hósdagur 31. oktober 1991síða 12

siða 12. hvønn vegin? >Nú er hon upp á vegin aftur«. »Hon hevur altíð verið ein tik«. Mini barnaoyru hoyrdu hetta snediga orðaskifti og eg for at hugsa. Hvat var við hesum vegnum? Og hvussu bar til kona var hundur? Legið, legið! Fjúrtan ára gamal visti eg alt og kundi smílast at mær sjálv- um sum óviti. Nu i dag hvar eg sjålvur eigi tilkomin børn, kenni eg meg aft- ur sum óviti, tá eg hugsi um hetta orða- skifti. Eg veit væl hvat í sagt var — meiningina. Men orðavalið órógvar — tað goymir loyndar- mál í sær. Tá ið kona er við barn, verður tikið til, at »hon er upp á vegin«. Hetta er mynd- arligt tos. Líka sum tað er myndarligt tos, at hon er »sum tik«. Kortini er mismunur á myndunum. Eg veit hvussu tík er, tá hon gongur í illum. Men eg veit ikki rættiliga hvat >vegurin< sipar til. Tó — havi hóming av, at myndin peikar á eina lívsfatan, sum er eldri enn kristindómur- gevur somu kenslu — sum rúnurist og á tremur av megi og sól- skini. Nær kom orðið »jardarmédir« upp í leikin? Ella eru tær fornsystrar, ljés- og jarðarmammurnar? Sólin og jerðin og gróð- urin! At hugsa um hetta er kanska ein avleiðing av dagsins átrúnaðar- frælsi. Sum blaðungur ræddist eg mína egnu ókristiligheit, var mangan hjartkiptur og ræddist helvitisdómin. Men tíðarandin avtók Helvitið og eg vaknaði og uppdagaði, at mín andaliga myrkaræðsla var horvin. Síðan hugdi eg meg um og kannaði málið. Varnaðist at heimurin ýddi av religiónum, profetum, frelsarum og trúgvandi fólkum, sum við reinum hjørtum óttaðust hver sín gud- dóm. Hjarta mítt lætnaði og sveimaði sum ein luftballón undir víðum stjørnuhimmali. Djúp- ast sæð segdu øll tey ymisk-trúgvandi halgi- mennini og allir profet- arnir tað sama um jarð- arlívið: Ver ikki móti næsta tínum, sum tú ikki vil hann skal vera móti tær sjálvum! — og: Eydnan er ikki at stríðast fyri rikidømi og valdi yvir eðrum. Eitt er vist: Fólk flest hava eina trúgv fyri neyðini. Fyri at hava eina uppskrift, ið peikar út yvir stutta jarðarlívið hjá tí ein- staka. Nógv vís orð eru segd hesum viðvíkj- andi. Ofta paradoksal orð. Eitt halgimenni tók soleiðis til: Sjálvt um mín fornuftur bleiv 100 prosent sannferd- ur um, at Gud ikki var til, vildi eg kortini varðveita mína trúgv uppá Gud! Eitt annað z JE halgimenni segði! Fanst ikki Gud, máttu vit uppfinna Hann! Fólk flest ræðast tað ókenda. Og deyðin er tað ókenda fyri tað, sum livandi er og med- vit eigur. Men ongin orkar at liva í ræðslu. Tí kemur hugtakið GUD upp í leikin. GUD er trygdin fyri at deyðanum (ikki-lív) kann sleppast undan. Kristinheimurin hev- ur gjørt sær nógvar hugleiðingar um lívið aftan á deyðan — men gjørt lítið og onki burt- urúr lív tí einstaka, áðrenn tað kemur inn í móðirs lív. Hetta er nokkso merkiligt og ólogiskt: So sjálvandi at hugsa ein ævinleika fram í tíðina, uttan sam- stundis at hugsa ævin- leikan aftur um bak. Hinduisman og buddhisman gera hetta uttan at blunka: Fram- leingja lívið í báðar ættir. Og eru sannferd um at: Tú livir ævigt og hevur longu nú liv- að ævigt. Tú ert vorðin endurfeddur óteljandi ferðir og verður helst í framtíðini endurfeddur óteljandi ferðir enn! Ein kundi sagt nógv um hendan mismun í fatanini av >TÍÐ<, men eg skal bert tríva í eina avleiðing av hesum: Kristindómurin ger nógv burturúr, at ein fær ævigt lív sum tann man er — sum eitt EG. At ein hinumegin deyð- an aftur hittir síni kæru o.s.fr. Tann per- sónligi eksistensurin er Nr. 202 — 31. oktober 1991 alfa og omega í okkara kristnu mentan — tað er eitt EG, ið verður frelst til ævigt lív. Hindufólk og buddh- istar hava aðra uppfat- an av frelsu. Vegna teirra trúgv eru tey sannferd um, at synd- arin verður endurfedd- ur. Umaftur og umaft- ur. Bert halgimennini sleppa undan at endur- foðast. Bert teimum er givið, sum regndropin ið dettur í havið og gerst eitt við tað, at koma heim til Gud- dómin og gerast eitt við honum. Frelsa er at sleppa av við sítt EG, av við sína persónlig- heit. Tankavekjandi at síggja hvussu ymisk menniskjan gevur lív- sins gátu sína loysn. Tann eina milliardin (tey kristnu) sær frels- una í, at tann einstaka persónligheitin fær ævigt lív — og at for- tapilsi vil siga, at per- sónligheitin verður strikað — steðgar sítt lív. Og tankavekjandi at hin milliardin (t.d. hinduistar og buddh- istar) sær frelsuna í, at ein endiliga langt um leingi sleppur av við sína persónligheit, sítt EG — og at »fortap- ilsi« vil siga at tå enn eina ferð skal endurfød- ast og liva eitt liv sum persónligheit, vera eitt EG. Av hesum sæst, hvussu torfert ein kristin trúboðari hevur tað í t.d. Indiu. Kristin- dómurin bjóðar eitt | ævigt persónligt lív — men indarin hevur longu ævigt lív, og ynskir bert at sleppa undan hesum av heil- um og fullum hjarta. Her má sannast tað gamla orðatakið: Hver maður sítt Himmiríki. Nokk so sigandi er, at samanbera vit tey indisku halgimennini við tey kristnu — jú, so eru teirra lív her á fold- um sera lík hverjum eðrum. Og samanbera vit tað, ið indiskir religiøsir mystikarar siga um teirra uppliv- ilsir av »Guddémin- um« við tað, id kristnir mystikarar siga — ja, so er tað eisini sera líkt hverjum eðrum. Er hon kanska sonn, hin gamla segan? At hann, ið gudarnir vilja halda fyri spott — jú, hann fær til yvirmát alt tað, hann biður um! >Hon er upp á vegin< — hvat fyri vegur sip- ast til? Hvat er lívsins vegur? Orðið er kanska so aggandi gamalt, at tað er uppaftur eldri enn tað, vit í dag leggja í orðið »ein vegur«. Ein vegur er sam- bandið millum tvey pláss. Vegurin er jú kki tað mest áhugaverda, tað eru harafturímóti plássini áðrenn hann byrjar og aftan á hann endar. Vegurin er kanska forfedranna mynd upp á lívsins æviga spurn- ing: Hvaðani koma vit — hvagar fara vit. Vit hava øll kenslur um spurningin. Men onga Vissu, onga trygd. Vita bert: Vegurin er har og vegurin er okkara leið! Er bert ein og sama leið, ella hevur ein og hver sín egna veg? Tá ið eg var fjúrtan, visti eg alt. Tríati ár seinni veit eg púra einki. Undrist bert á. Tennes Mikkelsen