týsdagur 19. november 1991síða 10

. >Nú skalt tú búgva eina aðrastaðni!< Hetta verða boðini, tey brekaðu búfólkini við Hoyvíksvegin fara at fáa í næstum orsakað av sparingum. - Eingin okkara hevði funnið seg i, at verði rikin úr sínum Nr. 215 — 19. november 1991 - Tey, sum koma at sita í teimum maktfullu stjóra- sessunum, bæði almennum og privatum, eru bórnini hjá teimum, ið sita har frammanundan Maktin gongur í arv Tey allarhægstu stjérastørvini innan bæði tað privata og tað almenna verða røkt av persónum, sum koma úr samfelagsstættunum, sum eru allarbest fyri. Tað vísir ein lítil kanning, sum danska blaðið Det fri Aktuelt hevur gjørt. Blaðið hevur kannað eftir sosialu bakgrundini hjá 17 dómarum í Hægsta Rætti, 28 almennum topp-stjórum og 10 topp-stjórar í teim- um Størstu privatu fyritøkunum. Tað eydnaðist at fáa upplýsingar um 50 av teimum 55. Bert ein av teimum 50 kom úr arbeiðarastættini ella sosialb6lki 4 og 5, hóast hesir bólkar, ið umfata ófaklærdar og faklærdar arbeidarar, 'húsmenn' og funktionérar, telur lítla helvt í samfelagnum sum heild. I 29 av teimum 50 allar ovastu, maktmiklu stjóra- størvunum sita fólk, hvørs foreldur hoyra til tveir teir ovastu sosialbólkarnar, ið telja akademikarar, funk- tionérar við fleiri enn tiggju starvsettu undir sær og sjålvstødugum við fleiri enn tíggju í starvi. Hinir 21 stjórarnir hava foreldur úr sosialbólki 3. Ein orsøkin er tann sosialt skeiva tilgongdin til út- búgvingarskipanina (umrødd her í blaðnum í farnu viku): útvið helvtin av teimum lesandi koma úr allar- Ovastu stættini í samfelagnum, hóast hesin bólkur einans umfatar sjey prosent av fólkinum sum heild. Danski samtelagsgranskarin Erik Jórgen Hansen sigur, børnini hjá teimum, sum eru best fyri, fáa størstu inntøkuna gjøgnum lívið. Hóast lénin innan tað almenna er vaksin minni enn í privata vinnu- lívinum, so gevur ein høg útbúgving vanliga møgu- leika fyri hægri løn enn ein lægri útbúgving. Tíðliga í sjeytiárunum varð ein kanning gjørd av næmingunum, sum koma í studentaskúlan; hon vísti eina sosialt skeiva tilgongd til skúlan. Síðani er eingin sovorðin kanning gjørd í Føroyum. A Eiga at fara í blødini! Fyrr í ár klagaðu nakrir læknar í Nykgbing Falster tann nú deyða privat-læknan Henrik Melchior. Orsøkin var, at hann í bløðunum hevði sagt, at viðurskiftini á sjúkrahúsinimum í býnum vóru læknaliga óforsvarlig, m.a. orsakað av dry kkjuskapi í arbeiðstíðini. Men læknarnir, sum vildu verja seg ímóti álopi frá einum starvsfelaga, fingu sum våtan vøttin. Ikki bert vísti tað seg, at orsøk var fyri ákærunum um lækna- ligt "fusk” frá teirra síðu. Etiska ráðið segði bart út, at sambært etisku reglunum eigur ein lækni at siga sína meining alment, um so er, at hann er varuguður við viðurskifti, ið kunnu roknast sum læknaliga óforsvar- lig! Etiska ráðið hjá danska læknafelagnum viðgerð eisini mál viðvíkjandi føroyskum læknum. egna heimi, sigur Essemi á Regni, ið er mamma at einum av búfólkunum >Búfólkini verða ikki verri fyri, fyri tað um tey verða flutt úr húsunum við Hoy- víksvegin<. Hetta var nið- urstødan hjá Maritu Pet- ersen, landsstýriskonu, í viðmerking hennara til ætl- anina um at steingja heim- ið fyri brekað við Hoyvíks- vegin í Havn. Eftir ætlan- ini skulu nøkur av búfólk- unum flytast út á annan stovn, meðan onnur skulu búgva privat. Eingin veit Viðmerkingin kom eftir at avvarðandi høvdu verið í Tinganesi og mótmælt ætl- anini. Elsa Maria á Regni ella Essemi, ið er mamma at einum barni, ið býr á heiminum, er als ikki sann- førd av viðmerkingini frá landsstýriskonuni. - Marita kann líka so lít- ið sum eg siga, um tey verða betri ella verri fyri, tí enn veit eingin, havr tey skulu búgva í framtíðini, sigur Essemi. Hon sigur, at fyri alt tað, so er hetta yvirhgvir ikki tað avgerandi. Kjarnin í málinum er, at búfólkini hava búð leingi á stovnin- um, sum sostatt er eitt heim, har tey kenna seg væl. Nú skalt tú út! - Tað, sum verður gjørt við hesi brekaðu fólkini, er nakað, sum eingin av okk- um hevði funnið seg í: Tey verða uttan víðari flutt úr sínum heimi og í eitt annað stað, sum onnur útpeikað, sigur tann harma mamm- an, ið leggur aftrat, at tað átti at verið eyðgivið fyri Maritu Petersen, ið er ser- útbúgvin á økinum. - Hetta er teirra heim, og tí má tað ikki henda, at tað verður stongt, sigur Esse- mi á Regni. Hon undrast eisini á, hví bústovnurin og skúlin á Trødni skulu síggjast undir einum í sambandi við spar- ingina, tí á fíggjarlógini standa stovnarnir á hvør sínari konto undir Lands- skúlafyrisitingini. Asosialur javnaðarpolitikkur - Tað rættasta hevði verið, at stovnurin var undir Al- mannastovuni, sigur Esse- mi á Regni. Hon undrast eisini á, at Javnaðarflokkurin gongur við til at leggja á tey veiku í samfelagnum og senda starvsfólkini í arbeiðsloysi alt í senn. - Hetta er beint ímóti vallyftunum, sigur Essemi á Regni, ið kennir seg rakta eftirsum hon er limur í Javnaðarflokkinum og atkvøddi hareftir fyri ári síðani. ówh Eitt høvi til orðaskifti - ið einki hevur við maktstríð í Sjålv- stýrisflokkinum at gera, sigur Helena Dam á Neystabø um uppskot sítt um at útseta gerð av tunli um Vestmannasund - Tað er als ikki fallið mær inn, at eg skuldi føra meg sjálva fram við málinum um undirsjóvar-tunnilin um Vestmannasund. Hetta sigur Helena Dam á Neystabø til spurningin um, hvørt uppskot hennara um at útseta tunlagerðina skal roknast sum ein líður í einum maktstríði í Sjálv- stýrisflokkinum. Sjálvstýriskvinnan sigur, at soleiðis sum fíggjar- viðurskiftini eru, so hevur tað verið um at gera fyri hana at bera hetta málið fram, og tað hevur hon - So leingi eingin veit, hvar búfólkini skulu búgva, kann heldur eingin úttala seg um, hvort tað verður betri ella verri. Tað er heldur ikki avgerandi: tað avgerandi er, at fólk koma og diktera fólki at fara úr teirra væl virkandi heimi og í annað stað at búgva, sigur Essemi á Regni eisini boðað flokkinum frá. - Endamálið við upp- skotinum er at markera eima støðu til málið og at geva ungmonnum eitt høvi til at skifta orð um hetta stóra mál, sigur Helena Dam á Neystabø, ið held- ur, at tað kanska ikki er so løgid at málið verður lagt fram av henni, eftirsum hon ikki - mótvegis flestu ungmonnum - hevur verið við til at samtykkja málið í 1988. ówh - Eg haldi, at tað er rættast at útseta málið, og vil fegin vita, hvat onnur í tinginum halda, sigur Helena Dam á Neystabø