fríggjadagur 22. mars 1991síða 15

Nr. 57 — 22. mars 1991 Tomir virkisbygningar og einki arbei Í flestu fórum eiga donsk kredittfeløg bygningarnar, ið standa og farast, medan litid og einki arbeiði er i bygdini. Við ti framúr væl útbygda vega- og samskiftisneti, ið vit hava í Føroyum, átti í flestu fórum at verið gjórligt hjá einstaklingum at tikið seg saman og sett virksemi í gongd , Menningarstovan hevur sent út frágreiðing fyri 1990. Um framtíðar virksemi verður millum annað sagt: Úti um landið standa í dag fleiri virkisbygningar tómir ella hýsa virksemi, ið ikki stendur mát, tá tað snýr seg um kappingar- føra framleiðslu. Í flestu forum eiga donsk kreditt- feløg bygningarnar, ið standa og farast, meðan lítið og einki virksemi er í bygdini. Við tí framúr væl útbygda vega- og sam- skiftisneti, ið vit hava í Føroyum, átti í flestu før- um at verið gjerligt hjá einstakligum at tikið seg saman og sett virksemi í gongd 1 hesum bygning- um. Sum frá leið kundi slíkt virksemi verið samskipað i sonevndum virkisnet- verkum, har virkini vóru felags um fleiri tænastur og virkispartar, eitt nú marknaðarfering, selu, bókhaldsskipanir, veru- menning, góðskueftirlit, útbúgving v.m. Hetta er ein neyðug leið at ganga, tí smá virki megna ikki at loysa allar teir spurning- ar, ið liggja hjá virkjum at loysa. Samstundis vita vit, at vinnuloysi serliga hjá kvinnum er stórt víða um landið. Í hesum liggur ein ónýttur kapitalur, ið kundi givið ta eyka inn- tøku, sum húsarhaldunum og samfelagnum tørvar, um vit dugdu at skipa fyri virksemi, id forloysti hesa arbeidsmegina. æe i hesum bygningum, sigur Menningarstovan í rágreiðing síni. ársf- Til hetta krevst vinnu- lig samskipan á privatum grundarlagi; megu- leikarnir eru til staðar við vega- og samskiftiskervin- um, og menningarstovan kundi hjálpt til í selu- og marknaðarferingini av framleiðsluni. Av slíkum virksemi kann fremst nevnast ull- arframleiðsla og ferða- mannavinna, men tær eru fleiri slíkar. Fremsta for- treytin fyri ellum slíkum virksemi er tó dygd. Meðan vega- og sam- skiftiskervið er væl út- bygt innanoyggja, er sam- skifti okkara úteftir ikki nóg væl skipað. Vit mugu ásanna, at tað ikki ber til at byggja vegir ella brýr til næstu grannalond okk- ara, og at okkara sam- skifti tí má dúva upp á skipa- og flogferðslu. Hig- artil hevur dentur verið lagdur á at tryggja skipa- ferðslu sum frælsa vinnu- grein, og vit kunnu ikki sum sjófarandi tjóð hava annan áhuga. Vit mugu tó gera okkum greitt, at samferðslupolitikkurin hjá EF fer at skerja møgu- leikarnar at reka skipa- ferðslu sum frælsa vinnu, og fyri okkum í Feroyum hevur tað týdning at tryggja okkum fasta far- leið líkum vegi til næstu havn á meginlandinum. Ein slík fest farleið við bilferju varð roynd í 1990 til Scrabster í Norðurskot- landi, men var nidurløgd í hálvum leiki, bæði tí at vinnuligi og almenni á- hugin ikki tykjast at vera til steðar. Vit eru ikki í somu hepnu steðu sum Áland, ið liggur millum tætt- bygdu økini i Sveríki, runt Stockholmleidina, og Fin- land, runt Helsinkileidina, men vit åttu kortini eins og Åland at ment okkara møguleikar sum millum- stød millum Ísland og Skotland og tryggja, at hevuðsfarleiðin av megin- landinum til Íslands gekk um Feroyar. Hetta ber til við at vit byrja bilferju- samband hverja viku mill- um Scrabster og Feroyar, ið seinni verður longt til Íslands. Á tann hátt tryggja vit okkum, at vit ikki sum nú liggja við end- an á nógvum ymiskum rutum, men liggja mið- skeiðis á einum vega- strekki og tí kunnu gagn- nýta økini báu megin við sum víðkaðan heimamark- nað. Ein slíkur ytri sam- ferðslukarmur hevði tryggjað føroyskum vinnulivi ta elvuligu gongd, ið vit so sárt treingja til. Uppgávan er týdningarmikil hjá tí al- menna at skapa fortreytir fyri, og kortini er ikki neyðugt at skipa farleið- ina eðrvísi enn sum pri- vata koncessioneraða vinnu. Gongdin í feroyskum búskapi = hevur verið merkt av, at fer ein undir eina vinnu og útlit eru fyri at hon kann bera seg, so hava fleiri lagt seg eftir somu vinnu og gjert stór- ar iløgur. Eina tíð kundi tað ganga væl, men skjótt vísti tað seg kortini, at teir flestu, ið komu aftaná, vóru ikki nóg væl fyrireik- aðir og komu illa frá iløg- uni. Eitt er, hvat tann ein- staki ger, men seinnu árini hava vit havt lyndi til at skírt summar vinnur sum einhverja bjarging fyri samfelagið. Nú tykist bjargingin hjá fiskaídnaðinum at skula liggja í at fáa frystan fisk til landið til virkingar. Nekur virki hava fingið ávísan kunnleika um, hvussu fiskurin skal tiðn- ast, og hvussu hann eftir virkan skal frystast aftur, men higartil hevur einki ljóðað um serlig avlop hjá virkjunum av slíkari fram- leiðslu. Heldur hava vit hoyrt um tap. Keyp, eftirlit við góðsku, flutningur, goymsla, virking víkja so nógv frá tí, ið feroysku flakavirkini hava kunn- leika um, at tað neyvan er ráðiligt, at farið verður í stórum inn í keyp av frystum fiski til virkingar, og neyvan eru allir selu- spurningar loystir. Neyðugt er í øllum nýggjum vinnum at fara hóvliga fram, inntil full vitan og ferleiki eru fingin til vega. Menningarstovan ræð- ur tí frá, at tað á nakran hátt verður skundað undir virking úr frystum fiski, men at dentur verður lagdur á fyrst at útvega vitan og ferleika. Tað er bæði skjótari og kostnaðarminni at vaksa um dugnaskapin á økjum, har vitan og ferleiki eru til steðar, og har vit kortini ikki eru komin á mál, tí enn restar okkum sum er nógv, bæði í framleiðslu, men serliga í menningini av útflutningsliðinum og í fatan av krevum keypar- ans og virðing fyri hesum krevum. Menningarstovan held- Síða 15 Í mongum fórum standa virkisbygningar gapandi tómir, og fólki gangur wbeiðsleyst. Tilvildarliga vald mynd. ur tað vera eina sína týdn- ingarmestu uppgávu at menna fatanina og virð- ingina fyri keyparanum og á tann hátt menna fer- oyskan útflutning. Eisini í 1991 fer henda uppgáva tí at standa fremst í arbeiðinum hjá okkum. Sjónleikur á Eiði Skemtileikurin MARCOLFA verður framførdur í Skúlanum á Eiði friggjakvøldid kl. 20.00 og aftur 2. påskadag. Leikararnir