mikudagur 27. november 1991síða 9

Nr. 221 — 27. november 1991 Í hesum døgum er nógv at hoyraum, hvussu illastend- ur til í fleiri av teimum før- oysku kommununum. Nógvar av kommunum hava nógv størri útreiðslur, enn tær ánakran hátt megna at forsvara, meðan inntgk- urnar alsamt gerast minni og minni, soeinki er at figgja útreiðslurnar við. Menkortini eru ikki allar komunur so svartskygdar, at tær bert hava hug at geva skarvin yvir, hóast tíðinar vituliga hava verið betri. Ein av hesum kommunum er Sands kommuna, sum hesi síðstu árini hevur gjørt íløg- ur fyri millum 65 og 70 mill- iónir krónur. Tølini misvísandi »Tå tølini frå Hagdeild- ini fyri nakad av tid sidan komu fram, så it til, at 6gvu- liga illa stóð til hjá okkum, atvithgvdueinaskuld uppá 41-42 milliónir, sum svarar til næstan fýra ålikningar,« sigur Kristian Højsted, sum er næstformaður í Sands kommunu. Hann heldur tølini frå Hagdeildini veraeitt sindur misvísandi tøl, ti kommun- an eigur studning til góða hjá tí almenna í sambandi við stóru havnabyggingina, sum drigin frá samlaðu skuldini gevur eina heilt aðra mynd av støduni. >Tað vit eiga til góða í studningi til havnarútbygg- inginaeru 15 miliiénir krón- ur, og draga vit tað frá teim- um 41-42 milliónunum, koma vitniður á 26-27 mill - iónir, ið svara til umleið hálvatriðju álíkning,< sigur Kristian Højsted. >Og tað er nakað heilt annað enn at skylda nærum fýra álíkn- ingar.< Sjálvirfíggjað havnina Hesi seinnu árini hevur gingið rættiliga væl hjá Sands kommunu, ið mið- skeiðis í 80-unum skyldaði einar 30 milliónir, ið tå svar- aðu til nakað undir hálva- sættu ålikning. Hetta var fíggjarárið 1983-84, men longu fíggj- SA) SOSlalurin Síða 9 Kristian Højsted, næstformaður i Sands kommunu: liøgurnar hava verið skilagóðar EG >Síðstu árini hava vit ikki verið tilvildarlig æg LS So mikid av virksemi er i Sandoynni, at Sands kommuna ikki er bangin fyri fallandi skattainntøkum. Mynd: Kalmar gjørt ílógur fyri 65-70 milliónir, men tað hava ar ilógur, tí so at siga alt er farið til primeru vinnuna, so vit eitt nú hava eina havn, ið kemur væl við, verður fisk- ur aftur at fáa, umframt at hon er at kalla einasta farmasamband okkara við umheimin,< sigur næstformaðurin í Sands kommunu arárið 1985 var skuldin, um- roknað í álíkningum, komin niður á nakað omanfyri hálvafjórðu. >Frá fyrst í 80-unum og frameftir hava vit gjørt eina stóra havnarútbýgging, sum er líður í einari átta ára havn- arætlan, sum vit hava verið noyddir at fíggja sjálvir, tí studningurin kemur bert í smáum bitum einar tríggj- ar milliónir fáa vit um ár- ið,< sigur Kristian Hgjsted. »Hetta er rættiliga dýrt fyri okkum, og síðstu studnings- krónurnar fáa vit ikki fyrrenn miðskeiðis í 90- unum.< Hvussu tað fer at ganga framyvir, ber sjálvandi ikki til hjá Kristiani Højsted at siga, eins lítið og hjángkrum ødrum, men hann heldur ikki, at útlitini eru so døpur, sum tey kanska eru manga aðrastaðni. Enn virksemi í oynni »Enn hava vit her í oynni nakað av virksemi, so sum havnagerðirnar á Sandi og í Skopun, og eisini verða tey trý ellisheimini bygd nú, umframt at nakað av veg- arbeiði er at gera hjá lands- verkfrødinginum. Aftratøll- ” um hesum kemureisini ann- ad virksemi, id gevur arb- eidsplåss, so eg haldi ikki, at orsøk er til at halda útlitini vera ring,< sigur hann. >Minkar virksemi ikki alt ov nógv, eigur tað at bera hampuliga væl til hjá okk- um at fáa skuldina niður- goldna.« Roknað verður við, at Sands Kommuna í hesum árinum fær millum 100g 11 milliónir krónur inn í skatti, og aftrat teimum koma so einar tríggjar milliónir, sum eru studningur til havnarút- byggingina. liggur í primervinnuna Samstundis vísir næst- formaður í Sands Komm- unu eisini á, at tær iløgur, sum eru gjørðar,eru av slik- um slag, at tær eftirhondini koma kommununi til góðar — eisini figgjarliga. Hann vísir á, at hóast íløgurnar i Sands kommunu síðstu árini hava verið stór- ar, so hevur talan ikki verið um tilvildarligar íløgur, ið ikki síggjast aftur, men fløg- ur í ta primeru vinnuna so bygdin eitt nú er væl fyri, skuldi fiskur komið aftur, tí ein góð havn er. Umstødurnar betri At heimasandsmenn hava ført ein miðvísan figgj- arpolitikk í síni egnu komm- unu, undirstrikar hann eisini við at nevna, at Sands kommuna vareinav teimum fyrstu, ið fór undir at leggja fimm ára fíggjarætlan. >Vit hava bygt okkum eina góða havn, sum stórt sæð er einasta farmasam- band, Sandoyggin hevur til umheimin, eins og hon eisini ger umstødurnar hjá flakavirkinum nógv betri. Høvdu vit ikki ta góðu havnina, vitnú hava fingið, ivisteg í, um so stórur áhugi hevði verið fyri at keypt virkið aftur,< sigur hann. >Og annars hava vit eitt nú ikki tær stóru starvsfólkaút- reiðslurnar her, sum kanska fleiri aðrar kommunur hava at dragast við, og ti mugu siga fleiri fólkum upp, tå ástendur í kommunukass- anum.< hj. Hevur samfelagið brúk fyri vísindum? Mikukvøldid 27. november kl. 20 heldur Steen Busck, lektari å Søguvisindadeild- ini å Aarhus Universitet, al- mennan fyrilestur å Fiski- rannsóknarstovuni i Nóa- túni. Fyrilesturin verður um vísindog gransking. Tað eru fólk vid drúgvum og kostn- aðarmiklum útbúgvingum, ið rinda og tískil kunnu tey av réttum spyrja: Hvat fáa vit fyri peningin? Øllduga atsiggjatørvin á gransking innan skaða- djór, pínudoyvandi evnum og ødrum. Men granskarar brúkaeisini dýra tíð uppá at kanna ymiskt, ið fólk ikki havabrúk fyri. Vithavahelst ongar tílíkar granskarar í Føroyum, mentaðerkanska eisini eitt vandamál. Jonna Danski lektarin Steen Busck fer mikukvøldid at hava almennan fyrilstur á Fróðskaparserri Føroya í Havn um visind, og hvat fæst fyri tann pening, ið latin verður til vísind og gransking. ið fáa høgar lønir, brúka nógvar bøkur, dýr tól og uttanlandsferðir. Aloftast eru tað skattagjaldararnir,