fríggjadagur 25. oktober 1991síða 13

Nr. 198 — 25. oktober 1991 Samnorðurlendsk umsøgn um EES, EF og EF-samveldið Samtykt á fundi í Oslo 12. og 13. oktober 1991 av umboðum fyri Folkebevægelsen mod EF, Danmork, Vaihto«hto Ey:lle, Finn- landi (Alternativ till EG), foroyska fólkarorslu í stovning, Sam- støðu um óháð Islands, Nei til EF, Noregi og Nej till EG, Svø- ríki. Garðar eru rapaðir, og nýggja Evropa gevur betri = samstarvslikindi. Nýggja Evropa hevur eis- ini vð sær nýggj vanda- mál, vandamál, sum verða at greiða í fela. Greiðsla teirra kann ikki verða mið- stýrd. men má verða bygd á javnbjóðis samvinnu millum sjálvsteðug ríki. Hitt góða samstarvið í Norðurlondum sýnir, at javnbjóðis samvinna mill- um sjálvsteðug(!) ríki kann virka væl uttan yvir- tjóðastovnar. Norður- landasamstarvið eigur at verða munandi stimbrað g víðkað til nýggj eki. Royndir okkara kunnu verða nýttar til at menna og nøra um samvinnuna millum lond uttan fyri EF-kervið. Aðalmál EF hevur alla tíðina verið alsamur bú- skaparvekstur, við tað at marknaðarkreftirnar verða latnar leika leysar, og felagsligar (sosialar) og umhvervisligar avleiðing- ar hava minni upp á seg. Ætlanir EF um innmarkn- að við vekstri í fram- leiðslu og nýtslu og kapp- ing um marknaðarlutir við USA og Japan vísa, at hetta er framvegis enda- málið. Hesin vekstur fær ikki verið uttan við at rán- nýta heimsins longu so neyðtroytta náttúrutil- feingi, at leggja alsamt tyngri byrðar á umhvervi og menniskju og tránýta fátækrafólkið í triðja heimi. Umhvervisneyðin i heiminum synir, at vit kunnu ikki halda fram ta leid, sum idnadarvakstrar- samfeløgini hava slóðað fyri. Vit verða at skifta til »burdardygga« menning, menning í samlag við náttúruna. EF-kervið er ikki tað, ið heiminum terv- ar, tverturímóti. EES fer eisini at gera Norðurlond til part í inn- marknaðinum í EF. Við EES-sáttmála grundaðum á regluverk EF verða øll Norðurlond at lúta fyri avgerðum og dómsegnum EF viðvíkjandi innmarkn- aðinum. Norðurlond hava fríhandilsavtalur við EF, ið tryggja ídnaðinum marknaðaratgongd, og tervur er ikki á EES til tess at kunna flyta út til EF. Limaskapur í EF og EES-sáttmáli fara at leggja tilfeingi og vinnulív í løndunum opin fyri út- lendskum uppkeypi. Bygdarsamfeløg í hópa- tali, sum nú eru virkin og livfør, koma nidurundir, ti at vit kunnu ikki fremja bygdarmenning, ið tryggj- ar spjadda búseting. Einki kunnu vit gera í- móti, at útlendskir fiski- menn setast niður í lond- um okkara og fara at troyta okkara fiskigrunn- ar. Stjórnarlag EF er ikki fólkaræðisligt í bygnaði sínum og harafturat merkt av skrivstovuveldi. Evropatingið, teir kalla, er ikki lóggevandi, tí at lóggávuvaldið er hjá Ráð- harraráðnum, har ið hitt einstaka landið kann verða við undirlutan í at- kvødugreidslu. EF-nevnd- in hevur einarætt til at seta fram lógaruppskot, og dómstólur EF hevur stóra ávirkan á lóggáv- una. Eingin av hesum stovnum hevur rótfesti í fólkinum, og ell avgerða- tilgongdin er lokað og loynilig. EF-skipanin er í and- steðu við vælferðarlagið í Norðurlondum, ið byggir á umboðandi fólkastýri gjøgnum loggåvuting, opinleika i politiskum av- gerdatilgongdum og å fe- lagsliga samsteðu (solidaritet). EF gongur við ferð fram ímóti at gerast samveldis- ríki við felags politikki alt frá útbúgving og mentan um skatta- og almanna- politikk til uttanríkis- og verjupolitikk. Hini ein- støku limalondini frá at enda sum lægrisett lutar- riki. Ætlanirnar um bú- skaparligt og peningaligt samveldi grundlógarfesta ein búskaparpolitikk, ið fer at elva til stórt vinnu- loysi. Ríkini í EF skulu hava felags gjaldoyra, ECU, og peningapolitikk- urin verður ásettur av ein- um miðbankakervi uttan politiska stýring og fólka- ræðisligt eftirlit og við støðugum prísum sum einasta endamåli. Ráð- harraráð EF skal kunna taka til revsiatgerðir móti londum, sum nýta hall á ríkisfíggjarætlanini ráð móti vinnuloysi. Orðaskiftið um viður- skiftini millum lond okk- ara og EF leikar á í ellum Norðurlondum. Danmerk er í sersteðu sum limur í EF, Finnland, Ísland og Noreg samráðast um EES-sáttmála, og Sveríki hevur sekt um limaskap. Grønland og Føroyar standa uttan fyri EF og eru ikki vid i samråding- um um EES, men hava tvilidasåttmålar vid EF. I Norðurlondum stúra alt fleiri fyri tillagan til Ef og fyri gongd EF fram ímóti einum samveldi. Stjórnir- nar vilja lítið opinskára, og fólkið veit hvaðna minni um innihaldið í sam- ráðingunum við EF. Í øll- um Norðurlondum er al- neyðugt at fáa lívligt al- ment orðaskifti og fólka- atkveður. Norðurlond hava sam- leið um segu, mentan og arvsiðir og eru saman- bundin við líkum samfe- lagslag. Tí nema viður- sum En røst fra graven Sverre Midjord svarar Paula Ellefsen Í Dimmalætting nå um dagarnar varð prentað reða, sum Pauli Ellefsen, fyrrverandi formaður sambandsfloksins, hevði hildið á norðurlendskari samkomu. Nú er ikki Pauli Ellefsen ein og hver, hann er fyrrverandi løg- tingsmaður, legmaður og fólkatingsmaður, so eftir hesum skuldi ein roknað við, at innihald var í tí, sum hann ferdi fram, og uttan iva hava áhoyrarar hansara gjert sær sínar metingar eftir tí, sum hesin maður hevur staðið fyri. Og ikki at gloyma: hansara privata virksemi sum statsviðurkendur grannskoðari. Hann tosaði um tey fer- oysku viðurskiftini, um niðurgangstíðir í Feroy- um. Eitt sera álvarsamt mál. Eitt mál, sum við- kemur hverjum einasta heimi í Feroyum. Ein skuldi hildið, at Pauli Ellefsen ætlar sær eina afturkomu í føroyskum politikki, bæði fyri seg persónliga og ikki minni fyri sambandsflokkin, tí sambært reðu hansara, og tað er honum og flokki hansara líkt, so hava Pauli Ellefsen og Sambands- flokkurin onga skyld í niðurgangstíðunum í Fer- oyum. Hann vaskar hendur sínar. »TAD GJØRDI PI- LATUS EISINI«! Sam- bært rødu Paula Ellefsen, so vóru tað bert nøkur få ár, at tað gekk væl í Fer- oyum. Henda pástand endurtekur hesin úrmæl- ingur í føroyskum poli- tikki fleiri ferðir í reðu síni. Her vísir hann óbein- leiðis til tey árini, hann sjálvur sat sum legmaður. Hann umreður sjálvandi ikki árini saman við Tjóð- veldisflokkinum. Álvaratos! Um hesin maður og sambandsflokk- urin veruliga trúgva hes- um, so er nakað heilt gal- skiftini hjá hverjum ein- stekum landi við EF eisini við hini londini, og tað er tí natúrligt við samvinnu tvertur um landamark um felags sjónarmið. Nú verður stílað fyri viåtøkum norðurlanda- samstarvi millum felags- skapir og rerslur, sum eru ímoti limaskapi í EF-sam- veldinum. Vit samstarva ikki við felagsskapir ella einstaklingar, ið eru ímóti fólkaræði ella vanvirða onnur folkasløg. Vit vilja gera okkara til at fåa skilaligt, fjølbroytt og upplysandi ordaskifti. Vit vilja útvega san og metingar, sum varpa ljós á avleiðingar- nar av EES, EF og EF- samveldinum. Vit vilja hver styðja annan í at menna og stimbra mót- steðuna hjá fólki um øll Norðurlond. —— »—= —………—…— id, ti teir vita, ja, Føroya fólk veit, at Pauli Ellefsen sum legmaður og í sínum privata virksemi sum grannskoðari hevur verið við til at tilmæla tey til- tek, sum tíverri ikki øll vóru haldbar, men sum vórðu gókend eftir tilmæli frá grannskoðaravirkjum, og tað er eingin ivi í mín- ari sál um, at privatvirkið hjá Paula Ellefsen ikki hevur staðið aftast í slík- um tilmælum. Og tá hann samstundis bæði hevur verið legmaður og løg- tingsmaður, øll árini limur av fíggjarnevndini, so hava uttan iva hansara til- mæli fingið skjóta við- gerð. At hann nú kemur sum ketta upp úr hevdatrog og nú hevur loysnirnar og samstundis sigur seg leysan av allari ábyrgd, tað er bert Pauli Ellefsen, sum kann gera slíkt, men meguliga eru tað nekur, sum hava skilt, at hetta heldur ikki, og tí skilir ein betur, at Pauli Ellefsen so bráddliga legði frá sær sum formaður sambands- floksins. Flokkur hansara hevur sæð, at í framtíðini, nú tað veruliga krevst at taka tek, at taka ópopu- lerar, men neyðugar av- gerðir, var tað best fyri flokkin at lata Paula fara. Nú kemur tað fram, hví Pauli Ellefsen legði frá sær, men hann kann ikki lata vera at gera ilt verri, tað sæst á seinasta út- spæli hansara. Góða mamma, tað var ikki eg ella sambands- flokkurin, tað vóru hinir. Ein politikari, sum ong- an sjálvskritikk hevur, sum ikki torir at standa við gjerdar gerðir, er meira til skaða enn gagns, og tí eigur reða hansara at verða lisin í tí andanum: En rest fra graven. Ringið! - og vit skriva (C11820