hósdagur 28. november 1991síða 2

Fyritaksstjóri Ljósmyndari Ábyrgdðarbiaðstjóri. Jan Møller Krisjan Dahl Kalmar Lindenskov GATT-tollurin TAÐ mundi koma sera óvart á mangan føroying, tá fjølmiðlarnir fyri stuttum søgdu frå, at fríhandils- avtalan við EF hevði tær avleiðingar við sær, at kollveltandi broytingar foru at verða í handli okkara við lond uttan fyri EF. Hóast hetta ikki vóru heilt nýggj tíðindi fyri nøkur, so mundi hetta kennast sum ein bumba fyri tey flestu av okkum, sum als ikki hava hugsað um hesa avleiðing av EF-avtaluni. TAÐ sær heldur ikki mætari út enn, at fremstu politikarar og embætis- menn okkara hava ikki givið sær nóg nógv far um júst hesa annars náttúrligu avleiding av EF-såttmål- anum. Hetta er so tað, vit hava skilt seinastuni. TAÐ snýr seg um tann sonevnda GATT-tollin, sum verður á summum innfluttum verum. Í sáttmálanum við EF binda vit okkum til at halda tær tollreglur, sum GATT-såttmålin ásetur. Her er talan um allar verur, vit innflyta úr londum uttan fyri EF ella londum, sum vit ikki hava ser- liga handilsavtalu við. Hetta fær so- statt ikki nakra ávirkan á tær verur, sum vit keypa úr EF og sum eru framleiddar í EF. Men har vgrurnar eru framleiddar í londum uttan fyri gildi longu frá 1. januar komandi ár. á úttalilsum teirra í fjølmidlunum í EF, har kemur hesin tollurin so í HETTA fer at dýrka nakrar ávísar verur, eitt nú vørur úr USA, Japan, øllum EFTA-londunum fyri bert at taka ngkur dómi. Hetta verður ein dyggur smeitur fyri henda handilin, hóast nýggi tollurin fer í landskass- an. Serliga vinnulívið men eisini handilsvinnan fer at verða meint rakt av umrødda eykatolli. SUM er, so skulu vit gjalda 33% í innflutningsgjaldi, og harafturat koma so punktgjøldini, sum fyri summar verur eru sera høg. Taka vit eitt nú súkklur, sum verða inn- fluttar úr londum uttan fyri EF, so hava tær fyrst ein innflutningstoll upp á 33%, síðani punktgjøld upp á 23% og so koma upp í 17% oman á í GATT-tolli, t.v.s. at landið skal hava 73% í tolli og líknandi av eini súkklu, sum skal seljast her heima. Tað er greitt, at hetta ger súkkluna nógv dýrari og harvið verður tað Blaðfólk: Randi Jacobsen - Tórfinn Smith Ólavur W. Høgnesen - Hilmar Jan Hansen Utgevari: PÆ Sosialurin Uppseting: P/f Sosialurin Prent: PH Pressan 1981 trupult fyri ikki at siga émøguligt at sleppa av við umrøddu voru. SPURNINGURIN er tí um landsstýr- ið eigur og kann geva eina kom- pensatión fyri GATT-tollin, soleiðis at tað lækkar punktgjøldini sam- svarandi ella í hvussu er nakað. Ber hetta til, so eigur tað at verða um- hugsað fyri ein part av innflutning- inum, tí tað kann heldur ikki vera rætt, at avgjøldini til tað almenna gerast so høg, at eingin hevur ráð at keypa nakað sum helst. MEN spurningurin um GATT-tollin er sera álvarssamur, og tað er ov galið, at hesin spurningurin ikki hevur verið meira frammi fyrr. Her hava bæði politikarar og embætis- menn stóra ábyrgd — og ikki minst teir, sum hava staðið fyri okkara samráðingum við EF. Spurningurin Bústaður Telefon: Argjavegur 26 Postadressa: Postsmoge 76 Argir 110 Tórshavn 11820 Telefax: 14720 er um at fáa eina avtalu við EFTA verður tí meira aktuellur enn nakr- antíð. Eisini her áttu vit longu at havt stungið út í kortið. Í NYUTKOMNA 14. September skrivar blaðið, at spurningurin um GATT-tollin er komið heilt skeivt fyri. Blaðið sigur, at landsstýrið hev- ur villleitt bæði tingið og Feroya fólk í hesum máli við at siga, at før- oyingar nú noyðast at jalda ein høg- an toll aftrat. Henda fatan, sum landsstyrid royndi at geva Føroya fólki er blóðskeiv, skrivar blaðið, og sigur, at tann tollur, sum GATT hev- ur ásett er ein hámarkstollur. Í roynd og veru kann løgtingid áseta ein toll, sum liggur millum 0 og hå- mark, sum GATT hevur ásett. HVAT IÐ er rætt í hesum máli og ikki, er ilt hjá okkum at meta um. Men áhugavert kundi verið at fingið greitt at vita, hvussu alt hetta málið stendur. Vónandi verður tað rudda upp í málinum, soleiðis at fólk og ikki minst tey, sum GATT-tollurin rakar, fáa greitt at vita, hvat hetta málið snýr seg um. Útvarpið hevði eina áhugaverda sending um málið, men tað er langt frá alt komið í ljós- mála. her hava tí ikki minst blødini eina stóra uppgávu. ml sosigaley Fyri seks krónur av sannleika, takk! Á forsíðuni í Oyggjatíðind- um í gjár skriva Oyggjatíð- indi um ein bardaga, sum skal vera farin fram úti í Tinganesi mánadagin mill- um tveir landsstýrismenn. >Knappliga ljóðaðu brølini harðari og harðari ...Og stutt eftir brast hurðin upp. UtkomuJohnPetersen ogJóannes Eidesgaard.Og teir vóru áfastir … Til síðst máttu teir skiljast sundur og hver fór til sítt. Eftir lá bardagin í luftini sum ein minnisvarði yvir eina ineff- ektiva samgongu, sum gekk við deyðanum í hondini.« Soleiðis greiða Oyggja- tíðindi frá eini hending, blaðið sigur seg hava fyrsta- hondsvitni til, ið tó ikki vil hava navn sítt í blaðið. Eini góð ráð at givið teimum á Oyggjatíðindum høvdu verið at biðið teir bert einaferð skrivað eina søgu frá veruleikanum, og við keldum, ið vildu lagt navn til. Taðkundi hóskandi verið ein jólagáva at givið lesar- unum, so teir bert hesa einu ferðinakundu fingiðeitt vet av sannleika fyri tær seks krónurnar, blaðið kostar. Undirsjóartunnilin i gloymibókina Í staðin fyri at skriva eina oddagrein, hevur blaðstjórin á Dagblaðnum í gjár valt at endurgeva Birgir Danielsen fyri nakað, hann segði á úngi týsdagin um nýggju lógina um lán at dekka samlaða gjaldføri landskassans í 1991 og 1992, umframt tað, ið skal vera til at taka í komandi figgjaråri. Birgir Danielsen frøist yvir, at hann nú sleppur und- an at atkvøda fyri uppskot- inum frå Helenu Dam å Neystabø um at útseta gerð av undirsjóartunli, av tí at hesin —eins og onnur arbeiði — ikki kann setast í gongd, uttan at hann fyrst verður vidgjørdur í nginum. »Hesin parturin av lóg- ini hevur tydning fyri iløgu- ætlanina, sumtað hevur ver- ið rættiliga nógv orðaskifti um í seinastuni — kanska eina mest um undirsjóar- tunnil.« Vit kunnu ikki annað enn vera samdir við Birgir Danielsen í, at hendan nýggja lóg hevur eina sera hepna tilevning. Tað vildi eisini verið óheppið, skuldi undirsjóartunnilin slitið samgonguna, sum lagt hev- ur verið upp til, atkvøddu samgongutingmenn fyri uppskotinum um at útseta ætlanina. Nýggjur eila gamal Fjúrtandi kom í gjár útaftur av nýggjum, eftir at blaðið hevur ligið stilt í longri tíð. Men serliga »nyggjur« tykist Fjúrtandi ikki vera. Í blaðnum eru framvegis tær flestu greinarnar, ið áttu at elvt til orðaskifti, tað sama tosið um loysing, heimastýr- islóg, samstarv í Utnorði og annað, ið ikki júst er dags- ins politikki allarmest við- komandi, tá hugsað verður um, at Fjúrtandi skuldi ver- 10 andstødublad. So litil broddur er i hes- um »nyggja« tilfarinum, at mest aktuella greinin er ein endurgeving av oddagrein i Fjúrtanda frå 1951 „á stødan í Føroyum minti nógv um hana í dag. Edmund, EF og 110 arbeiðspláss Tyskvøldid hevði >Dagur og vika< áhugaverda samrødu við virkisleiðaran á Rækjuvirkinum á Oyri, Edmund Joensen, ið eisini er formaður í Sambandsflokkinum. Har varð upplýst, at Rækjuvirkið á nýggj- árinum må koyra yvir 100 av starvsfólkunum til hús, tí eingin råvøra verður at arbeiða á virkinum. Av ti at Føroyar frå 1. januar 1992 ikki longur kunnu útflyta tridja- landsrækjur til EF, kundi Rækjuvirkið ikki longur taka ímóti rækj- um frá eitt nú russisk- um rækjubátum, tí ikki bar til at útflyta tær — ei heldur til Danmarkar, sum annars hevur verið góður marknaður fyri føroyskt útfluttum rækjum. Tí má bíðast til einaferð í vár við víðari framleiðslu, tí ikki fyrrenn tá koma føroysku rækjubátarnir við rávgru til virkið. Stjórin og floksfor- maðurin upplýsti, at bert ein møguleiki var, um tey yvir 100 starvs- fólkini ikki skuldu noyðast til hús eftir nýggjár, og tað var, at Føroyar annaðhvgrt fóru upp í EF ella upp í eina tollunión, so út- flutningur kundi vera møguligur í framtíðini. Um hetta ikki er mis- nýtsla av arbeiðsfólki í sambandi við EF-orða- skifti, so ber ikki til at seta navn á, hvat sam- bandsformaðurin vil við hesum postulat- inum í >Degi og viku<.