbúgvingar, yrkis- útbúgvingar og forleikar. Frameftir verður roynt at skipa so fyri, at tann, ið hevur loyvi at reka vinnu- fakligir virki í einum limalandi, eisini skal hava loyvi at reka virki innan somu vinnu í hinum EF-londun- um. eki skal heldur eingin mannamun- ur gerast á fólki og virkj- um úr eðrum limalondum. Innan onnur T.d. frælsi viðvíkjandi kapitalflutningi, hevi at fáa almennar veitingar, figgjartænastur, flutningi 0.3. minniluta, at standa ímóti herðum trýsti frå hinum. Tá ið meirilutin hevur samtykt at gera okkurt sam- an, verður minnilutin ræddur fyri at verða settur uttanfyri og uttan ávirkan og velur tí heldur at ganga saman við meirilutanum. Europeiska Ráðið hevur yvirtikið leikpartin hjá kommissiónini sum tann politiska drívmegin. Tað er tað Europeiska Ráðið, sum tekur tær >stóru avgerðirnar<. Domi um avtoku av tekniskum handilstordingum Hetta dømid lysir, hvørja åvirkan innari markn- aðurin fær á okkum. EF-fyriskipan um heilsutreytir fyri framleiðslu og avreiðing av fiski og fiskaúrdráttum A okkara týdningarmiklasta marknaði, fiska- marknaðinum, er ætlanin at fremja EF-fyri- skipanir um heilsuligar treytir fyri fiskiskapi, av- reiðing og sølu. Høvudsendamålid er at verja mannaheilsuna, men EF-fyriskipanirnar skulu samstundis tryggja frían handil við ollum fiska- verum. Meginreglan er, at fiskiskapur, viðgerð og framleiðsla skal vera á góðkendum fiskiforum og fiskavirkjum. Eftirlitið hevur framleiðslulandið. Hesar reglur vilja eisini galda i Føroyum, tí vit sum triðjaland selja fiskavørur til EF. Tað er ein fyrimunur fyri okkum, at tað nú er EF-kommissi- ónin, ið ásetur einsháttaðar reglur, so myndug- leikarnir í teimum ymisku EF-londunum ikki kunnu seta nationalar forðingar fyri okkara fiska- útflutningi. Annars samsvara treytirnar fyri at góðkenna fiskiskip og virki rættiliga væl við okkara lógir og reglugerðir. Hóast hesar EF-fyriskipanir verða framdar ber ikki til at siga, at allir trupulleikar eru loystir dag undan degi. Men fyrimunirnir eru, at manna- gongd og aðaltreytir verða lagdar. Skattligar forðingar Munur á momsi ella ødr- um avgjøldum fær fólk úr hart skattaðum londum at keypa í grannalondum við lágum skatti. Hesin mun- ur i avgjøldum skal javn- ast burtur, so sleppast kann undan at manna- munur verður gjørdur, ið stríð við Rómarsáttmálan. Peningafelags- skapur (Moneter Unión) EF arbeiðir eisini ímóti, at øll limalondini skulu hava somu pengar, og tað hev- ur leingi nýtt Ecu-in (European Currency Unit) sum eitt teoretiskt pen- ingavirði. Ein ecu er o.u. 8 kr. Hann verður nýttur sum gjaldoyraeind í EF í ollum fíggjarspurningum. Tað finnast eingir myntir, peningaseðlar ella frí- merki í ecu. Men einki er at ivast í, at peningaseðl- ar, myntir og frimerki skjótt verða at síggja i ecu. Londini hava hvept seg eitt sindur við at lata tjóðareyðkenni krónu-seðilin pund- sedilin fara. Serliga bretski stjórnarleiðarin, Margareth Thatcher, hev- ur verið ímóti, men nú hevur hon valt at leggja frá sær, og so verður óivað lættari hjá limalondunum at semjast um eina tíðar- ætlan at fullføra figgjar- og peningapolitikkin. sum ella Heimildir: Anna M Furopeiska Gemenskapen Westmann Carsten S Hansen: De tolv í det indre Marked