mikudagur 19. desember 1990síða 6

Síða 6 - tíðindablaðið Læraraskúlin 120 ár tíðir skúlans hava verið skiftandi. Onkuntíð hevur hann verið at kalla kvinnuskúli burturav, og aðrar tíðir mansskúli Leygarkvøldid varð veitsla hildin fyri umleið 200 inn- bodnum á Føroya Lærara- skúla. Fann 1. oktober í ár vóru liðin 120 ár, síðani lærara- skúli varð settur á stovn í Føroyum. Somuleiðis er í år sein- asta uppíbygging skúlans fingin frå hondini. Ti vard i hesum sparitid- um gjørt av halda bædi hesi høvini við einari veitslu, og var hon leygar- kvøldid. Tidirnar broyttar At tíðirnar eru nógv broyttar, er læraraskúlin ikki minsta dómi um. Hetta nart stjórin Pauli Nielsen eisini við í rødu, har hann leitaði eitt sindur aftur í tíðina, tá skúlin byrjaði. Hann greiddi millum annað frá, at tað fyrsta árið vóru næmingarnir 12 í tali, men bert sjey teirra tóku prógv tvey ár seinni. Av teimum 12 vóru tríggir tilkomnir giftir menn. Tveir teirra góvust eftir skeið í tríggjar mán- aðir, uttan at fáa prógv, meðan tann tridi tók prógv í 1872. Av hinum níggju gavst ein vegna ringa heilsu og ein annar doyði av tyfus í skúlatíðini. Skiftandi kvinnu- og mansdominansur Gjøgnum tíðirnar hevur verið skiftandi kvinnu- og mansdominansur á lærara- skúlanum. Fyrstu árini vóru tað bert menn, ið gingu á lærara- skúlanum, men so broytu samfelagið tann vegin, at færri menn høvdu hug at nema kunnleika á lærara- skúla, og varð ti frå 1884 loyvt kvinnum at ganga á læraraskúla. Beinanvegin tóku kvinn- ur væl undir við hesi skip- an, og fram at aldarskift- inum vóru væl fleiri kvinnur enn menn á skúl- anum. Alitisuppgáva Men við bøttum lønarvid- urskiftum eftir aldarskiftid tók áhugin millum manna fyri læraraútbúgvingini til, og heilt fram til fyri tíggju Nr. 207 — 19. desember 1990 árum síðani vóru meira enn tveir triðingar av teim- um, sum fingu lærara- prógv, menn. Nú eru kvinnumar aftur á odda, og í onkrum skúla á læraraskúlanum er eing- in maður. Sum heild um- boðað menn 15% av næm- ingunum á læraraskúl- anum. At skúlin hevur stóran týdning í samfelagnum, nart Pauli Nielsen eisini við í réðu síni: „Vit, sum starvast her á staðnum, halda, at vit hava fingið litið upp í hendi eina ta størstu álitisupp- gávu sum er í samfelag- num — at geva teimum út- búgving, sum skulu vera lærarar hjá børnum og ungdómum okkara, at geva teimum útbúgving, ið skulu taka hond um tey smæstu og um tey, sum eru veikast og ringast fyri at bjarga sær í okkara framkomna nútíðarsamfel- „ ag. hj. Í hesum døgum, nú kuldin ger um seg, er neyðugt at koyra forst- løg í kølarin í bilinum. Tvey sløg av frostløgi eru til, hesi eru: Ethylenglycol og propylenglycol. Ethylenglycol er mest vanligi nýtti frostløgur- in, men hann er sam- stundis eisini Ógvuliga eitrandi (100 ml! er deyðilig mongd) um tú t.d. andar hana í teg ella fær hann á holdið. Hetta er skaðiligt nýru og eygu Arbeiðsefurliuð hevur markvirði lyri teg, gjøgnum lyri åsett tvey ethylenzlycol, grundað á heilsuvandanum við at nylå Iycol: Sun løg. Markvirði ty hy eng F 260 I Nýtið ikki vandamiklasta frostløgin - serliga tå minni vandamikil evni eru til at takc eftirlitið hevur sett læg- ri markvirði fyri et- hylenglycol sum sirm er, at tað ógvuliga skjótt kunnu standast skaðiligar mongdir av glycol nærin- dis einum bilmotori, tá hann verður settur í gongd, um frostløgur verður koyrdur i kølaran beint frammanundan, og møguliga ein dropi er komin á ventillator- reimina, ella um køli- vatnspumpan ickur. Eisini er vert at um- hugsa, at motorurin skal kaldur, tá lokið tikin av kølarn tad er herlsuliga vandamikið at anda glycol í ov yd > MØONFGUM i seg vera verður um, av tl at stórum vandamikið hjá øllum bileigarum at fáa slík evni í ella á seg, so er tað sjálvandi bilsmiðir o.a. sum fáast við bilar, ið eru í stórsta vanda- bólki. Tí eru tað hesir, sum skulu vera serliga varnir við at nýta ethylenglycol frostløg, men heldur royna at fáa fatur í pro- pylenglycol frostløgin ístaðin, verður sagt á Arbeiðseftirliunum. Statoil selja teir frostløg, sum inniheldur Monoethyfenglycol. Pål Weihe, yvirlækni å Arbeiðsmedisinsku deild, sigur vid Sosialin, at hetta evni er tað vanda- A Shell og mikla, sum nevnt í greinini. Pål Weihe: Hetta er eitrandi evni, sum kann verða vandamikið ilt , h ÍS GÓU annað evni - eitt nú spritt Á Arbeiðseftirliiinun fáast annars uppiysins citrandi evnini. Hesi virka kortini eins væl og i vandamiklu. Dagn Tad eru serliga bilsmidir og onnur folk, id fåast #14 sí