leygardagur 18. januar 1992síða 12

rík Í ornhaver Triton: Ísinkram fyri 360 milliónir Norðh rr Nr. 12 18 januar 1992 hr 1218 Januar 22. PEBER Tyrlan hevur lent. Hon er eitt týdningarmikið amboð hjá sjóverjuni bjóðar av —Stødan í vár við nýggju friðingunum minnir um tá vit skuldu syrgja fyri at halda útlendskar trolarar uttanfyri 12 fjórð- ingar, sigur Carsten Høgh, ovasti fyri Færøernes Kommando Nýggja sjóverjuskipið, Triton, er farið til arbeiðis undir Føroyum. Hóast nú er bert eitt danskt sjó- verjuskip er undir For- oyum, verður sjóverjan og vaktartænastan betri. "Tri- ton er so væl utgjørt, at vit kunnu vera uti i øllum veðri, og Triton fer at vera meir í sjónum, sigur Hendrik Hornhaver, skip art á Triton Nýggjasta skipið hjá donsku sjóverjuni, Triton liggur við bryggju í Havn Skipið er stórt, 110 metrar og id sæst beinanvegin, at:hetta skipið minnir ikki um vanlig herskip Skipid sær rættuliga skallut ut. Nålaputudesig- nið, sum cyðkendi her skipini i kalda krignum er burtur. Men fyri ti er ikki sagt, at tøknfrødin ikki er frammalaga. Radararnir eru bert tvær kuplar ein omanfyri brúnna og ein á tekjuni á tyrluhangarinum Frammanfyri brúnna stendur 76 millimetur kan- onin, eimki annað og umframt tyrludekkið, sæst ikki lítið annað enn bjargingarbátar Orsøkin ul einfaldu útsjóndina á Triton er millum annað, at tær teknisku installatónirnar rúgva ikki so nógv upp í dag og at:skipið serliga er gjørt til at: sigla í grønlendskum sjógvi og ti er sera væl vart móti yvir- ísing. Onki óneyðugt er á dekkinum, teir hava lagt seg eftir at hava so stórar skættar flatir sum møgu- ligt. Stilur yvir Sosialurin hevdi gjørt ein av talu um at vera umborð klokkan 14:00 hósdagin. Tað er nú stilur yvir militerinum, um ein dámar tað ella ikki. Vit vórðu mótuiknir av einum yvirmanni við ngkrum strípun. Hann vísti okkum fram til skiparan Hendrik Horn- haver. Í kvarterinum hjá skiparanum sat eisini ov- asun fyri Færgernes Kom- mando, Carsten Høgh. Inni í kahytiini var hugnaligt, og kaffi treyt ikki. Meðan vit sita og tosa hoyrist ofta boð til manningina gjøgnum hát- alararnar. 60 manns við Tað sæst tíðuliga á skip- aranum, at hann er errin av skipinum. Hann er ovasu fyri 60 monnum, sum allir hava sína ávísu uppgávu umborð. Mennirnir tæna ikki sína hernaðarskyldu, men eru konstáplar, teir hava valt sitt livsyrki umborð. -Ein fittur partur av monnunum eru knyttir at brunni. Eisini arbeida fleiri við tyrluni. Vit hava jú einki ninni enn ein lítlan flogvøll umborð. Maskinan skal eisini rgkj- ast og vit skulu eisini eta, sigur skiparin. --Men vit hava onki konufólk á manningar- listanum. Tað er ikki van- ligt fyri tey stóru donsku verjuskipini, sum sigla í føroyskum og grønlend- skum s:6økid. Konufólk eru mynstraði á ødrunn skipum í danska herflot anum, sigur Hendrik Hornhaver Suverænitetur fyri Færøernes Kon mando, Carsten Hø skjótur at svara Vit kunnu býta okkara uppgávu uppí trigs partar. Vit hava efurlit við føroyska sjøøkinum fyri at visa suverænitetin hjá danska rikinum. Tað er tann reint hernadarliga uppgåvan. Kemur eitt fremmant herskip innum tríggjar sjómíl, uttan at- tað er boðið, so er tað okkara uppgáva at reka tað burtur, sigur Carsten Høgh. -Sidan skulu vit ansa eftir at fiskiveidan fer lógliga fram. Hetta hendur í neyvum samarbeiði við Vaktar og Bjargingartæn- astuna. Vit hava fund saman aðru hvgrja viku og síðan er tað bjargingar- tænastan, sigur hann. Herfyri varð boðað frá, at fólk verða uppsøgd i Mjórkadali, verður tað eisini talan um avmark- ingar innan sjóverjuna? -Nei, tað eru broytingar farnar fram. Nú er bert eitt skip í mun til tvey fyrr. Eitt nå Maagen er tíkin úr sigling. Men eitt skip av Theus-slagnum verður í framtíðini regluliga í føroyskum sjógskið. Tó eru eitt sindur færri manns við hesum skipum enn við teim gomlu, sigur Carsten Høgh, ovasti fyri Fær- øernes Kommando. Ongin kenna seg tryggan A brúnni á Triton kenn- ist tað sum at standa í efurlitsrúminum á Cap Canaveral, tá rúmdarferjur verða skotnar upp. Her er øll hugsandi út- gerð til navigation og samskifti. Brúgvin er sum tíðindablaðið eini stór sethús ul víddar. Og skiparin Hendrik Hornhaver sýnir okkum stoltur runt Vit hava útgerð, har vit neyvt kunnu staðfesta, um eitt skip fiskar innanfyri mark ella ikki. Vit kunnu samanmeta fýra ymiskar navigatiónsskipanir Vanliga satelitt, nýggju GBS skipanina, Loran- skipanina og Decca skip anina. Umframt hetta hava vit framkomnastu radarar í heiminum at stuðla okkum við. Er ein bátur 100 met- ur innanfyri mark, hava vit útgerð sum kann koma við prógvum, id halda í rættinum. Eru líkindini góð, kunnu vit staðfesta positiónina hjá einum báti innan fáar metrar, og hesa kunnu vil goyma, sigur Hendrik Hornhaver Norðhavið ein uppgåv gera nå vakt KIpunum 1 talan t ál ar t L ) túra Ikk I i O tí tek il ro m vit ir verður hetta ikki sten Høgh, ovasui á Færøernes Kommando ur uppi Scinastu årini hevur høvudsupgåvan hjá okkara verjuskipum verid at kanna fiskireiðskapin hjá bátunum. Í vár fer stødan aftur at minna um i gomlum døgum, tá verju- skipini royndu at halda ensku trolararnar uttanfyri 12 fjórðingar. Nú skulu vit í stórri mun syrgja fyri, at bátar halda seg burtur frá stongdum leiðum, sigur hann. Á brúnni síggjast tvær risateldur, sum hava eftir- lit við gllum maskin- aríðnum umborð. Skiparin sigur, at hetta ivaleyst er fyrsta stigið til einn fullkomiliga mannleyst maskinrúm. Her kann tú síggja alt sum gongur fyri seg í maskinrúminum. Eitt nú neyvt yvirlit yvir ballasttangarnar, har pumpast kann ímillum av brúnni. Eisini kunu teir fýra Alpha motorarnir stýrast av brúnni.Og ti er altíð ein maskinmeistari á vakt á brúnni eisini. Samband við kavbáta Aftari parturin á brúnni er allur sum hann er settur av til kavbåtar. Har er ein rugvusmikil sonarútgerð. Eisini er telefon, sum kann seta skipið í samband við kavbátarnar. --Enn hava vit ikki roynt hesa útgerð, men hon er effektiv, sigur skiparin. --Tað kemur ikki fyri, at kavbátar koma innum tríggjar fjórðingar undir Føroyum. Men tað er ein tættur streymur av kav- bátum einar 60 fjórðingar sunnanfyri Føroyar. Hetta eru bátar, sum hava sam- band við Murmansk. Herðskip kunnu ferðast frítt uttanfyri triggjar fjórðingar , tað er altjóða sjógvur, tá tað ikki snýr seg um fiskiveidu, sigur ovasun fyri Færgernes Kommando Carsten Høgh. Omanfyri brúnna er útkikstunnan og hana hyggja vit eisini eftir. Høgt er upp og tå vit standa í lítlu tunnuni eru vit 23 metrar yvir sjó- varmálanum. Tunnan er ein lítil brúgv, her kann skipið manurerast og tú sært langt. Tunnan er serliga ætla til at hyggja eftir rennum í ísinum. Tó er ikki nóg- mikið bert at arbeiða her uppi frå. Vit síggja nev 191 ið I 0 høvudst 1a I Hendrik I KK LOTU tað 3 t soleiðis, a skipið tolir fleiri hundrað tons av is: á yvirbygn inginum, sigur skiparin Tyrlan kemur Mcðan við sita i kvart- erinum hjá skiparanum og práta ljóðar í hátalaranum, at tyrlupersonalið skal fara aftur á tyrludekkið. Helikopteren ankom- mer om fire og et halvt minut, sigur håtalara- røddin. Vit fara aftur at hyggja. Kvikir menn renna aftur og fram. Tyrlan kemur ikki bert og setir seg. Sløkkilid stendur klårt, skuldi eitt óhapp verið úti. Tað gongur skjótt fyri seg, vit hoyra tyrluna, og stutt eftir stendur hon trygt á dekkinum. --Men soleiðis er ikki altíð. Tá vit eru út jó meira dramatiskt út. Tó hevur Triton stabilisatorar og tá hann liggur uppí vindin er gott at lenda. Sum eina eykatrygd, kann tyrlan. tá hon er umleið ein metur yvir tyrlu- dekkinum, skjóta eina harpun niður í dekkið, soleiðis, at hon ikki endar á blámanum, skuldi 6- happið verið úu, sigur Hendrik Hornhaver, skip- ari. Tyrlan hevur júst verið vesturin í Vágum við Ovastanum fyri sjóverjuni í Danmark. Hann hevur vitjað í Føroyum og kom við Triton, týsdagin. Tyrlan er eitt týd- ningarmikið amboð hjá verjuskipunum. Hon verð- ur nýtt úl vaktar og gy > 3 Skiparin saman vid ovastanum á Førøernes Kommando, Carsten I løgh Imar Lindenskov vanliga millum 30-40 timar å flogi um månadin Scandinavia Star Sidan herviligu van- lukkuna vid Scandinavian Star, ferjan sum eldur kom og fleiri fólk lótu liv, er brunatrygdin økt umborð á verjuskipunum hjá danska flotanum. Kring alt skipið er slgkkiútgerð av øllum slag. Eisini er ein rúgva av iltmaskum hongd upp, so- leidis, at menn kunnu klåra seg i eitt korter i royki, um teir ikki sleppa út beinanvegin. Skiparin hevur verið um 30 ár í danska flotanum. Hann hevur fyrr siglt undir Føroyum, sum skipari á Ingolf og Beskytteren.