hósdagur 18. juli 1991síða 12

Nr. 134 — 18. juli 1991 Rúsdrekkamálið á tingborð í sept. - talan er um so umfevnandi og álvar sligt mål, at tað ikki ber til at skunda undir rættarneyndina, sum hevur fingið til uppgávu at gera álit til nýggja rúsdrekkalóg, sigur Jóannes Dalsgaard, formaður í rættarnevnidni Tað hevur ikki verið nógv at frætta úr víðkaðu rættar- nevndini, sum arbeiðir við nýggju rúsdrekka lógar- uppskotinum. Upprunaliga var ætlanin at nevndin skuldi verða liðug við arbeiðið at leggja fram á ólavsgku, men Jóannes Dalsgaard, for- maður í rættarneyndini sig- ur, at arbeiðið hevur verið meira rúgvusmikið enn væntað, og at nevndin ikki verður liðug til ásetta tíð. Fólk eru vorðin ótolin, tí einki hevur verið at hoyrt um arbeiðið í rættar- nevndini? - Tað er ikki vanligt at upplysa um, hvat fyriferst i eini nevnd, medan hon arbeiðir. Hetta er eisini eitt ómetaliga stórt mál - og hartil viðbrekið. Skulu vit gera okkum vónir um at rgkka eini breiðari semju um eitt skilagott uppskot, er tað neyðugt at vit hava stundir at viðgerða upp- skotið. Tað er orsøkin til, at vit ikki leggja tað fram á Olavsøkutingsetuni. Tað hevur eisini verið frammi, at rættarneyndin ikki hevur havt so nógvar fundir, sum neyðugt fyri at loysa málið? - Nevndin hevur hildið nógvar fundir, síðani tingið fór heim. Á hesum fundum er sjálvt uppskotið vidgjørt umframt, at nevndin hevur tosa vid ein hép av umbodum fyri stovnar og einstaklingar. Umtfevnandi neyndarviðgerð Nú restar nevndini bert nakrar heilt fáar stovnar at fundast við, men hesir verða ikki fyrr enn eftir ólavsgku. Tað er ikki veg- na vantandi fundir at málið ikki er liðugt vidgjørt í rættarnevndini, men heldur tí vit meta málið ógvuliga álvarsamt, og tí vilja geva okkum stundir at gera ar- beiðið liðugt. Jóannes Dalsgaard: - Tað eru so ómetaliga nógvir spurningar sum stinga seg upp undir nevndarvid- gerðini, ið limirnir vilja hava kannaðar. Hetta hava nevndarlimirnir sjálvsagt rætt til til, eins og for- maðurin hevur skyldu at tryggja limunum allar teir upplýsingar, sum teir ibiða um. Málið lýst frá gllum síðum - Arbeiðið hevur gingið stak væl higartil, og vit hava lært nógv av at tosa við umboð fyri stovnar og einstaklingar, sum í teirra dagliga yrki koma í sam- band við rúsdrekkaspurn- ingin í breiðari merking. - Tey, sum fýlast á at ar- beiðið gongur ov seint, mugu royna at skilja, at sjálvt grundsjónarmiðið við gllum parlamentarisk- um nevndararbeidi er, at målid verdur gjølla vid- gjørt og lyst frå øllum sid- um. - Hetta er avgjørt neyd- ugt, um limirnir skulu kenna seg tryggar vid tær avgerdir, teir taka. Hetta er eisini serliga galdandi i målum, har négv ymisk åhugamål eru tengd at. - Dømi kann júst vera rúsdrekkamálið - tað snýr seg um kenslur, moral, átrúnað, inntgkur til lands- kassan, um evni: - sum er orsøk til menniskjans- ligar sorgleikir og van- lukkur. Samstundis er hetta evnið hjá mongum ein fortreytin fyri - eitt nú góðum vertskapi og hug- naligari samveru. - Tað snýr seg eisini um sosialpolitik, viðgerðar- hættir, upplýsing, skúla- politikk, arbeiðspláss og ídnað, játtanir mótvegis skerjingum og mangt, mangt annað. - Tað er væl eingin sum hugsar sær, at vit kunnu nema við rúsdrekkaspurn- ingin, uttan at allir teir mongu spurningar, sum eru tengdir at hesum, ella sum partar av fólkinum tengja upp í henda spur- ning, verða endavendir. Tað í sjálvum sær er bert ein dygd, at roynt verður at gera munagott arbeiði í hesum føri. Mentunarbroyting - Spurningurin er eisini, um tað ikki snýr seg um at broyta eina heilt serstaka mentan - um drykkjuvanar og drykkjumynstur, ið er heilt sermerkt fyri føroy- ngar. Tað snýr seg í hvussu so er um um viður- skifti, sum eru sera torfør at broyta, men sum tað er umráðandi at fáa broytt nú! Er stundin so ikki komin, at fremja hesar broytingar beinanvegin? - Øll eru samd um, at stødan í dag er ótolandi, og øll vita eisini, at koma vit fram til eina loysn í rús- drekkaspurninginum, eftir hvgrjari skipan gl, vín og rúsdrekka skulu umsitast, so verður hetta ein skipan, sum verður galdandi í mong Harrans ár fram í tíðina. - Eitt tílíkt mál verður ikki skundað gjøgnum nevnd og løgting. Jú betur málið verður vidgjørt, jú betur møguleikar hava vit fyri at fáa semju um eina skipan, sum er betur enn tann, vit hava í dag, og sum kann fáa breiða undirtøku í samfelagnum. Á drúgvum fundi måna- dagin 15. juli samtykti víðkaða rættarnevndin eina arbeiðsætlan fyri tað, sum eftir er av nevndararbeid- inum. Eftir hesari ætlan verður ikki fundur aftur fyrr enn seinast í august. Til henda fundin skal formaðurin hava eitt uppskot til álit liðugt. Hetta álit skal fevna um eitt eitt samlað yvirlit yvir rúsdrekkamálið, og ein samdrátt av tí sera rúgvusmikla tilfari, sum nevndin hevur savnað saman undir nevndarvid- gerðini. Hetta tilfar fevnir um hagtgl, frágreiðingar frá stovnum og serkønum fólki, viðurskifti í øðrum londum o.a. Til henda fund skal Jóa nnes Dalsgaard, formaður í rættarnevndini eisini leggja eitt uppskot fram, um broyting av lógartekst,i sum hann metir er mégu- leiki fyri at fáa semju um í nevndini. Hetta tilfar verður orðað út frá tí viðgerð, sum higartil er farin fram í nevndini, eins og roynt verður at taka hædd fyri sjónarmiðunum hjá nevndarlimunum. Jéannes Dalsgaard sigur, at eisini er ætlanin at skipa fyri eini fundarrød i rættar- nevndini fyrst í september mánaða, har orðaskifti verður um upplegg for- mansins. - Ætlanin er at hetta orðaskifti og viðgerðin skal enda við einum áliti, sum nevdarlimirnir orða í felag, ella sum formaðurin orðar í samráð við nevnd- ina, um hon er samd. Stór ábyrgdin - Fæst ikki semja, tá komið er til hetta stødid í nevndarviðgerðini, so ver- ða álitið og endaliga lógar- uppskotið orðað av einum meiriluta, meðan minnilut- in ella minnilutarnir orða síni egnu tilmæli, sigur Jóannes Dalsgaard. - Skipanin skal helst vera soleiðis háttð, at hon forð- ar fyri tí lógloysi og ruðu- leika, sum valdar í øllum, sum hevur við gomlu rús- drekkalógina at gera. - Tað er ti ein sera stór á- byrgd, sum í fyrstu atløgu liggur á limunum í víð- kaðu rættarnevndini og í aðru atløgu á løgtinginum. Nevndarlimirnir eru væl vitandi um hesa åbyrgd, og hava higartil tikid málið i stórsta ålvara,. Tað fara teir ivaleyst eisini at gera frameftir. Tí er tað so um- ráðandi at fáa góðar um- stødur og stundir, sum krevst, til at gera arbeiðið til lítar, sigur Jóannes Dalsgaard. Formaðurin í rættar- nevndini kann í løtuni ikki siga nakað ítgkiligt um, hvgrt tað verður breið semja um tað uppskotið, ið kemur aftur úr nevndini. Jóannes Dalsgaard: - Fyri tað fyrsta er tað ikki vanligt at siga nakað um henda spurning, fyrr enn nevndararbeidid líður móti endanum. Fyri tað annað, so fæst hetta heldur ikki at vita fyrr enn við koma til orðingina av sjálvum álit- inum, og teimum til- mælum, sum fylgja við á- litinum. - Soleiðis er nú einaferð okkara parlamentariska sidvenja. - Eg haldi meg t6 kunna siga so mikið, at tað uttan iva verður breiða semja um tær grundleggjandi viðmerkingarnar frá nevndini. - Hetta verdur tann part- urin av ålitinum, har stød- an viðvíkjandi rúsdrekka- spurninginum í Føroyum - sum heild verdur lyst, men eg kann sjålvsagt ikki siga, um limirnir í nevndini eru samdir um tær nidurstødur, sum ein skal gera burtur úr hesi lýsing av rúsdrekka- spurninginum, sigur Jó- annes Dalsgaard at enda. Dagny