leygardagur 1. desember 1990síða 2

1 | | Undirgrundar- Fyritaksstjóri Ljósmyndar: Abyrgdarblaðstjóri Tórfinn Smith Biaðfólk. Randi Jacobsen Útgevari Pit Sosialurin Bústaður: Argjavegi 26 Postadressa Postsmogu 76 Krisjan Dahl Dagny Joensen - Ólavur W. Hegnesen Uppseting. P/f Sosialurin Argjum VD Teds Kalmar Lindenskov Hilmar Jan Hansen - Justinus Eidesgaard Prent P/f Pressan 1981 Telefon: 11820 | Tetetax: 1 målid er SÍÐANI fyrst i åttatiårunum hava samrådingar verið mill- um føroyskar og danskar myndugleikar um undirgrund- armálið. Hesar samrådingar byrjaðu meðan sambands- flokkurin, fólkaflokkurin og sjálvstýrisflokkurin mannaðu landsstýrið, og tað var í tíðar- skeiðnum 1981-85. FYRSTA umfarið í hesum samráðingum endaði við, at allir flokkar í Danmark og í Føroyum, uttan foroyski javn- aðarflokkurin, høvdu sligið seg til tois vid, at tað bert vóru tveir møguleikar í undir- grundarmálinum. Annar møguleikin var føroyskur ognarrættur til undirgrund- ina. Hin møguleikin var ein råevnisskipan eftir somu reg!- um sum tann grønlendska undirgrundarskipanin. Dansk- ir myndugleikar søgdu, at før- oyskur ognarrættur til undir- grundina vildi siga tad sama sum loysing. HETTA vildi Føroya Javn- aðarflokkur ikki góðtaka. Flokkurin vísti á eina aðra loysn í undirgrundarmálinum. Á ein triðja møguleika. Nevni- liga á tann møguleikan, at målsøki Føroya Undirgrund verdur gjørt til føroyskt ser- mål, og hetta vil siga, at heimastyriå kemur at hava avgeråarrættin i øllum spurn- ingum viðvíkjandi undir- grundini. Nakað annað er so, at hinir partarnir í ríkisfelags- skapinum fáa náttúrlig fram- íhjárættindi á tann hátt, at tá foroysk orka ikki røkkur og tå føroyskur tørvur er nøktadur, kunnu danir og grønlendingar sleppa upp i part. TÅ SAMRÅDINGARNAR millum føroyskar og danskar myndugleikar i landsstyris- skeiðnum 1981-85 endaðu við valinum millum føroyskan ognarrætt og eina grøn- lendska ráevnisskipan, tók javnaðarflokkurin um endan. Hetta gjørdi flokkurin hóast hann sat í andstødu. Biðið varð um fund við danska javnaðarflokkin. Aftan á tann fundin fekk føroyski javnað- arflokkurin skriv frá danska javnaðarflokkinum. Í tí skriv- inum tók danski javnaðar- flokkurin undir við sjónar- miðum Føroya Javnaðarfloks í undirgrundarmálinum. Tað vil siga, at nú hevði tann størsti flokkurin í Danmark broytt stóðu. Í LANDSSTÝRINUM 1985-89 hevði javnadarfiokkurin leiðsluna. Flokkurin leiddi eis ini samráðingarnar við dansk- ar myndugleikar um eina loysn í undirgrundarmálinum. Sjónarmiðið um at gera máls- øki Føroya Undirgrund til før- oyskt sermål vann størri og størri undirtøku. Í august 1988 vóru vit komnir heilt nær eini loysn. Men eftir hetta hendi stjórnarskifti í Foroyum. Síð- ani eru ongi framstig gjørd í undirgrundarmálinum. Hesi tvey árini hava fólkaflokkurin og sambandsfiokkurin um- boðað okkum á fólkatingi. Heldur ikki tað hevur ført okkum nærri eini loysn í und- irgrundarmálinum FÓLKATINGSVAL verður 12. desember. Javnaðarflokkurin hevur prógvað, at hann kundi fáa danskar politikarar og danskar flokkar at broyta stóðu í undirgrundarspurning- inum. Tí kann flokkurin eisini fyrireika og fremja ta enda- ligu loysnina í undirgrundar- málinum. Hetta kann hann best gera um hann fær um- boðan á fólkatingi. Um tit vilja loysa undirgrundarmálið, eiga tit at greiða atkvødu fyr javnaðarflokkinum á fólka- | tingsvalinum. eitt dómi um at javnaðar- flokkurin hevur loysnir og at flokkurin megnar at fremja hesar loysnir. Tí er fólkatings- valið sjálvsagt. Tað verður ein X við javnadarfiokinum ella eitt av valevnum floksins. vj. j UNDIRGRUNDARMÅLID er | Í Í Aftursvar til Hilmar Jan Hansen: Javnaðarflokkurin bæði vil og skal í Tinganes hava »samhaldsfasta«. Vit eru nærri »realitetunum« enn Sambandsflokkurin kolldømt uppsparingina, skattaumlegging kolldoma råfiskabytid, og í tingmenn eru eftir av sum bundnu eru fyri (lætta), hetta til viks vitandi, at tað ongantíð kundi framt sama »bluffnummar« við Javnaðarflokkinum, sum eydnaðist við hinum báð- um, men hevði verið noytt til at boygt seg nakað mótvegis Tjóðveldisflokk- inum og Javnaðarflokkin- um. samtyktu sostatt nógu ið er ið at »blokera« seg sjålv- ar lætti er reett ein byrðum, so NnlØK omaåanivr Hvat pinir? að, sum pinir Hilmar Jan í sálina, er at vit ikki iava givið skarvin } } Sambandsin Fleiri skrivlig uppskot? Nú spyrja teir aftur eftir skrivligum samgonguupp- leggi, men er svar okkara Vi og at slíkt er til bein“ kunnu fánýtis, meginspurningar- Utlegging Hilmar Jai tikk, men eina »fiksa seinast vunnu krónun- Hansens 29. november an grill hjå tåsitandi for ur (lægri marginal- polit u stød ys manni sambandsfloksins, skatt). gongusamráðingu einum sjónleiki uppsett- i. Tryggja ellisår vid eru mektar av djupur um til tess at eyðmýkja »Samhaldsfasta onloysi um I ! Sveldisflokkin og fólka- 5. Leggja barnatilskotini o umaftur b s | iðist, men 6. So vid og við venda er dit } ið i ettvi 1 landskassahalli til av ðveldistlokkurin lut- lop so nógv sterri 7. Fáa meiri gongd á aft- Hesin »politikkur« legð so ótolandi byrðar á førov- ingar, at urslitid gjørdist eitt uppstedgad samfelag vid fallandi framleidslu, arbeiðsloysi, vónloysi og hópflyting av landinum. Hesi fólk eru ikki vanlig flytandi, men flóttafólk undan sambandsskaptari neyðsteðu hjá teimum hverjum sær. Her var nevniliga ikki talan um veruligan poli- ifturgongdini enn inbandsflokkurin Men veljarin ger ju av, og hevur rætt. Fyri at venda gongdini hevur Javnadarflokkurin skotid upp m.a. at: 1 1. Avtaka men ráfiskabýtið, tryggja serliga toska-, hýsu- og upsa- stovnarnar. 2. Seta bundnu uppspar- ingina úr gildi. Rætta skattastigan, so ikki 70 oyru men 50 oyru fara í skatti av w ur, so arbeiði verður til fleiri hendur. 0.S.fr. So kunnu tit kalla hetta gylt og órealistisk lyfti so nógv til vilja. Eg havi sagt, at hetta er ikki gåvumildni, men pískandi neyðug bú- skapartiltek. Hesi verða fíggjað við umlegging av skattatrýst- inum, tálman av rentu- spekulatiónini og einum lítlum eykaskatti á hægri inntøkur. Hesin skatta- 1 uppskott ella »lyftum« enn, og | stríðast hvenn dag fyri at smíða eina samgonguav- talu, sum kann tryggja, at hetta gerst veruleiki — í hvussu er meginparturin. Hilmar Jan letst gloyma, at vit ikki hava meiriluta, men vit skulu hava meiriluta, vit skulu sannføra aðrar um, at hetta er rættur politikkur. Hinvegin virka vit ut frå teirri fortreyt, at 26 tingmenn meira og minni igarpolitikki »blått g Siept Krøvun- umlegging av sKatlatrystinum og av- bundnu tvangs- ispinnur hann illgit- metingar um, at vit telva fyri at sleppa undan ábyrgd og ger seg til 6 sannindamann við at siga, at vit »skulkadu« aftan å seinasta val, tó at hann veit, at vit av øllum alvi royndu at fåa eina sam- gongu við Tjóðveldis- flokkin og Sambands- flokkin, m.a. við einum sera nágreiniligum og út í æsir vælgjørdum 'sátt- málauppleggi. Sambandið kveistraði and nir, sum tryggja nokur Javnaðarfloksins aðu Son 1} num ikki finna loysn. Sambandsformaðurin »biokeradi« effektivt hes- um royndum i fyrstu at- løgu vid at krevja reinan borgarligan sambands- politikk og onki annad. Helt hann, at vit skuldu nyta 10 menn til at reka reinan sambandspolitikk? So kundu vit eins væl avtikid Javnadarflokkin. So falskt kann klaverid nú einaferð ikki sleppa at spæla. Hesar »disharmo- niir« mugu vit hava burt- ur og hava tí boðsent Framhalda síðu 22