hósdagur 15. november 1990síða 9

: Nr. 183 — 15. november 199 == Ein sterkan javnaðarflo Samgongan frá 1985-88 undir leiðslu javnaðarflok- sins legði so til rættis, at aftur kundi farast undir havnabyggingar eftir ein- ari tá samtyktari havna- játtan. Arbeidid her á Sandi hevur higartil ging- ið væl, og við árslok 1991 skuldu vit heima á Sandi átt eina góða og rímuliga stóra havn. Tað var bygdarráðið á Sandi, sum í 1984 læt skitsuprojektera hesa havnarvikan og síðan varð sama år gjørd model- roynd å Hydraulisk Insti- tut i Danmark. Tad eftirfylgjandi bygdarrådid hevur trokad å at fåa framda hesa havnargerð, og stórur partur av fíggjarorku kommununnar fer til hetta arbeiðið. Men vit Til valið fyri tveimum ár- um síðani varð nakað gjert burtur úr at kvinnur stillaðu upp. Flokkarnir, fjølmiðlarnir, áhugabólkar og tey konufólkini, sum vóru stillad upp, ell gjørdu vart við seg. Úrslitið var eisini heilt hampuligt. Trý konufólk vórðu vald, og sjálvt um talið er lítið, so var hetta ein trífaldan. Allar tríggj- ar, sum valdar vórðu, vóru valdar í Suðurstreymi, men eisini í eðrum val- demum fingu kvinnuligu valevnini = nógvar at- kveður. Nevnast kann, at bæði í Norðoyggjum og í Eysturoy fingu konufólk næstmestar atkveður á javnaðarlistanum. Tíverri mugu vit á- sanna, at eingi mál til ser- stakan frama fyri kvinnur- nar í Feroyum eru framd síðan seinasta val, heldur er gingið hin vegin. Fleiri lógir og skipanir eru gjørdar, ið gera støduna hjá kvinnum truplari, ser- liga í sambandi við bern og ansing. Búskaparkreppan í dag rakar kvinnurnar harðari enn aðrar bólkar. Tær missa fyrst arbeiðið, tær fara mest niður í løn, og sum heild má sigast, um vit ikki ansa eftir, so verða kvinnurnar í framtíðini meira bundnar og ófræls- meta hesa útbygging sum fyritreyt fyri at rekja fiskivinnu undir tryggum umsteðum á Sandi. Ein onnur útbygging, sum tervur hevur verið á leingi, verður nú eftir hvat hoyrist loyst úr lagdi. Tað er tiltakið Sandoyar ellis- og rektar- heim. Hetta tiltak verður nú framt, um enn í skerd- um líki. Fyri tey, sum hava bíðað eftir hesum heimum, er at fegnast um, at málið nú loksins verður rokkið. Óloyst stórmál bæði í Skopun og á Sandi eru kommunuskúlarnir. Og her fer at verða neyðugt við loysnum sum skjótast. Kommunan hevur ar- beitt ávegis við bygdar- ætlan, byggiplani og byggisamtykt. Eisini hev- ar. Meira enn nakrantíð er brúk fyri at ansa eftir og stríðast fyri rættindunum og meguleikunum hjá kvinnum, og brúk er fyri nógvum kvinnum til hetta arbeiði. Í 1988 feldi legtingið lógina um javnsteðu mill- um kvinnur og menn, og sum øll helst minnast stóðst samgonguslit av hesum. Vit segdu til valið fyri tveimum árum síðani, at vit vildu taka hetta mál upp aftur í komandi val- skeiði. Men tíverri hava arbeiðsfriðurin og arbeiðs- umsteðurnar í legtingin- um verið so út av lagi vánaligar, at tað ikki hev- ur borið til at gera nakað veruligt tingarbeiði. Er brúk fyri einari slík- ari lóg um javnsteðu, hava kvinnur ikki javnrætt, sun nú er? Hetta verður ofta spurt um, tá talað verður um hesar spurningar. Jú, í flestu forum ber til at siga, at konufólk og mannfólk hava somu rætt- indi í okkara samfelag, men vit hava so sanniliga ikki javnsteðu. Tað sæst týðuliga nú í sambandi við hetta valið. Alt ov fáar kvinnur eru við. Í flestu flokkunum siga tey helst, ja, men vit hava biðið konufólk um at ur kommunan ognað sær lendi til komandi skúlagki ella partar herav. Skúlin í Sands bygd er yvir 100 ára gamal, og tervurin er stórur á nýggjum skula. Men tervurin kann bert nektast eftir fíggjarork- uni. Tá verandi havna- bygging á Sandi er liðug, og um inntøkan hjá Sands kommunu ikki minkar, so skuldi verið vón fyri at farið verður undir hesar kommunuskúlar. Byrjast má í næst kom- andi árum ella kanska seint í hesum legtings- skeiði, sum vónandi varar í 4 ár. Tað verður tí ein uppgáva hjá komandi løg- tingsumboðum sandoy- inga at virka fyri, at hetta letur seg gera, og at part- ur kommununnar ikki verður so tungur, sum Valevni Javnaðar- Marita Petersen Suðurstreymoy koma upp á listan, men tær siga nei. Hvussu ber tað til, at konufólk ikki tíma ella vilja fara beinleiðis upp í politikk? Hava tær ikki á- huga fyri samfelagsmál- um, duga tær verri enn menn, hava tær ov lítla til- trúgv til seg sjálva, hava hann er í dag, ella í hvussu so er ikki tyngri. Okkara stersta arbeiðs pláss er flakavirkið Borg in. Tað hendi ein stór broyting á Sandi, tá vit fingu útbygt tá uppsteðg- aða saltfiskavirkið til flakavirki í 1982. Tann 22/11-1982 tók hetta virk- ið móti fyrstu stertunum Hetta hevur síðan verið okkara stersta arbeiðs- pláss, og vit kunnu ikki vera virkið fyri uttan aft- ur. Saman við Sólarris í Skopun eru hesi bæði virki okkara einastu veru- liga stóru arbeiðspláss. Og vit hava ongar alterna- tivar vinnumeguleikar i okkara valdømi. Tað má tí vera eitt krav til okkara politikarar og komandi stjórn i Føroyum tær ikki tíð og umsteður, tí tær skulu passa bern, gomul og heim, ella vilja tær ikki nýta sína tíð til klandur og briksl? Nógvar av hesum grundum eru væl skilj- andi, men vit mugu bert síggja í eyguni, at skal broyting koma í, so mugu vit sjálvar fáa hesa í lag, og vit mugu eisini ásanna, at tey veiku verða fyrst rakt, tá niðurgangstíðir eru, og millum hesi eru konufólkini. Sjálvt um lítið ella einki er gjørt burturúr kvinnu- målum til hetta valid, eru tey meira åtrokandi enn nakrantíð fyrr. Tað er brúk fyri, at konufólk taka lut í politiska lívinum, og samfelagið verður eisini eðrvísi, um nógvar eru við. Tí kvinnur vilja ofta taka aðrar avgerðir og pri- oritera eðrvísi enn gjert verður nú. Marita Petersen at leggja so til rættis, at vit varðveita okkara ar- beiðspláss saman við okk- ara fiskiskipum. Hetta er ein fortreyt fyri trivnaðin- um her. Virkini mugu ger- kappingarfer í dygd og prísi, og tey mugu hava umsteður at tilvirka rá- veruna til lidna út- flutningsveru - vit kunnu ikki framhaldandi liva av at útflyta blokk til onnur at framleiða. Javnaðarflokkurin vil fremja eina nýggja skatta- lóg at minka persóns- skattatrýstið á miðal- og låginntøkum, og javnaðar- flokkurin vil eisini avtaka tvungnu uppsparingina. Tað skal aftur lena seg at arbeiða i Føroyum. Far- ið ti á val og veljið ein sterkan javnaðarflokk inn á ting. ast Birgir Mohr ; Br Birgir Mohr Sandoy Er bruk fyri kvinnum i politikki? Sambandsmenn yvirtoku bispasætið F, Eyðun Johannesen Eysturoy A einum veljarafundi hevði Jóhs. M. Olsen okk urt at siga um, at javn aðarflokkurin skuldi gera nýggja sjálvstýrislóg ella broyta heimastýrislógina Tað er avgjert ikki neyð- ugt at broyta hana sjálv- styrisvegin, eftir mini metan, soleiðis er tað lætt- ari at gera broytingar á sjálvstýrisleið, nú vit hava sæð, at sambands- menn yvirtóku Bispasæti okkara, sum lá í Keyp- mannahavn Jóhs. M. Olsen, vit hava ikki ráð til fleiri yvirtøkur í hesum degum, so tað er gott, at tit bóltaðu rút um reguleringskontoina Eyðun Johannesen valevni Javnadarfloksins