leygardagur 11. januar 1992síða 2

vi Ábyrgðarbiaðstjóri: Jan Miller Fyritaksstjåri: Krisjan Dahl Ljósmyndari: Kalmar Lindenskov | Jústínus Eidesgaard Japanar koma HERFYRI samtykti løgtingi eina serstaka og rættiliga sjåldsama løg. Hon loyvir einum japonsk- um skipi at veiða svartkjaft i før- oyskum sjógvi. Við hesi lóg hava vit latið dyrnar upp fyri einum møguligum komandi samarbeiði við Japan. Hetta er ikki annað enn at fegnast um. Tí tað er greitt, at er tað ikki minst í hesum sváru tíðum, at tað er neyðugt at leita upp nýggjar avbjóðingar og møguleikar. NU skal hetta ikki skiljast soleið- is, sum at vit halda, at bara jap- anar koma henda vegin, so eru allar súðir syftar, so eru okkara búskaparligu trupulleikar loystir. Hinvegin eiga vit heldur ikki at undirmeta týdningin av einum slíkum samarbeiði, sum her er settur skjøtil á. JAPANAR hava fingið loyvi at veiða svartkjaft og framleiða surimi burtur úr fiskinum á før- Blaðfólk: Randi Jacobsen - Tórfinn Smith Ólavur W. Høgnesen - Hilmar Jan Hansen Útgevari: P/f Sosialurin Uppseting: P/f Sosialurin Prent: Pt Pressan 1981 Telefon: oyskum øki. Teir skulu so gjalda eina åvisa upphædd fyri fiskin, men harumframt skulu føroying- ar vera vid umborð og fylgja framleidlsuni av hesi fyri Japan so týðandi veru, surimi. Tad er nevniliga ætlanin, at føroyingar skulu kunna fåa innlit i teknologi og framleidslu, tå tad snyr seg um at gera surimi. NU kann ein sjålvandi siga, at vit áður hava roynt umrøddu fram- leiðslu. Bakkafrost og Blue North og eisini okkurt av svart- kjaftaskipunum arbeiddu eina tíð á økinum, men tað fór so alt í "fisk". Hvat skulu vit so við hes- um samarbeiðinum kann verða spurt. Japanar eru serkønir á øk- inum, og tað er júst teirra egni heimamarknaður, sum er høvuds keypari av vøruni. Ti hava vit fingið fatur í rætta endan, tá vit gera eitt slíkt samarbeiði. SVARTKJAFTURIN hevur fingið manga skoluna - hetta orsakað stóru og skeivu íløgunum gjørdar eru í dýru Landið stuðlar struktur- broytingum í fiskivinnuni -og vit stuðla byrjunarframleiðslu av meira vidgjørdum vørum skrivar Tummas Arabo, landsstýrismaður í viðmerkingini í dag. Hann kemur við rætting til Sjónmið hjá Henning Holten í Sosialinum í vikuni, og hann vísir eisini á gongdar leiðir í fiskvinnuni i 1992. Buskaparfrødingurin Henning Holten ger i Sosialinum í vikuni eina meting av utlitinum fyri 1992. Greinin er hansara persónliga sjónarmið og er grundað á upplýsingar, sum eru komnir frá Hag- deildini. Tá ein lesur greinina fær ein fatan av, at lands- stýrið ger lítið og einki við spurningin um meirvið- fiski og lítið og einki við spurningin um igtvørur. Tølini, hann kur við, vísa, at vøkst- urin í liðugtframleiðsluni er ngin í 1990 til 1991. Hetta ér ikki rætt. Vøksturin frå 1990 til 1951 uml. 4.500 tons, ( framleiðslan av ørdum verum a enn tryfaldad il, hvat hon var í råsetingarhåtturin á stovuni ger tíverri tað, AR I —— Tummas Arabo, landsstýrismaður ger viðmerkingar til Sjónarmið hjá Henning Holten, buskaparfrødingi at nógvar av hesum vørum framhaldandi verða skrá- settar sum flak, blokkur 0.3. Leikluturin hjå ti al- menna i hesum vidfangi er, at vit geva studul til strukturbroytingar i fiski- vinnuni, og vit stuðla byrj- unarframleiðslu av meira vidgjørdum vørum. Ein kann so altid hava mein- ingar um strukturumlegg- ingarnar i fiskivinnuni ganga nóg skjótt ella ikki, men hugsandi er, at tær ganga so skjótt sum tær yvirhøvur kunnu. Feilurin vil so ofta hava gjørt er, at vit hava kunnað framleitt eina veru, men sølulidid hevur ikki fylgt við. I løtuni hendir tað 9- vugta. Vinnulívið letur fyrst sølulidid fáa sáttmál- arnar og so fer framleiðsl- an í gongd, og tå framleiðslan skal byrja, er landsstýrið sjálvandi við svartkjaftaskipini og virki á landi. Harfyri er ikki rætt at avskriva henda fiskin. Tvørtur- ímóti eiga vit at gera okkum greitt, hvussu stóran týdning hann hevur sum m.a. býtisfiskur. Uttan svartkjaftin var svangligt hjá okkara snotuligu langfaratrol- arum eystanfyri. Men bera vit okkum rætt at kunnu vit fáa enn meira burtur úr svartkjaftinum. Hann er nevniliga sera góð rá- vera til ta dýru surimiframleiðsl- uni og nú japanarar eru úti- stongdir so nógva staðni skríggja teir eftir råvøru til surimifram- leiðsluna. Og hana kunnu vit bjóða teimum. Men hetta er sum sagt bert byrjanin til nakað stórri. Næsta stigið verður, hvussu vit kunnu gera nyttu av teirra tekno- logi, teirra vitan og teirra keypar- um. Vit hava nógv at læra av jap- anarum, tá tað snýr seg um fisk. Her ikki minst tá talan er um etivanar og hvussu ein møguligur framtíðar marknaður hjá føroy- ingum ynskir fiskin. JUST tí er umrødda samarbeiði Bústaður: Postadressa: Postsmoge 76 110 Tórshavn Telefax: 14720 so åhugavert og spennandi. Tad kann vera, at tað fer at geva før- oyingum vónina aftur. Nú skal ein heldur ikki selja skinnið, áðr- enn bjørnin er skotin. Vit hava áður roynt samstarv vid japanar, men tað gekk minni gott. Her verður m.a. hugsað um royndirn- ar at fáa í lag útflutning av skeljadjórum so sum gággu og krækling. Tað er farið. Men í aðru viku kemur japanska surimiskipið í føroyskan sjógv. Við tí er vónandi ein nýggj og spennandi avbjóðing latin upp í hendurnar á føroyskum fiskimonnum og vinnulivsmonnum. Nú er at troyta hesar møguleikar og brúka bæði eygu og oyru og sjálvandi sítt fulla vit og skil. Her liggur heilt vist ein framtíð fyri før- oyska fiskivinnu. Tað ræður bara um at duga at troyta hana. Lesið eisini grein inni í blaðnum til at stuðla og menna alla tíðina. Allir vinnulívsmenn vita, at um teir ætla konstruktivar umleggingar innan fiskivinnuna, so er lands- stýrið sjálvandi við til at hjálpa at fáa gond á. Fyri 1992 vænti eg, at vøksturin í liðug vgrufram- leiðsluni verður ógvuliga stórur. Hann verður ikki minni enn hann var í 1991. Vónandi verður hann meir. Ein trupulleiki er sjálvandi, at nakað lítið av råvøru er í løtuni at framleida burtur år, men vinnulivid roynir at finna vegir fyri hesum. Harafturat roynir tað at skingarframleiðslu, og hetta kemur væl at "smitta av" soleiðis, at vit innan árslok í 1992 hava eini 6-7 virki, sum veruliga eru farin undir slíka framleiðslu. Landsstýrið er púra greitt yvir, at í Føroyum eru ov nógv flakavirki, men hinvegin meti eg persónliga, at um virkini umleggja ul meirviðgerð av fiskinum skuldi talið av virkjum kunnað verið tað sama. Hetta málið trúgvi eg, at bæði vinnuliv, sølu- felagsskapir og aðrir vilja arbeiða fram ímóti, og sum gongdin hevur verið tað seinasta árið hugsi eg, Vit kunnu so hyggja at hverjum øOrum og spyrja, hví er hetta ikki gjørt fyri langari tíð síðnai, men tað gerst ikki við. Veruleikin er her, og vit mugu bara virka og gera tær broyt- ingar, ið eru neyðugar so skjótt tilber. Gera vit tað ov skjótt, kunnu vit koll- renna skipanina, og tað mugu Vit eisini ansa eftir ikki at gera. Tummas Arabo gera sáttmálar uttanfyri EF, soleiðis at triðjalandsfiskur eisini kann nýtast. Sum nakað nýtt í trupulleikunum við at menna lidugtvørufram- leiðsluna er, at tað tykist at vera mangul uppá fólk til hesa framleiðslu, m.a. mangul uppá virkisleið- arar, ið kunnu stýra einum slíkum framleiðslumyn- stri, sum liggur langt frá at reka eitt vanligt flakavirki. Men vit hava nú fingið trý flakavirki, sum eru far- in undir veruliga góð- Bingotølini: at innanfyri eini 2-3 år er fiskivinnustruktururin i Føroyum púrasta broyttur positivan veg. #6 PO SL 3