hósdagur 16. januar 1992síða 8

TEXAS RANGER Taamby fjallasúkkla aivst vid 2 øllum hugsandi hentleikum JOHN W. THOMSEN Box 10 - 700 Klaksvík - Tlf. 55858 & 55256 1 gearum og Snotulig standi- lampa Bert ein av mongu úr stóra úrvalinum. Bert Pf. EINAR S sees MIKKELSEN mpun GODK. ELINNLEGGJARI Bøgøta 12 - Box 321 - 110 Torshavn - Tlf. 12211 Tveir SS HOVUÐSVINNINGAR: KLIKO byggileikur á tvær av teimum stóru eskjunum á 16 m við hús um/havnalagi! í hverjum vinningi. KLIKO, v/ Árna Hansen, Tórshavn Á HØVUDSVINNINGUR: Nýgerð ella hampa um rúmið, so er møguleiki at vinna tilfarid: 35 m? av glasvevi v/ lími og tveimum umførum av måling. Sjálvandi frá serhandlinum. Fligger måling Tórshavn: Undir Bryggjubakka 13, tlf. 16675 Klaksvík: |ris, tlf. 56272 Leirvik: Íris, tlf. 43248 Sørvågi: Valdemar Simonsen, tlf. 3286? Nr. 10 — 16 — 16. . Januar 1992 Hans Pauli Joensen, alisfrødingur, um geislingina frå Sellafield Er tynt burtur í einki, tá tað kemur higar Tí eiga fóroyskir myndugleikar heldur at tryggja sær, at sjálv verkini og flutning- urin av kjarnorkuburturkastið eru forsvarlig - Tað er als eingin vandi fyri okkum i geislingini, ið bretskir vísindamenn hava staðfest á skotsku vestur- oyggjunum. Hetta sigur Hans Pauli Joensen, alisfrødingur, ið starvast á Náttúruvísinda- deildini á Fróðskaparseu- inum. Ferðast bæði langt og leingi Hans Pauli vísir á, at granskararnir siga, at geisl- ingin har er niðan fyri til- mælta markið. Tí er eingin vandi fyri, at geislavirkni fer at koma við sjórokinum og í seyð gjøgnum grasið hann etur. - Tað kemur av, at streymurin úr Írska Havin- um ferðast langar leiðir - eysturyvir ímóti Noregi, síðani vesturyvir aftur í- móti Grønlandi - áðrenn hann kemur á okkara leiðir, greiðir Hans Pauli frá. Heldur ikki í fiskinum - Tá eru ár gingin og geislavirknu eindirnar eru blandaðar upp í sjógvin og Cesium 137-geislingar máldar til í Norðureystur- atlantshavinum. Niðara tekningin vísir, hvussu geislingin minkar, so hvort geislaígjórdu evni ferðast; tekningin vísir eisini streymgongdina úr Irska Havinum. Geislingin fyri Føroyar liggja eftir tjúkku strikuni niðast vinstrumegin. Ovara tekni- ngin vísir geislingina, so hvort tíðin gongur (yr. stendur fyri ár); t.d. er ein geisling upp á 1000 í Írska Havinum minkað niður í 100, tá hon er kom- in í Ermasund trý ár seinni, og niður 1-2, tá hon er komin til Eystur-Grønlands. Viðmerking. Tað tekur 30 ár at minka geislingina av cesi- um 137 niður í helvt, skriv- aðu vit í gjár; tað er eisini beint, men tá verður sipað til somu, óbroyttu eind (t.d. ein stein, ið liggur í sama stað). Orsøkin til at geislingin kann fara úr t.d. 1000 niður í 100 eftir trimum árum (sí oman- fyri) er, målt verður gðrvísi: geislaigjørdu evnini spjaðast, tá tey koma út á havid, so- leiðis at tekur tú eina spann av sjógvi úr Ermasundi, so er minni fyri av geislavirknum evnum (orsakað av spjaðing- ini) enn tað er í somu nøgd úr Írska Havinum tyntar, so vandin er eingin um okkara leiðir, er niður- stóðan. Heldur ikki, tá Sellafield seinni í ár fer undir stórri endurvinning- arvirksemi. Hans Pauli upplýsir, at geislingar-nøgdirnar, sum eru oman fyri 1000 niðri í Írska Havinum eru lítið oman fyri eitt, tá tær koma í føroyskan sjógv; cesium 137-mátingamar í føroysk- um sjógvi vísa geislings- nøgdir miílum 2 og 5, og tað stavar stórt sæð alt frá kjarnorkuspreingingum í seksti-árunum. Heldur ikki í fiski Hvussu so við fiskinum í havinum, bæði um okkara leiðir og á teimum fjarleið- um, har føroysk skip fiska? Hans Pauli: - Geisla- virkni er målt í sjónum i øllum Norðuratlantshavin- um, rættiliga stutt er millu- m måtingarstødini, og úrslitið vísir, at geislingin er sera litil og langt frå einum lívshóttandi stødi. Tað er stytri úr Dounrey til Føroya enn úr Sella- field ul Hebridurnar, ið er dálkaðar. Hans Pauli Jo- ensen sihur, at tað ger tað sama fyri okkum, tí strey- urin fer í báðum fórum eysturyvir fyrst Aðrir vandar Kortini heldur Hans Pauli, at orsøkir eru fyri at fylgja við, hvat hendir á teimum báðum bretsku kjarnorku- verkunum. Hann sigur, at størsti vandin frá Sellafield og Dounray er trygdin á verkunum. - Fara tey í luftina, eins og Tjernobyl-verkið, so er alstórur vandi fyri, at geislavirkin evni 'regna' omanyvir okkum, sigur Hans Pauli, ið eisini vísir á ein annan vanda: Mugu fylgja við - Tað er flutningurin av kjarnorkuburturkasti, ið verður sent til Sellafield at endurvinna: fer eitt flogfar ella eitt skip í luftina ella okkurt annað álvarslig hendir, so er sjálvsagt vandi á ferð, sigur Hans Pauli, ið ikki sjálvur veit nóg mikið um hesi viður- skifti til at kunna meta um vandan. - Men hesi viðurskifti eiga at hava áhuga fyri føroyskar, politiskar myndugleikar, sigur Hans Pauli at enda. ówh 10 10 Irish Sea 1982 | 1000 telse L.S uz“ 4O km V le > p L | | r am + + 10 på LOW 30*wW 20%wW 10*W 0% Scottish coast 1982 47-430 km 2 10 o W- Norwegian Current 1983 » W-Spilbergen 203 xmm. Sirok W-E 1963 Fallout level. North Atlantic 0 1000 East Srænend Current 1982 Falout-evei—/ East Greeniand Current lm 5000 6000 7000