fríggjadagur 13. desember 1991síða 9

Nr. 233 — 13. desember 1991 ónvarp Føroya Fríggjadagin kl. 21.45: Eitt helviti á jørð Ein av býunum í Sovjet, sum er mest av- byrgdur frá umheiminum, er Norilsk í Sibiria. Hann liggur á Kola-hálvoynni hinumegin finsk/russiska markið, og tað vóru revsifangar, sendir av Stalin, sum bygdu hann. Norilsk ger meginpartin av tí nikkel og næstan helvtina av koparinum, sum brúkt verður í ellum landinum — árliga sprænir hann út í luftina tvær mill. tons av svávuldioxid — og onnur tungmetal. Umframt letur Norilsk ídnaðinum á Kola-hálvoynni ráevni. Heilsan hjá bern- unum har er tann vánaligasta í ellum Sovjet. Hetta elvir eisini til ótta millum fólk í Finland um dálking og heilsu- vanda. Tí hevur Finland gjert av, at okkurt má gerast at minka um svávul- dálkingina. Ein háttur, sum hevur verið brúktur í USA, hevur minkað um dálk- ingina við 97%, og meguliga er tað vert at royna henda meguleika. Pekka Sjøgren hevur gjert henda film- in fyri finskt sjónvarp. Fríggjadagin kl. 23.25: Rossi er trumfur - 3:4 Rossi er sinnaður at »bora« í Sadowski- sakini, og møtir i arbeidi sinum einum spøkilsi frå fortidini. Leygardagin kl. 16.45: á I dag Beinleidis sending frå TV-bynum. Greg- ers Dickin-Holmfeld, åskodarar og ein gestur, sum hevur okkurt upp å hjarta. Leygardagin kl. 17.15: Gnags Hans Otto Bisgaard tosar við Gnags — elsta rockorkestrið i Danmark. Teir spåka gjøgnum Skjern, práta um tón- leikalívið og spæla eisini eitt sindur fyri okkum. Leygardagin kl. 21.30: Stjórin og strokið Tveir gamlir bers-millióningar kjakast um eitt strok er ført fyri at verða settur í staðin fyri unga stjóran í fyritøkuni. Teira gera eina roynd, men úrslitið verður heilt eðrvísi, enn nakar hevði væntað. Hetta er ein skemtiligur ameri- kanskur filmur frá 1983 við Eddie Murphy og Dan Aykroyd. Leygardagin kl. 23.25: Handan rimar Ein sega um uppihaldið hjá trimum kvinnum í einum fongsli í USA. Sunnudagin kl. 22.05: Talkshowið Jarl Friis-Mikkelsen tosar við Preben El- kjær. Sunnudagin kl. 23.15: Blóðið, ið drepur ib Pedersen Eftir at hava verið fyri ferðsluvanlukku og eini álvarsligari mjadna-skurðviðgerð á Ríkishospitalinum, fær ein sjúklingur blóð. Men blóðið er AIDS-smittað Hetta er danskur stuttfilmur um sjúk lingin Ib Pedersen og familju hansara, sum heldur saman og róliga sær deyðan í eyguni Lagt til rættis Ella Smith Clementsen Hittist á tif. 156 16 Týsdagin kl. 21.15: Shogunurin Stórsligin japanskur ævintýrfilmur við ninja-hermonnum og samuraium. Her verður barst við nevunum, boga og erv- um, sverði og stavum — meðan teir sýna akrobatisk evni, sum eru framúr. Segan fer fram í tíðini, tá ið ninja-hermenn og samuraiar vóru í tænastu hjá shogunum, og tá krígslistin var ein vekur vísinda- grein. Men hetta er bert leikpallurin til eina spennandi segu um hatur og loyali- tet, hetjur og brotsmenn. Ein smádrongur, Takechiyo, er offur fyri hatrinum hjá pápanum, shogunin- um. Í veruleikanum vil pápin hava sonin dripnar, so at yngri sonurin kann gerast einaarvingi, men fosturpápi drongin ger alt at verja drongin við sjey samuraium og nøkrum ødrum hermonnum. Aftur og aftur verða teir álonir, men drongurin er framvegis á lívi, men tað kostar nógv. Ken Ogata spælir høvudsleiklutin sum tann leiðandi samuraiin og ein kinesisk kung fu-stjørna, Hu Chien Chiang, spælir eisini vid. Yasuo Furuhata hevur leik- stjórnað. Týsdagin kl. 23.00: Avrúsing í Moskva Alkoholisma er ein tann stersti trupul- leikin í tí, sum einaferð var Sovjetsam- veldið. Hetta hevur elvt til, at sjúkrahús, alkoholklinikkir og vanligar politisteðir hava úr at gera. Eitt franskt filmslið hevur, sum tað fyrsta útlendska sjónvarpsliðið, fingið loyvi at kaga inn í eitt tilhald fyri alkoholskadd, sum verður ansað av politinum. Og har er umhvervið ikki vinarligt Tvær ungar brúðrar Hjúnaband í Etiopia Duka og Gardi eru tvær ungar gentur frá Hamar-stammuni í Etiopiu. Tær skulu giftast við tveimum ungum monnum, sum tær ongantíð hava sæð. Duka er 26 ár, eldri enn flestu brúðrar, og er ein sjálvsteðug kvinna. Hon hevur leingi hildið hús hjá pápa sínum, tí mamman er deyð. Gardi er 17 ár og hon heldur sjálv, at hn átti ikki longu at skula gift seg. Hon hevði heldur viljað verið saman við vinkonum og familjuni nakað enn. Og báðar vita, at hjúnabandið fer at krevja nógv av teimum. Hvergin brúðurin veit nær verforeldr- ini koma eftir teimum, men so skjótt tær fáa tað at vita, er siður at tær skulu vera eina heila nátt saman við vinkonum og syngja um verforeldrini. Morgunin eftir koma tey so eftir brúðrini. Vit skulu síggja, hvussu brúðrarnar fyrireika seg til brúdleypini. Hósdagin kl. 21.35: Mozart Seinasti partur um Mozart. Árið er 1788, Wolfgang er fyrst í 30-unum og hevur bert fá ár eftir. Hann ger fleiri meistara- verk, men tað stendur illa til fíggjarliga. Hann noyðist biddaragongd. Ein kon- sertferð, sum hann hevur væntað nógv av, verður ikki sum vónað, men tá kemur stjórin í einum sjónleikarhúsi við einum uppskoti. Samstarvið við hann verður til »Gandafloytuna«, sum hevur frumfram- ferslu 30.9.1791 við tónaskaldinum sjálv- um sum dirigenti. Men ein annar gestur er komin. Hann er sendiboð og biður um eitt stórt verk, men vil ikki siga fyri hvønn. Mozart arbeiðir við hesi »deyds- messuni«, sum hann ongantíð verður lið- ugur við. Mozart fegnast um Gandafloytuna, men eftir eina framførslu svímar hann og verður koyrdur heim sjúkur. Christoph Bantzer, Marianne Moor og Henri Garcin