fríggjadagur 17. januar 1992síða 19

Nr. 11 — 17. januar 1992 tíðindablaðið Kunningaskriv fra Tryggingar- sambandinum Um — årsskiftiå sendi Tryggingarsambandid Føroyar faldara i hvørt hus i Føroyum. I hesum faldara varð greitt frá, hvussu tryggingin nú var skipað, eftir at broytingar vóru gjørdar innan akfars- tryggingina. Í sambandi við, at broytingarnar í ávísan mun ikki eru skiltar rætt, og at tryggingartakarar- nir hava nakar spurning- ar, sum ikki eru nevndir í faldaranum, sendir trygg- ingin hesa frágreiðing um broytingarnar, og um or- søkina til broytingarnar. Neydug broyting Tær figgjarliga trongu tid- irnar i samfelagnum hava eisini sett sini spor å tryggingarøkinum. Tryggingargjøldini fyri akfør minkadu i 1990 vid kr. 3 mill., samanborið við 1989. Henda minking helt fram í 1991 og ektist fyri hvenn mánað, og varð mett út frá støduni, tá árið var hálvrunnið, at tann samlaða minkingin fór at verða rættuliga umfat- andi. Tá skaðarnir ikki minkaðu tilsvarandi við tryggingargjeldunum, varð tað hildið at vera óráðiligt bara at lata støduna standa til, men at okkurt måtti gerast fyri at venda gongdini. Høvudsorsøkirnar til hesa stóru minking eru m.a. — at eftirstødurnar øktust — at nytekningar av bil- um nærum steðgaðu upp — at tryggingartakarar- nir i størri og størri mun lækkadu teirra skrokk- trygging til tad lægst møguliga Tann samlada minking- in i tryggingargjøldum fyri akfarstryggingar var fyri 1991 kr. 12 mill. Hesar umsteður vóru orsek til, at Tryggingar- sambandið fór at endur- skoða verandi akfars- trygging. Ymsar skipanir í grannalondum okkara hava síðan verið kann- aðar, við atliti til hver av hesum skipanum er best egna í Feroyum. Tann skipan, sum er lýst í fyrr nevnda faldara, er tann, ið mett var sum tann fræg- asta. Broytingin Tann gamla skipanin kann lýsast á henda hátt: Taka vit tveir bilar av sama slagi og merki, har tann eini bilurin er nýggj- ur og hin bilurin er t.d. 3 ára gamal, so rindar tann nýggi bilurin tryggingar gjald eftir nývirðinum, sum bilurin er skrokk- tryggjaður fyri, men tann 3 ára gamli bilurin rindar tryggingargjald eftir tí skrokkhædd, sum trygg- ingartakarin hevur niður- sett tryggingarhæddina til. Hesir báðir bilar fáa nú sama skaða, td. kr. 50.000,-. Fyri at umvæla skaðan uppá tann nýggja bilin, rindar tryggingar- takarin í hesum feri eitt hægri tryggingargjald enn tann, sum hevur tann 3 ára gamla bilin. Í Feroyum er steðan tann, at uml. 70% av skað- unum, sum henda, eru so- nevndir partvísir skaðar, t.v.s. restin — tey 30% eru totalskaðar. Hetta demið vísir tað skeiva býtið, sum tann gamla skipanin hevði við sær. Við hesi nýggju skip- anini er rættað uppá tað skeiva býtið, soleiðis at tryggingartakararnir nú rinda tryggingargjald í mun til teir skaðar, ið kunnu henda, og ta skaða- umvæling, sum stendst av hesum. Hevuðsbroytingin i tryggingarskipanini er, at akfør ikki longur eru tryggjað við eini fastari upphædd, so sum var í gomlu skipanini. Við tí nýggju skipanini eru bilarnir bólkaðir upp í 5 bólkar. Avgerandi fyri í hvenn bólk bilarnir eru settir, hevur verið stedd og ný- virði á bilinum. Bilmerkið hevur ongan týdning havt í hesum sambandi. Fyri hvenn av hesum bólkunum er legd inn ein vegleiðandi upphædd, sum er nývirðið av bilin- um + eitt åvist prosent- tal, sum svarar fyri eini øking av virðinum á bil- inum, ið kann vera innan- fyri tað fyrsta árið. Samanborið við ta gomlu skipanina, er ikki longur talan um, at bilurin er skrokktryggjaður fyri eina ávísa upphædd, har tryggingartakarin = setir steddina á upphæddini, men at bilurin við tí nýggju skipanini er skrokktryggjaður, og er skyldan hjá tryggingini við partvísan skaða, at bilin aftur í sama stand, sum áðrenn skaðin, og við totalskaða, at end- urgjalda skaðan til virðið av akfarinum. Fyri bilar, sum eru yngri enn eitt ár, og har skaði er sterri enn 50%, veitir skipanin hesum bil- eigarum nýggjan bil av sama slagi og merki. Somuleiðis ber henda broytta skipanin eisini í sær, at ein tryggingar- takari ongantíð kemur í ta steðu, at bilur hansara er undirtryggjaður. Leggjast kann afturat her, at skipanin longu hev- ur vart teir fyrstu trygg- ingartakararnar fyri at koma í slíka steðu, við tað, at skaðar eru fráboð- aðir, har bilurin eftir gomlu skipanini vildi ver- ið undirtryggjaður, av tí at tryggingartakarin hev ur lækkað skrokkhæddina ov nógv, men við tí nýggju skipanini, sum er komin í gildi fyri hesar bilar, eru hesir í tí steðu at fáa fult endurgjald. Í mun til skipanirnar kring okkum, hevur Tryggingarsambandið á- sannað, at tað ikki er rætt, at ein eldri bilur (sum er eldri), skal rinda tað sama í tryggingargjaldi sum ein nýggjur (bilur). Tí er innlegd ein skipan um aldursfrádrátt av bil- um fyri hvert ár, soleiðis at Tryggingarsambandið sjálvt nú niðurskrivar virðið á bilinum, og harvið verður tryggingargjaldið sett í mun til niðurskriv- ingina. Virðið verður niður- skrivað við ávísum pro- senttali fyri hvert ár, og er tann samlaða niðurskriv- ingin, tá bilurin er eldri enn 10 ár 57%, sett í mun til nývirðið. seta Tryggingargjaldið Tað var okkum púra greitt, at umleggingin av skipanini fór at hava stór- ar hækkingar fyri summar bólkar, og tí harmaði tað okkum almikið, at verða noydd at seta hesa skipan í verk. Sterst er hækkingin hjá teimum, har skrokktrygg- ingin hevur verið niður- skrivað rættiliga nógv, meðan hækkingin minkar í sama mun, sum skrokk- tryggingin ikki hevur ver- ið niðurskrivað. Sum demi kann nevn- ast, at bilur frá 1983, skrokktryggjaður fyri kr. 30.000,, eftir gomlu skip- anini rindar kr. 466,- í tryggingargjaldi á 11. av- sláttarstigi. Tryggingargjaldið fyri henda bil, ið er í bólki 3.0 við sjálvábyrgd 0, verður eftir tí nýggju skipanini á 11. avslåttarstigi kr. 707,-, t.v.s. ein hækking uppá 52%. Fyri nyggjan bil, sum eftir gomlu skipanini var skrokktryggjaður fyri kr. 178.000,-, hevði trygging- argjaldið á 11. avsláttar stigi verið kr. 1.165,-, með- an tað eftir tí nýggju skip- anini verður kr. 1.217, t.v.s. ein hækking uppá 4%. Fyri adrar tryggingar- takarar eru tryggingar- gjøldini lækkad, og er tad serliga fyri bilar, at skrokkvirðið eftir gomlu skipanin stendur til eitt hægri virði enn virðið fyri tann bólk, hesir bilar standa bólkaðir í, í nýggju skipanini. Hvat fæst fyri tryggingargjaldið? Eitt er at tosa um trygg- ingargjald, og um tað er hogt ella lágt. Ein annar spurningur er, hvat er tað, sum ein rindar trygging- argjald fyri. Í hesum sambandi halda vit tað vera rætt enn einaferð at vísa á, hvat tryggingin bjóðar tryggingartakarum sín- um, og hava vit roynt at greitt frá hesum nevnda faldara. í fyrr Tryggingargjøldini lækka i 1993 Héast fleiri tryggingar- takarar = uppliva hesa stóru hækking í 1992, er vert at vísa á, at trygging- argjaldið fyri teir trygg- ingartakarar, sum ikki eru komnir á 11. avslåttar- stig, lækkar við hevuðs- gjaldsdag í 1992, treytað av, at eingin skaði hendir. Tryggingarsambandið hevur ongar ætlanir um at broyta tryggingargjeldini fyri 1993 og merkir hetta, at tryggingargjaldið her- umframt lækkar pr. 1] januar 1993 fyri bilar yngri enn frá 1981, í sam- Síða 19 band við aldursfrádráttin Fyri bilar t.d. frá 1991, verður tryggingargjaldið í 1993 roknað eftir talvu fyri 1990. Eins og í 1991 kemur Tryggingarsambandið um miðjan desember 1992 at rinda pening til trygging- artakarar á 11. avsláttar- stigi. Rættleiðing Tað harmar okkum at skeivleiki er komin í á síðu 10 í faldaranum viðvíkj- andi útrokning av trygg- ingargjaldi fyri bilar eldri enn 1983. Frádrátturin, sum roknast skal út frá í sambandi við hesar bilar, skal vera soleiðis: Aldursfrádráttur Bilar frá: 1983 1982 1981 1980 og eldri Vit vóna við greiðing at hava svarað tryggingartakarum okk- ara uppá ivaspurningar, sum kunnu standast av broytingini. hesi frá- av 1988 talvuni: Torshavn, tann 15. januar 1992 Tryggingarsambandið Feroyar Bjartur Dalsgarð Varastjóri