fríggjadagur 15. mars 1991síða 5

Nr. 52 = 15. mars 1991 . - Strangari skattareglur fyri eftirstødur: Tey, sum ferð eftir ferð fara av knóranum og sum áhaldandi skylda tí almenna og óðrum kunnu fáa bann fyri at vera uppii vinnuligum virksemi við ábyrgd. Ein slík skipan er í Svóríki og í Noregi, og nú siga danskir pantifútar og danska fíggjar- málaráðið, at hon eisini skal setast í verk í Danmark Átta prosent av skatt- gjaldarunum skylda 75% av eftirstødunum hjá ti almenna i Danmark; hesi skylda 23 av 30 milliard- um krénum. Talan er fyrst og fremst um sjålvstødug vinnurekandi, ið verða B- skattaði. Síðani 1986 hevur ein arbeiðsbólkur undir fíggj- armálaráðnum vidgjørt spurningin, hvussu hendur skal fáast á hesum peningi; í bólkinum eru umboð fyri fíggjar-, skatta- og løg- målarådini, kommunurnar og pantifútarnar. Frágreið- ingin, sum kom í nov- ember (umtalað í blaðnum í gjár) er tann trida frå bólkinum og tann mest víðgongda. A-GJALDARARNIR TRAROYNDIR - Higartil hava vit verid so góðvarnir at rokna vid, at tå vit gjørdu vart vid trupulleikan, fóru politikk- ararnir at skilja tað, vit søgdu, sigur Torben Sim- onsen, ið starvast i skattaumsitingini í Keyp- mannahavn. - Men teir hava bert valt lættastu loysnina: teir eru lagstir á vanliga lønarm6t- takaran, men har er ikki meiri peningur at fara eftir, sigur danski skattamadur- in. A-skattaeftirstødunar eru minni enn eitt prosent, meðan B-skattaeftirstød- urnar eru 15%, upplýsir hann. SKARPUR LÚTUR Og tað er skarpur lútur, ið umboðini fyri panti- fútarnar og fíggjarmála- ráðið skjóta upp: rætturin til at reka sjålvstøduga SKATTURIN hendan pening. B-eftirstødur. Ge fa st vinnu skal takast frá teimum, sum áhaldandi skylda tí almenna pening omanfyri eitt vist! Tey skulu missa rættin at seta á stovn, eiga og reka sjålvstødugt virksemi ella hava ávirkan á slíkt, eisini um talan er um partafelag el.l. Heldur ikki skulu tey hava rætt til at starvast i fyritøku hjá fólki, ið stendur teimum nær, eitt nú hjúnarfelaga/sambúgv- andi ella øðrum. Brot á vinnubannið skal revsast við bót ella fongsli. Vinnuforboðið skal vera galdandi eina ávísa tíð. S0 TAÐ MUNAR »Gennemføres er forslag om næringsforbud«, skriv- ar arbeiðsbólkurin m.a., »viser erfaringer og et for- sigtigt skøn, at stigningen i restancerne ret hurtigt kan standses, og at restance- niveaut vil kunne ned- bringes med et milliard- beløb« (s. 15). Arbeiðsbólkurin vísir á, at ein slík skipan er í Svøriki. Bólkurin heldur tað eisini vera vert at umhugsa ein 'svartalista': stórar eftirstødur til tað almenna skulu skrásetast hjá tcim- um privatu kredittupp- lýsingar-skrivstovunum. Arbeiðsbólkurin sigur, at í teimum førum, har vinnuvirksemið er grundað á serligt vinnuloyvi (rest- auratión, hýruvogn t.d.), Minniluti í stórari skuld til tað almenna Góð milliard stendur úti Almennu Føroyar hava eina rættilga fitta upphædd til góðar hjá einum parti av borgarunum. Talan er um skatt, toll og vedhøld. Í Føroyum standa einar 250 milliónir krónur úti í skatti. Tað eru umleið 3900 persónar, ið skylda Petur Alberg Lamhauge, stjóri á Líkning- arráðnum, hevur áður upplýst her í blaðnum, hóast tað ikki ber til at seta neyv tøl á, so er stórsti parturin eiga hesi loyvi at vera givin fyri fimm ár í senn, so stórri trygd er fyri at virksemið er fíggjarliga grundfest. PERSÓNLIGT FRÆLSI Bólkurin staðfestir eisini, at tað er sera sjáldan, at tað almenna koyrir fyritøkur á húsagang. Gera onnur tað ikki, so noyðist tað almenna oftast bert at staðfesta, at peningurin er mistur, tá fyritøkurnar fara á húsagang. Umboðini fyri skatta- og løgmålarådini í bólkinum eru ikki so fegin um høv- uðsuppskotið hjá meiri- lutanum. Teir rokna eina lóg um vinnuforboð fyri brot á persónliga frælsi. - Tað verður talan um eina heilt nýggja leið, um tað skal bera til at taka breyðið úr munninum á fólki, ið einki revsivert hava gjørt, sigur Torsten Hesselbjerg úr løgmåla- ráðnum. Ein handverks- meistari, ið hevur goldið sínar rokningar, hevur einki revsivert gjørt, leggur hann aftrat. TEIR KUUNU, MEN VILJA IKKI GJALDA Hesum er meirilutin ikki samdur i. - Við vinnuforboðnum er sjálvsagt ikki ætlanin at lata góðar fyritøkur aftur, bara tí tær hava komandi og farandi fíggjarligar trupulleikar, sigur áður- nevndi Torben Simonsen. Eigararnir skulu í langa tíð hava víst, at teir ikki vilja gjalda sína skuld, hóast teir eru førir fyri ti. Ein høgtstandandi kelda í skattaumsitingini stuðlar uppundir hetta sjónarmið. - Vit vita, at hesir skuldararnir eru førir fyri at gjalda. Teir vilja bara ikki, og tiskil er eitt vinnuforboð tað einasta, ið hevði munað, sigur keldan. Formaðurin í arbeiðs- bólkinum Karsten Olsen (fíggjarmálaráðnum), ið tekur undir við uppskot- inum, leggur dent á, at talan ikki er um nakra jagstran av B-skattaðum og vinnurekandi yvirhøvir. IKKI FRÆLSI TIL AT LATA HINI GJALDA - Tað finnast tey, sum halda, at leggja á tey sjålvstødugu vinnurekandi, ti tey eru framtaksmegin í samfelagnum, men sjálv- andi er tað bert nøkur teirra, ið skylda samfelagn- um pening. “Gongur tað so gongur tað' er teirra mor- alur, so hví skulu tey verjast? Eg spyrji bara, sigur Karsten Olsen, ið eisini vísir á, at eftir- stødurnar eru vid til at reingja kappingartreyt- irnar: - Hvi skulu summi hava útreiðslur til skatt o.a., meðan tey, sum tey kapp- ast við, hava null á hesum posu? ówh 3.124 persónar skylda minni enn 50.000 krónur, og 279 persónar skylda millum 50. og 100.000 kr. Hesir báðir bólkar skylda samtalt einar 47 milliónir krónur. 36 persónar skylda meira enn eina millión krónur í part, 67 persónar skylda meira enn 750.000 krónur í part, og 109 persónar skylda meira enn hálva millión í part. Hesir 109 skylda samtalt umleið helvtina av teimum 250 milliónunum, sum standa úti. 392 persónar skylda millum 100.000 kr. og hálva millión. Svensk og norsk vinnurekandi Revtt kort til B-liðið Á svartalista Síða 5 - um so er, at tey eru undir illgruna fyri at hava gjórt nakað revsivert ella Bæði Svgríki og Noreg hava strangar reglur om sonevnt vinnuforboð. Reglurnar í Svøriki eru sum nevndar i frágreið- ingini frå danska ar- beiðsbólkinum (sí grein aðrastaðni her á síðuni). Grein 142 í norsku húsagangs-lógini snýr seg um vilkår for konkurs-karantene”. Tad er skiftirætturin sum ger av, um fólk skulu hava vinnuforboð. Treytirnar eru tvær. Er vinnurekandi or- sakað av greiðum á- bendingum undir ill- gruna fyri at hava gjørt nakað revsivert, kann hann fáa vinnuforboð. Ella: Hevur viðkom- andi ríkið vinnu á ófor- svarligan hátt, so kann skiftirætturin metir hann óskikkaðan at hava við vinnuligt virksemi at gera, kann hann fáa vinnuforboð. Vinnuforboð vil siga, at viðkomandi ikki hev- ur loyvi at stovna nýggja fyritøku, heldur ikki at vera nevndar- limur ella stjóri í eini TOLLURIN eru óegnaði at vera vinnurekandi fyritøku; vinnuforboðið er avmarkað ul tvey ár. Øll, sum hava fingið vinnuforboð, verða skrá- sett í sonevndu Brønn- øyund-skråseungini. Hetta er landsumfatandi telduskråseting; hon inniheldur navn, føding- ardag, bustad; navn å skifurætti og dagfesting fyri úrskurði; navn á fyritøku, sum elvdi til vinnuforbod; yvirlit yv- ir, hvat forbodid umfat- ar. Øll hava atgongd til skråsetingina. Upplys- ingarnir verda strikadir, tá forboðið er úti. Av umleið 4000 húsa- gangum árliga er tað hent 150-300 ferðir, at fólk eru dømd at fáa vinnuforboð. - Helst hevur grund- arlag verið fyri munandi fleiri, men nú skráset- ingin verður landsum- fatandi, rokni eg við, at talið verður munandi stórri, sigur Erik Foss- um, leiðari á Brønnøy- sund-skrásetingini. ówh Aftrat hesum 240 skattamilliónum hevur tað al- menna eisini gjaldkomnar tolleftirstødur útistand- andi. Talið 40 milliónir hevur verið frammi, og eftir tí vit hava skilt, so er hetta tal ikki minkað, heldur kvinkað uppeftir. VEDHØLDINI Veðhald, sum tað almenna hevur verið noytt at lagt út, skal eisini teljast við. Hendan upphædd er í dag umleið eina milliard stór. Samtalt hevur tað almenna umleið 1,3 milliardir krónur útistandandi hjá einum minniluta av borg- arunum. Hetta er í medal 100.000 krónur fyri hvert húskið í landinum. ówh