fríggjadagur 8. mars 1991síða 16

George Bush, forseti: Stundin komin til at loysa kreppuna millum arabarar og ísraelar Tað var ein sannferdur og sigursælur George Bush, sum í gjár tosaði til ameri tjóðina nú Flógvakríggið er av og teir fyrstu amerikonsku hermenninir venda heim- aftur Og hann hevur alla or- sek til at vera sigursælur Ikki minni amerikanska tekur sínum stersta konsku enn 90 av fólkinum undir við Hetta er undirtekan, forseta tann sum forseti hevur fingið í nýggjari tíð Hóast tað eru tvey ár til val verður aftur í USA, halda eygleiðarar, at Bush longu hevur vunnið valið. Tað finst neyvan nakar demokratur, sum í letuni ein amerikanskur torir at gera sær vónir um at vinna á tí republi- kanska forsetanum — og serliga ikki teir mongu, ið vóru ímóti, at USA fór í kríggj. Nú Bush vann kríggið, ræður um hjá honum eis ini at vinna friðin. Og tað kann gerast ein nógv tor- ferari uppgáva. Tað var hetta, sum hann tosaði um í reðu síni til amerikanska fólkið í gjár. Bush segði, at stundin nú er komin til at loysa ta arabisk-israelsku krepp- una og somuleiðis krepp- una millum israelar og arabarar. Hann vísti á, at tað neyðugt neyðsemjum, og við hetta mugu allir partar góðtaka. Við hesum orðum legði hann upp til eina dialog millum ísraelar og arab- arar og palestinarar, har allir partar sleppa sínum ultimativu krevum. Bush tosaði um eina nýggja friðarætlan fyri alt Miðeystur og um eina nýggja heimsskipan. Hetta er hon, sum eygleið- arar hava valt at kalla Pax Americana, sum snýr seg um, at USA sum einasta stórveldi í heiminum skal brúka sítt vald til at tryggja frið og demokrati í ellum heiminum. Summ- ir eygleiðarar og politikar- ar hava valt at umreða henda leiklut við myndini Reðan njaá George Bush í gjár man helst koma illa verður við hjá teimum víðgongdu í Ísrael, tí í reðu síni minti forsetin á ST-samtyktir- nar um, at Ísrael skal taka seg úr teimum hersettu ekjunum. Hetta er ein av fortreytunum fyri at fáa varandi frið í økinum, segði Bush og legði aftur- at, at arabisku londini tá eisini verða at ásanna, at Ísrael er komið fyri at vera og at tey tí mugu viðurkenna rættin hjá Ísrael at vera til sum tjóð. Baker til Ísraels Um sama mundið sum Bush helt hesa reðu, var amerikanski uttanríkis- ráðharrin, James Baker, við at gera seg kláran til eina drúgva ferð til londini í Miðeystri. Fyrsta landið, hann skal vitja, er Ísrael. Tað er greitt, at við hes- um orðum hevur Bush roynt at ruddað slóð fyri Baker, sum á vitjan síni í Ísrael helst fer at leggja trýst á ísraelsku stjórnina í spurninginum um pale- stinarar og tey hersettu økini. Baker hevur fyrr gjørt eina roynd at sannføra israelar um tydningin at finna eina fridarliga loysn å palestinaspurninginum, men tå før hann heim aft- ur sum av torvheidum. Hesaferð hevur hesin spurningurin størri tydn- ing enn nakrantíð fyri at fáa eina varandi loysn í Miðeystri og fyri at Bush kann gera dreym sín um eina heilt nýggja skipan fyri Miðeystur til veru- leika. Eygleiðarar vísa á, at Bush er noyddur til at leggja trýst á teir meira víðgongdu í ísraelsku stjórnini fyri at kunna rættvísgera fyri umheim- inum, at tað var rætt og neyðugt at fylgja sam- tyktunum hjá ST um at Irak skuldi taka seg úr Kuwait. Hóast amerikanarar ikki hava ella fara at samanbera Kuwait við tey hersettu økini, so noyðist USA eisini at virða tær verður eingin lett upp- gáva hjá James Baker, nú hann leggur leiðina til Tel Aviv. Tí har skal hann hitta umboð fyri eina stjórn, sum eingin tekin hevur víst til, at hon vil ganga við til nakra neyð- loysn í palestinaspurning- inum. Fleiri av ráðharrun- um í stjórnini halda tvert- urímóti, at Ísrael eigur tey hersettu økini og at tey skulu brúkast til teir mongu sovjettisku jedar- nar, sum koma til Ísraels. Eisini hóast hetta er bein- leiðis í stríð við ST-sam- tyktirnar. Ein av heykun- um er Sharon, íbúðamála- ráðharri og fyrrverandi verjumálaráðharri,sum onga letu ivast í, at tey hersettu økini eru komin undir Ísrael fyri at verða verandi. PLO! Tað, sum ger alla støduna so torgreidda, er leiklutur- in hjá PLO. Ísraelska stjórnin vil ikki samráðast við PLO sum einasta um- boð fyri palestinarar. Hin- vegin siga palestinarar, at PLO er umboð teirra. Síð- ani leiðarin í PLO, Yasser Arafat, fór í part við Saddam Hussein, hevur PLO mist alt tað goodwill, sum tað var við at fáa fyri ikki so langari tíð síðani, enntá í USA. So tað verður als eingin løtt uppgáva hjá Baker og Bush at sannfera ísraelar um, at teir fyrr ella seinni eru noyddir til at samráð- ast við umboðið hjá pale- stinarum, PLO. Hóast mótsteðan móti PLO í dag er serliga stór orsakað av stuðli tess til Saddam Hussein, so vilja fleiri eygleiðarar vera við, at Ísrael og vesturheimur- in hava einki val. Teir eru noyddir at samráðast við PLO skulu teir loysa trup- ulleikarnar. Víst verður á, at alternativið til PLO kann vera tað, sum er upp- aftur verri: tær víðgongdu kreftirnar, sum einans hugsa um at brúka vald heldur enn dialog til at gongu bólkar lun palestinarar, it nu HAMMAS, sum er ein fundamentalistiskur bólk- ur, hava enn ikki vunnið fult fótafesti millum palestinarar, men tað eru teir hóvligu palestinar og eisini PLO-félk, sum ávara um henda vanda. Teir siga, at tvíheldur Ísrael um, at tað ikki vil samráðast við PLO, so fer tað at geva hesum víð- gongdu enn meiri vald millum palestinarar og tað fer so aftur at hava við sær, at terroratgerðir av tí slag, sum hava verið dag- ligur kostur í Libanon, fara at breiða seg til Ísra- els eisini. Andstødan Andsteðan í Ísrael, ar- beiðaraflokkurin undir leiðslu av fyrrverandi for- sætisráðharranum Simon Peres, ynskir at fáa eina friðarráðstevnu um allan miðeysturspurningin, men hesum hevur stjórnin hjá Shamir higartil havn- að. Peres segði fyrr í vikuni við bretska sjónvarpið, at flokkur hansara í hesi vik- uni fer at koma við einum uppskoti til eina nýggja loysn á trupulleikunum millum Ísrael og palestin- arar og arabarar. Hon fer m.a. at siga, at ísraelar skulu taka seg úr hersettu ekjunum ella í hvussu so er einum parti av teimum og skulu hesi latast pale- stinarum til at skipa sítt ríki. Hvat viðvíkur teimum hersettu økjunum, so hev- ur tað verið politikkurin hjá hegrastýrinum í Ísrael ikki at lata hesi frá sær, tí tey hava týdning fyri trygdina hjá Ísrael. Her verður ikki minst hugsað um hóttanina úr Irak. Men nú hevur tað víst seg, at henda hóttan er eins stór við ella uttan tey hersettu økini, og eisini at tað ber til at steðga eini tí- líkari hóttan úr Ísral, so heldur ísraelski arbeiðara- flokkurin, at tey hersettu økini hava mist sín stra- tegiska trygdartydning. Hesin er avloys há- k oði tók 1 VIKU Í hesum degum verður fylgt serliga væl við, hvat fer at henda undir vitjan- ini hjá amerikanska uttan- ríkisráðharranum í Ísrael og teimum arabisku lond- unum. Sambært reðuni hjá Bush í gjár, so er ein loysn á kreppuni millum anl: > arahars n eiar g arabdarar og lestinarar tað Nr. 47 8 mars 1991