týsdagur 26. februar 1991síða 13

Nr. 39 — 26. februar 1991 Síða 13 Javnstødunevnd — Javnstødulég Mikudagin 20. februar i år segði útvarpið, at lands- stýrið hevur valt Honnu Joensen aftur sum for- mann í javnsteðunevnd- ina. Sagt varð, at hon hev- ur verið formaður í nevnd- ini seinastu 4 árini, men at nevndin hevur ikki virkað vegna tess, at uppskotið um javnsteðulóg fall á tingi, og at nevndin tí ikki hevur nakra lóg at virka eftir. Skrivaðar og óskrivaðar reglur Kristin siðmenning býður fólki at halda bæði skriv- aðar og óskrivaðar reglur. Hetta skuldi sostatt forð- að fyri, at mannamunur verður gjørdur millum fólk, millum menn og kvinnur, í arbeiðslívinum. Feroya landsstýri, sum hevur ábyrgd av umsit- ingini fyri Føroya løgting, skuldi sosatt gingið fyri við góðum fyridømi. Men hvussu er vorðið innan umsitingina hjá løg- tinginum? Hava kvinnur kanska líka stóran rætt sum menn at verða flutt fram í almennum starvi? Nei og aftur nei!! Kemst hetta kanska av, at kvinnur hava minni út- búgving og færri starvsár enn menn í almennum ar- beiði? Nei! grundin! Hvar er so feilurin? Feilurin liggur hjá tí unga ættarliði, sum er valt inn á Feroya legting síðani 1970. Hetta ættar- lið hevur úr ellum politisk- um flokkum valt lands- stýri hesi seinastu 20 ár- ini. Hesi landsstýri og leiðarar tess eru øll sam- sek í tí mannamuni, sum valdar innan føroyska um- siting, har menn fáa stór forrættindi fram um kvinnur, uttan at teir hava víst framúrskarandi evni. Sjálvsagt hevur starvs- maðurin Hanna Joensen, nývaldur formaður í javn- steðunevndini — ið longu hevur verið formaður sein- astu 4 árini — ikki nakran rætt til at kanna allar al- mennar lenir og kanna, hvussu fólk verða sett í Hetta er ikki starv innan feroysku um- sitingina!!! Men bæði landsstyrini og løgmenninir hava havt skyldu til at gingid å odda vid góðum fyridømi, at rætt er farid fram. Sidani føroyingar i 1948 fingu heimastýrislógina — ólógina miklu — hava legmenninir, ið sitið hava síðani tá, umsitið málsek- ið: Starvsfólk. Í landsstýrissamgong- uni 1984-1988 varð hetta broytt! Hetta landsstýrið, ið lovaði føroyingum, at tað skuldi rætta avlagaða bú- skapin í landinum upp, um tað bert fekk 500 dag- ar at virka í, setti ein hóp av nýggjum stjórum í Tinganes við teirri grund- geving, at foroysk fyrisit- ing var niðurslitin. Niður- slitin! Hvat er tað? Er tað vanstýring og maktarloysi hjá teimum, sum legtingið hevur valt at umsita almenn viður- skifti i Føroyum? Føroya løgting jåttadi pening til nógvar nýggjar almennar stjórar í Tinga- nesi. Ein av hesum stjór- um er stjórin á lenardeild- ini hjá landsstýrinum. Hesin stjórin, sum lands- stýrið hevur ábyrgdina av fyri Feroya legting, tykist ikki hava hylling á, eftir hverjum reglum fólk verða sett í starv innan al- menna umsiting í okkara grannalondum, og eftir hverjum reglum fólk verða flutt upp í len. Skulu feroyingar hugsa um at hava eina almenna fyrisiting við útbúnum fólki, so má stór broyting henda her og onnur og strangari krev verða sett! Átaluvert er tað eisini, at vit feroyingar skulu ikki eiga nóg mikið av út- búnum fólki at rekja al- menn viðurskifti í landin- um, nú øll uttan mun til innteku í heilan mansald- ur hava havt hevi at fing- ið sær lærdóm. Hetta sigur so mikið, at Feroya fólk fær ikki ágóð- an av dýra skúlagangin- um hjá føroyskum ung- dómi, ein skúlagangur, sum átti at komið fer- oyska samfelagnum aftur til góðar. Óluva Húsgarð Fúlt ego-trip Nú má so tíðin vera kom- in, til at sláa heilt fast at: >Tað er als ikki fólka- flokkurin og fólkafloks- menn, sum einsamallir skulu leiða og stýra hes- um landi. Men, men, tað bleiv nú so, at fólkaflokk- urin er við í einum javn- aðarlandsstýrissamstarvi — als ikki annað, og tað gera hesir rætt í at hava í huga. Tað er javnaðarflokkur- in við Atla P. Dam, sum hevur landsins leiðslu, við 10 mandatum, ímóti 7 mandatum, sum er tað, ið fólkaflokkurin rakk til valid. Hetta ger munin. Javnaðarflokkurin tók ikki við landsins leiðslu fyri at konfirmera og gjøgnumføra vitleysan fólkaflokspolitikk — men javnaðarpolitikk og okk- ara hugsjónir og grund- sjónarmið. Tá Jógvan Sundstein kom og greiddi frá at hug- sjónir eru lagdar á hillina fyri eitt tíðarskeið, so er hetta als ikki so. Tí fyri mær og nógvum, bæði javnaðarfólki og ikki javnaðarfólki við, sær tað út sum um at tað er hug- sjónina hjá javnaðarflokk- inum, sum Sundstein vil hava beint upp á hillina, men fólkaflokshugsjónin, sum myndar tað stikk mótsatta av javnaðarhug- sjónini og okkara grund- sjónarmiðum. Henda so framtúrandi — fólkafloks- hugsjon er so framfúsandi sum ongantíð áður. Og sjón gongur fyri segn. Fólkaflokkurin ella Framburðsfelagið fara so vítt sum til at skipa fyri pallborðsfundi fyri at um- reða og viðgera málseki, sum fólkaflokkurin als ikki umsitur í landsstýrin- um — heilsuverkið, sum nú aftan á ringa viðferð frá Olafi Olsen og hansara handlangarum á hesum eki, liggur í skeljasori. Jú, gamaní, tann lands- stýrismaðurin, sum nú umsitur heilsuverkið, nevniliga javnaðarmaður- in Jóannes Eidesgaard, er boðin við á fundin — um ikki annað so fyri at halda hann í góðum lúnum, til superskálka bregdini, sum hesir menn vilja hava framd innan heilsuverkið, eru veruleiki. Javnaðarflokkurin hev- ur ikki tikið landsins leiðslu uppá seg fyri at konfirmera tann vanlukku sjúkrahúspolitikk, sum var tilrættislagdur áðrenn valið, og sum fólk fóru til val 17.11.90 fyri at fáa burtur aftur. Sum áður sagt, er tað ikki so lítið framtúrandi, og helst má nógv standa uppá spæl, síðan tað ikki verður lagt lag í, um fólka- floksmenn umsita hetta malseki ella ikki. Til síðst fari eg at heita á samstarvsflokkin hjá javnaðarflokkinum, um at seta seg inn í hverji máls- eki, teir umsita. Javnaðarflokkurin = er væl fyri sjálvur at taka sær av teimum målsøkj- um, ið flokkurin umsitur — og landsins leiðslu. So er tað sagt — um tað skuldi verið so, at onkur ikki mintist til — var eitt sindur dementur, hevði ov spískar albogar, ella kanska helst bæði. Men í tíðini eru jú so nógv rumbulsmál, at fólkafloksmenn helst áttu at havt nóg mikið í egnum rumbulsmálum. Hesi hverva jú ikki, sjálvt um teir royna at rumbla við ymiskum eðrum. Og vilja tit rumbla, so rumblið tykkara egnu rumbulsmál upp á pláss — á ein mannsemiligan hátt, fyrst. Eingin skal kanna sær bitan, fyrr enn hann er svelgdur. Inhabilitetur er fyri nógvar fólkaflokspolitik- arar ein býur í Sibiriu. K Er tað gott at vera gamal í Føroyum í dag? Tá ið tosið kemur inn á sparing, er tað altíð tey gomlu, ið fyrst verður far- ið eftir. Nógv tann stersti part- urin av teimum, ið eru komin upp í árini í dag, hava stríðst og strevast frá tí tey vóru 13 ára gom- ul fyri at yvirliva. Sam- stundis hava tey lagt lunnar undir feroyska samfelagið, so vit yngru kundu fáa eitt betri og lættari lív. Men hvat hava tey sjálvi fingið burturúr? Jú, sum 65 ára gomul og í bestu árum, verða tey blakað út av arbeiðspláss- unum við einari pensión, ið hverki er at liva ella doyggja av. Verður tú óhjálpin, er ikki so fræg hjálp at fáa, at tú trygt kann blíva búgvandi heima. Heima- sjúkrasystrar og heima- hjálpin skulu ju eisini spara. Demi: Býr tú einsamall- ur, er óhjálpin og dettur á gólv um kveldið eftir at heimahjálpin er farin, sleppur tú at liggja á gólv- inum til heimahjálpin kemur aftur dagin eftir. Tey, ið blíva í barndømi, hetta kann raka øll, eru enn verri fyri, tí tá hava tey brúk fyri fólki at vera um seg alt degnið, tey kunnu vera til stóran vanda fyri seg sjálvan og til ampa fyri onnur. Hesin bólkur av gomlum er ring- ast fyri í samfelagnum og hevur lítlan ella ongan meguleika at koma inn á ellisheim, vardar íbúðir ella røktarheim. ; Tey gloyma at eta og drekka, ei heldur eru tey før fyri at røkta seg sjålv- an. Fylgjurnar verða at tey gerast veik, eru ofta sjúk og verða tí ofta inn- legd á sjúkrahús, og enn meira í ørviti av at flytast aftur og fram, kanska fleiri ferðir um árið. Tey fáu, ið eru so heppin at fáa rektarheimspláss, eru fyrst og fremst likam- liga tungir rektarsjúkling- ar. Hetta tí at plássini eru fá í mun til langa bíði- listan (summarið 90 stóðu ca. 300 á bíðilista). Hóast hesa steðu er tal- an um at niðurleggja Rektardeildina á Lands- sjúkrahúsinum, tí ongin vil gjalda, samstundis liggja fleiri gomul sledd runt á eðrum deildum á Landssjúkrahúsinum og bíða eftir rektarheims- plássi. Hava vit »råd« til hetta? Nei, tað er ikki gamans- leikur at blíva gamal í Fer- oyum í dag! menniskju Starvsfólkið á E2/E3 Trygging til arbeiðsleys Henda má koma — og tað skjótt. At hon ikki fyri langari tíð er komin, er bert ótrú- liga tolinum hjá arbeið- andi fólkinum fyri at tak- ka. Varð skorðað meira á so ella so, var hon veru- leiki. Samgongan hevur sett - sær fyri at gera okkurt við spurningin. Osemja er flokkanna millum um, hvussu hetta skal skipast. Men lat tað verða sagt beinanvegin, at einki spyrst burturúr um ikki landið er við í tílíkari skip- an — og veruleiki verður hon ikki í næstu framtíð, um ikki Havnin er uppii. Eingin av okkum ætlar at fáa óneyðugan pening fyri einki, men steður fyri- koma, tá einki er fyri munnin vegna tervandi arbeiði. At tað er heilt burtur- við, at almannastovan skal hava við hesi viður- skifti at gera, skilja øll, og til neyðardýr er eingin grund til at gera okkum arbeiðsferu, men tíanverri nú ofta arbeiðsleysu fer- oyingar. Og vit vilja sanniliga gjalda okkara part, men hetta má fáast í gongd eft- ir eini skipan, har allir partar á arbeiðsmarknað- eru við. Fyrsti mai nærkast, vána standur, sum vit minnast frá 51, tá alt land- ið lá lamið í longri tíð av armóðsávum. Hetta mátti givið teim- um, sum ábyrgd hava av at fáa gongd á málið, nóg mikið at hugsa um, men fyrstu stigini fyri at fáa í verk eina nýtiliga skipan vórðu tikin her og nú. Fleiri arbeiðsleys > OO 8 A % sm #00 006 Á WC 7 . +