fríggjadagur 4. januar 1991síða 2

Foroyar og Golfkreppan KREPPAN í Golfinum er helst ein tann álvarsamasta síðani seinna heimsbardaga. Vandi er fyri einum stórkríggi, har einar 30 tjóðir verða við. Tað eru bert tvær vikur til freistin, ST hevur givið Irak at fara úr Kuwait, gongur út. Aftaná 15. januar kunnu vit tí rokna við einum óhugnaligum og oyð- andi kríggi, sum ikki bara fer at fáa avleiðingar fyri tey lut- takandi stríðslondini. ALLUR heimurin fer at verða raktur av einum kríggi í Mið- eystri. Her verður serliga hugsað um prísirnar á olju, sum við krígsbyrjan fara at røkka upp til Himmals. Og tad fer at skaka allan heims- búskapin. Tað er helst ikki rætt at siga, at nakar verður verri raktur enn annar, tí hækkandi oljuprísir fara at raka okkum øll, so ella so. Tað er ikki bert ráoljan her verður hugsað um, vit eiga eisini at hugsa um, hverja beinleiðis og óbeinleiðis av- leiðing eitt kriggj mitt í heim- sins oljukeldum fer at hava á allan búskapin sum so. EISINI vit i Føroyum fara at kenna sviðan av einum tí- líkum kríggi. Nettup tað at vit eru so fá og bert hava eina vinnu at líta á, fer at kennast svårt. Við himmalhøgum olju- prísum kann fiskiflotin gott leggjast allur sum hann er. Tá verður okkara egna kreppa fullgjørd. Allur okkara sam- felagsbúskapur fer á heysin. TAÐ er tí okkara vón, at menn fara at finna eina friða- liga loysn á stríðnum í Golfi- num. Eitt kriggj fer neyvan at gagna nøkrum, tá avtornar. Øll gerast vit taparar. Og ser- liga um seinastu tíðindini um ætlanina hjá irakum at seta eld á allar tær 1000 oljukeldu- nar í Kuwait eru rgtt. Tá fer kríggið ikki bert at hava van- ligar materiellar og menn- iskjaligar skaðar við sær, tá fer tað at hava ávirkan á okk- ara umhvørvi. Mett verður, at tað fer at vera ein altoyðandi náttúruvanlukka, um irakar seta eld å oljukeldurnar. Tad er einki minni enn sjálumorð, sum tó fyrst og fremst fer at raka tey mongu menniskju, sum eru stødd í stríðs- økinum, men sum so við og við fer at hava nógv álvarslig- ari fylgjur fyri umheimin. HVAT kunnu vit gera fyri at ávirka gongdina í Miðeystri. Telefon: Litid ella einki. Men håast småir so eiga vit at fylgja vid ti sum hendir og lata stridan- di partarnar kenna okkara rødd eisini, eina rødd, sum ávarar móti kriggi. STØDAN sær alt annað enn góð út. Irakar vilja ikki boygg- ja seg ein tumma, hóast teir vita, at eitt kriggj kann gera alt lrak til oydimørk. Vit vita t.d. ikki, hvat israelar kunnu finna uppå, um Saddam Hussein gera ålvara av sinum hóttanum at reka kemiska krigsførslu móti teimum ísra- elsku býunum. Ísraelar eiga sum vit øll vita kjarnorku- vápn, og hóast hesin spurn- ingurin ikki hevur verið nógv frammi enn, so eiga vit ikki at síggja burtur frá, at ísraelar fara at kenna seg noyddar at brúka øll vápn fyri at berja eitt irakiskt álop niður. ALLUR vesturheimurin og nærum heimurin allur hevur fordømt irakisku innrásina í Kuwait og ST hevur samtykt, at tekur landið seg ikki úr Kuwait, áðrenn hálvan janu- ar, so hava limalondini loyvi at brúka hermegi móti lrak. lrakar royna at fáa vestur- heimin og ST at ganga við til at tengja innrásina av Kuwait saman við tí palestinensiska spurninginum, men hetta Postadressa: Postsmogu 76 : 110 Tórshavn 14720 Argjum 11820 Teiefax: siga flestu onnur lond korta nei til. Tí hesir spurningar hava einki við hvgnn annan at gera. Hetta meta vit eisini vera rætt at fasthalda, men tað er greitt, at framhaldandi ísraelska hersetingin av Vest- ara áarbakka og Gaza tænir ikki friðarins sek. Hetta er tí ein spurningur, sum bæði ST og vesturheimurin eiga at taka upp til viðgerðar, ikki fyri at fáa loyst Kuwait-málið, men tí hetta málið kann ikki liggja óloyst í allar ævir. Pale- stinar hava eisini rætt at liva. EIN spurningur, sum av og á er frammi, er, hvussu verður í Miðeystri, um nú Hussein ger av at taka seg úr Kuwait kort- ini. Sleppur hann tá at halda fram við royndum sínum at fáa sær kjarnorkuvápn. Um ikki — hver skal tá forða hon- um í hesum — og hvussu. Júst hesin spurningurin um kjarnorkuvápn man uttan iva vega tungt hjá teimum sam- eindu og ikki minst Ísrael, Saudi Arabia og USA. Og ilt er at hugsa sær, at hesi lond- ini fara at vera nøgd, bara lrak tekur seg úr Kuwait. Tá er irakiski vandin als ikki burtur — men fær tvørturi- móti møguleika at mennast uppá longri sikt. Hetta man helst verða ein hin størsti spurningurin í allari Golf- kreppuni, tá avtornar. uns mn sosigaley N Í 2 <v Rd D + AN AAN, v «8 Góður fyri almenna orðaskiftið »Fundamentid til ein stóran varða varð til, tá eg tók við 1. juli 1969. Eg havi eftir feri- muni saman við eðrum roynt at laga víðari henda varða. Varðin er langt frá liðugur enn. Tað vil verða arbeitt nógv, nógv ár afturat. Vit vóna, at hesin varð- in vil verða til gagns og til heiðurs fyri Feroya land« skrivar Birgir Danielsen í »Okkara millum«, nu hann fer frá sum stjóri eftir meira enn 21 ár. Vit skulu ikki her fara at gera upp, hvenn týdn- ing Birgir Danielsen hev- ur havt fyri feroyskan fiskaútflutning, men skulu sláa fast, at ein tann mest virkni einstaklingur- in í tí almenna tjakinum her á landi í mong ár man hava verið Birgir Daniel- sen. Tað eru langt frá all, sum hava verið ella eru samd við hann í ellum sjónarmiðum hansara, og heldur ikki vit á blaðnum hava verið tað, men frá- farni Fiskaselustjórin skal fáa tað skoðsmál frá okkum, at hann er ein av teimum fáu, sum hevur troytt tann týdningarmik- la meguleikan, ið demo- kratiið gevur okkum, nevniliga at halda lív í tí almenna orðaskiftinum um ymisk samfelagsmál. Tað hevur nærum ikki verið tað panel, sum Birg- ir Danielsen ikki hevur luttikið í. Og altíð hevur hann verið fúsur at svara spurningum, tá eitt nú So- sialurin hevur sett honum teir. Onkur kallar tað »pressugredi«. Ein kann kalla tað, hvat ein vil, ikki skerst tó burtur, hann hevur altíð verið parat at svara spurningum. Tað er tó einki dulsmál, at serliga Sosialurin hevur verið ein av teimum mest kritisku reddunum móti Fiskaseluni og stóra tess í mong ár. Tað er okkara sannføring, at demokrati- id gevur okkum ikki bert møguleikan til at siga okkara hugsan, men tad krevur eisini av okkum, at vit skulu vera kritisk við- víkjandi tí, sum fyriferst í samfelagnum. Tað er neyðugt at stríðast fyri demokratinum hvenn dag, og kritikkurin er eitt av teimum nátúrligastu amboðunum í hesum stríði. Vit hava roynt at brúka hetta amboð á sama hátt sum Birgir Danielsen hevur gjørt tað, tå hann hevur langað út eftir okk- ara fólkavaldu. Vit ivast onga letu í, at fráfarni fiskasølustjørin innast inni er fegin um tann kritikk, sum eitt nú Sosialurin er komin við, tí hann eigur so eisini sín part av æruni fyri, at broytingar til tað betra eru gjørdar á Fiskasøluni. Nú hevur Birgir Daniel- sen so kjósað sær polit- isku leiðina og situr hann helst í letuni sum ein av teimum týdningarmestu politikarunum í Fólka- flokkinum, tá samráðst verður um skipan av landsstýri. Tað taka vit sum givið, tá hugsað verð- ur um hansara bakgrund og áhuga hansara fyri samfelagsviðurskiftum. Tað er okkara vón, at Fólkaflokkurin við honum hevur fingið ein politik- ara, sum gongur aðrar leiðir enn Óla'sa floyur. Vit kunnu illa hugsa okk- um ein mann sum Birgir Danielsen kunna arbeiða væl saman við Óla Breck- mann, tá hugsað verður um at hava virðing hver fyri eðrum og tá hugsað verður um, at ein fyri- treytin fyri, at demokrati- ið kann virka, nettup er Framhald á síðu 13