hósdagur 29. august 1991síða 10

Síða 10 Frank Davidsen, tingmaður: Tydningarmiki meiriluta á tingi at avgreiða mongu álvarsmálini -Sjálvsagt eru tað samgonguflokkarnir, sum skulu stinga út í kortið tann politikk, sum førdur skal verða. Andstødan avger sjálv, nær hon stuðlar samgonguni. Men tað skerst ikki burtur, at so nógv álvarmál liggja fyri framman og tí hevði tað verið ynskiligt, um samgongan legði hesi mál fram soleiðis, at ein so breiður meiriluti av Føroya løgtingi sum gjórligt kundi tikið undir við hesum segði Frank Davidsen, tingmaður javnaðarfloksins í Vágum undir viðgerðini av ólavsókuróðu løgmans. Fyri góðum hálvum ári síðani tók sitandi sam- gonga við. Nýval hevði júst verið, . ftan á at heilar tvær sam- gongur hevdu roynt seg. Tann fyrra samgongan, sum tók við í januar 1989, hóraði í %4 ár, meðan seinna samgongan sat í eitt gott ár. Felags fyri báðar sam- gongur var, at javnaðar- flokkurin var hildin uttan- fyri. So hart gekk á at halda javnaðarflokkinum uttanfyri, at ein politisk samanrenning ímillum eld onkur og atn, sum LOK t t veruleiki. Her neinti sjálvandi við sambandið og tjóðveldið Men tað gjerdist tó heilt hetta óvanliga politiska hjúna- lag var demt til at mis- skjótt greitt, at eydnast Longu frá fyrsta degi av góvu kjarnuveljararnir úr hesum báðum flokkum sína misnegd til kennar, bæði í skrift og talu. Fjált- ur kom sostatt á flokkar- nar, so ístaðin fyri at reka ein konstruktivan poli- tikk, har talsterkast sam- gonga síðani heimastýris- lógina stóð aftanfyri, bleiv meira ein dialogur ímillum sambandið og tjóðveldið, sum hver í sínum lagi royndu at markera seg yvirfyri sínum misnegdu veljarum. Stutt sagt, so sá tað so- leiðis út sum hesir báðir flokkar frá fyrsta degi ar- beiddu seg fram ímóti ein- um nývali. Longu um árslok 1989 var um reppið, at sam- gongan ikki slitnaði. At formansskifti og inn- anhýsis ósemjur í sam- bandsflokkinum ikki gjørdi støduna betri, er eyðvitað. So hart gekk á, at flok- sins fiskimálaráðharri nærum pakkaði saman og rýmdi úr Tinganesi. Or- sekin segði hann vera, at politiska baklandið ikki var í lagi. Sostatt váttaði hann al- ment, at tingmanning sambandsfloksins gekk í- móti sínum egna fiski- málaráðharra. Aftan á ótaldar politisk- ar ósemjur byrjaðu so samgonguflokkarnir at senda brev ímillum floks- rúmini. Nú skuldi ein trúð, at langt var ímillum hesi floksrúm, men so er ikki, tí oll liggja á gamla apo- teki. Men sum danir plaga at „de var ikke på tale- og tå var samgongan siga, fod«, i veruleikanum fokin. Nu havi eg heilt gloymt at nevna fólkaflokkin, ti hann var jú eisini vid í hesi samgongu, men mesta av tíðini var flokkurin at sammeta við semings- stovnin gongufelaga Hetta ásannaði veljarin eisini, tí fólkaflokkurin fekk eitt gott val í mun til hinar báðar klandurs- flokkarnar. Hetta at allir flokkar á meir enn sum sam- tingi høvdu roynt at skipa samgongu, men vóru noyddir at geva skarvin yvir, samstundis sum javnaðarflokkurin var hildin uttanfyri, hevði við sær, at javnaðarflokkurin nú stóð sum einasta al- ternativ til hinar flokkar- nar. Ti fekk flokkurin so dyggan stuðul frá veljar- unum, soleiðis at hann við sínum 10 umboðum gjørd- ist stersti flokkur á tingi. Aftan á valið gjerdist eisini greitt, at fyri fyrstu ferð síðani heimastýris- lógina, var nú meguleiki at skipa eina tvey flokka samgongu ímillum aðarflokkin og fólkaflokk in við 17 umboðum tilsam- ans. Og við tað at veljarin greitt hevði peikað á hesar báðar flokkar, so kundu teir hóast ósamdir polit- iskt, ikki skáka sær undan hesum veruleika. Ikki hissini ábreiðslur og illgitingar, sum komu frá teimum flokkum, sum Javn- Nr. 157 — 29. august 1991 ð vid hreiðum stungu í sekkin og skriv- aðu út nýval. Ímillum annað vóru javnaðarfl. og fólkafl. lagdir undir at samráðast uppá kvamsvís um skipan av samgongu. Men veruleikin var ein heilt annar og sitandi samgonga ætlar sær ikki at fella í somu grev sum tær undanfarnu samgong- urnar. Hetta at líta aftur eftir og geva einstekum flokk- um og persónum ábyrgd- ina av øllum tí ringa, sum hent er her á landi, meðan somu flokkar siga seg eingi mistek hava gjert sjálvir. Tað er einki dulsmál, at javnaðarflokkurin og fólkaflokkurin eru tveir ólíkir flokkar við ymsum politiskum sjónarmiðum, men hóast tað, so eru flokkarnir komnir ásamt um at føra ein politikk, og endamålid vid politikki samgongunnar er imillum annað at fáa fiskivinnuna at hvila i sjålvari sær. Sum øllum kunnugt, so er fiskurin framvegis okkara álit til landsbúskapin, sjálvt um vit kanska ikki um so nógv ár væntandi koma at útvinna olju upp úr tí feroyska landgrunn- inum, tað vil so tíðin vísa. Hóast okkara sjómenn vóru undangongumenn í øllum pørtum av Norður- atlantshavi, bædi innan rækju og toskaveiðu, so vórðu teir sum fráleið trokaðir út nærum alla- staðni, tá 200 fjórðinga fiskimarkið varð veruleiki hjá okkara grannatjóðum eins og í Canada og Gren- landi. Avleiðingin av hesum hevur verið, at tað so við og við komu fleiri skip inn Feroya leiðina, samstund- is sum trýstið á okkara fiskastovnar øktist til svarandi. Síðani midskeidis í sjeytiárunum hava vit havt eina studningsskip- an. Tá henda skipan var sett í verk, vóru tað ymisk viðurskifti, so sum fleir- aldan av oljuprísum, ov uogvum fiski á alheims- marknaðinum við lágum prísum, sum gjørdu seg galdandi tá. Einki at taka seg aftur í, at henda skip- an sum frá leið gjerdist ein koddi hjá okkara selu- liði. 1983-84 vóru metár hjá okkara fiskivinnu. Var tað Frank Davidsen, ting- maður javnaðarfloksins í Vágum vanligur logikkur, ið ráddi, so skuldi studn- ingstervurin orsakað hes- um verið minimalur, nær- um eingin. Tað, sum ístaðin fyri hendi, var at studnings- tervurin aftan á tvey rok- ár til fisk fór úr 250 mill. kr. upp um 400 mill. kr. Samstundis segðist at flakavirkini vóru í svárari kreppu. Sum eitt av endamálum samgongunn- ar at fáa fiskivinnun at hvíla í sjálvari sær. So- statt standa vit í dag við eitt vegamóti. Fyrr í ár avgjerdi sam- gongan at avtaka ráfiska- býtið, samstundis sum al- menn telefonuppboðssela varð sett á stovn. Í legmansreðuni verður víst á, at hækkandi prísir á altjóða marknaðinum saman við telefonupp- boðsseluni hava merkt nógv betri prísir. Við ong- um studningi eru teir í let- uni hægri enn prísurin við studningi fyri ári síðani. Eitt tað positiva við hesi broyting í fiskaprís- unum er, at kravgangur er nú aftur eftir at manna okkara fiskiflota. Víðari stendur i løg- mansreðuni: nýggju toll- reglurnar á EF marknað- inum 1. jan. 1992 hava harafturat við sær, at góð- ar vónir eru at fáa ráveru úr upsa, kongafiski og brosmu, sum hevur betri sagt er Samgongan eigur at leggja álvarsmálini fram soleiðis, at ein so breiður meiriluti av Føroya løgtingi sum gjørligt kundi tikið undið við teimum