leygardagur 25. januar 1992síða 2

Fyritaksstjóri: Krisjan Dahl Ljósmyndari: Kalmar Lindenskov Hjálp til fyrr- verandi Sovjet ØLL fegnaðust vit, tå komm- unistisku stýrini eystanfyri fullu. Tað vóru tey vestanfyri, sum hildu fyri, at nú fór bert at ganga stutt tíð til sokallaðu fríu marknaðarkreftirnar høvdu vent allari gongdini og gjørt londini til fræls væl ferdarsamfeløg. Her varð ser- liga hugsad um fyrrverandi Sovjetsamveldið. Åvisir vest- urlendingar — onkur fólka- floksmadur her heima eisini — hildu fyri, at nå skuldi vest- urheimurin halda fingrarnar vekk frå londunum og lata tey sjálvi fáa gongd á búskap- in eftir vesturlendskum mynstri. Eingin hjálp skuldi latast londunum, hetta máttu tey sjálvi finna út av osfr. Nú kommunisman var horvin, so vóru hesi nøgd. HENDA fatan tykist ikki vinna frama í dag millum fleiri av heimsins leiðandi tjóðum við USA á odda. Nú innsíggja Jústínus Eidesgaard hvussu stórur fyri tey sjalvi, rætta tey ikki londunum í nýggja Ríkjasambandinum eina hjálpandi hond. Vandi er nevniliga fyri, at vit verða in- vaderað av milliónum av fólk- um eystan í frá eins væl og frá londum í triðja heiminum sum t.d. Afrika. Vandi er so eisini fyri, at framtíðar dálk- ing frá kjarnorkuverkum, kjarnorkubumbum o.l. kann koma til okkara. Ti må og skal okkurt gerast her og nu. hesi lond, vandi lúrir HETTA samdust fleiri lond um á fundi í Washington nú um dagarnar. USA er undan- gongulandið og fer í næstum undir eina loftbrúgv, har neyðsynjarvgrur o.a. verður sent til fyrrverandi sovjett- isku lýðveldini. Hetta kann næstan sammetast við eina Marshallætlan fyri umrøddu lond. Tað er greitt, at fríur marknaðarbúskapur er ikki at sammeta við einan kanin, tú gandar úr einum hatti. Lond, sum hava verið undir eini Ólavur W. Høgnesen - Hilmar Jan Hansen Útgevari: P/f Sosialurin Uppseting: P/f Sosialurin Prent: PH Pressan 1981 Telefon: kommunistiskari styris- skipan i 70 år, kunnu ikki frå degi til annan leggja um allan sín búskap. Ti er tað rong tala, tá sokallaðir búskapar- guruar vestanfyri hava hildið, at nú var bara at lata teir sjálvar seta fría marknaðar- búskapin í verk, og so vóru allar súðir syftar. VESTURHEIMURIN hevur eina ábyrgd í hesum stóra álvarsmáli. Vit kunnu ikki bara venda hesum stóra parti av heiminum bakið og rokna við, at friur marknaðarbú- skapur ornar tað heila. Tað er tí hugaligt og gott, at vestur- heimurin nú sær álvaran í hesum máli. Bert spell, at hetta skal verda gjørt ut frå óttanum um, hvørjar avleið- ingar gongdin eystanfyri kann fáa fyri okkum. Men tað er í hvussu er ein góður kata- lysator fyri tey, ið har búgva. TAÐ er greitt, at tað skal nógv til fyri at hesi londini skulu koma fyri seg aftur. Her er bæði talan um at fáa Postadressa: Postsmoge 76 110 Tórshavn Tetefax: 14720 gongd á búskapin, at um- leggja hann og ikki minst at hjálpa londunum at sleppa av við tey mongu kjarnorku- vápnini, ið nú liggja og rekast fyri vág og vind og harvið kunnu vera ein álvarslig hótt- an móti allari mannaættini. Vit hava so sanniliga eina skyldu mótvegis hesum fólk- unum. VÓNANDI verður hetta ikki at meta sum ein dropi í havin- um, men verður tað harafur- ímóti byrjanin til eina veruliga »Marshall-ætlan« fyri londini i Eystureurpoa og nyggja Ríkjasambandinum. Høvdu vit hjålp fyri neydini eftir seinna heimskriggj at byggja upp aftur okkara búskap, so hava londini eystanfyri enn meiri brúk fyri hjálp. Taka vit tí ikki henda spurning í fullum álvara í dag, so kann hetta koma eisini okkum aftur um brekku ein dag. Tí heilsa vit fundinum og úrslitið av fund- inum í Washington vælkom- num. Tilfeingisnytslan i fiskivinnuni Tilfeingi kann uppfatast uppå fleiri måtar. Vitan er eitt tilfeingi, råvøra úr undirgrund er tilfeingi, fiskur i havinum er til- feingi, og pengar eru til- feingi. Felags er tó, at vit nýta eitt tilfeingi til at tjena pening til okkum sjálvi og samfelagið. Jú betur vit duga at fáa burturúr, jú meira kappingarfør eru vit, og betri livilikindi hava vit. Tilfeingismangul hevur altíð eyðkent Europa. Í Føroyum er tilfeingis- mangul eitt rættiliga nytt fyribrigdi. Serliga merkja vit hetta í fiskivinnuni, og eftirsum hetta er hevuðs- vinna okkara, so ræður um at vit duga at hand- fara tað tilfeingi, vit hava. Samfelagsskipanin ger, at tey seinastu árini eru tað fleiri og fleiri fólk, sum vænta og krevja, at tey Landsstýrismaðurin í dag: Thomas Arabo skulu hava part í tí til- feingi, sum er at gera burturúr. Fiskivinnan er soleiðis uppbygd, at her eru fleiri lið, sum nýta tilfeingi. Fyrst og fremst eru tað teir, sum fara út og fiska tann fisk, vit hava rætt til So kemur fólkið á landi, sum krevur at fáa tilfeingið at virka burtur- úr, soleiðis at peningur eisini er at vinna í hesum liðinum. Seinna liðið hevur verið misrekt í fleiri ár, soleiðis at tað at virka ráveruna til liðugtveru nústaðni hevur fingið veruliga ferð á seg. Hetta kann eg venda aftur til í seinni grein. Hvussu er tað so við fyrsta liðinum, tá tað snýr seg um at nýta tilfeingið hjá okkum? Vit hava fyrst og fremst okkara egnu grunnar at troyta, og eru hesir seinastu árini troytt- ir í ólukku mát. Teir flestu fiskastovnarnir eru niður- fiskadir, og umfatandi friðingar av økjum og frið- ingar í tíðarskeiðum eru neyðugar. Uttanfyri landgrunnin hava vit so ávís fiskirætt- indi. Her er so tað rætti- liga beklagiliga, at tað eru fleiri túsund tons, ið svimja í fremmandum sjogvi, sum vit hava rætt til, sum ongantíð verða fiskað. Nakað av hesum tonsum er sjálvandi so- kallaður »pappirsfiskur«, ið ikki er til at fáa hendur á, men nakað er fiskur, vit lættliga kundu fiskað og hava amboð til. So eru aðrar kvotur, sum vit í veruleikanum ikki hava meguleika til at nýta, tí vit hava ov fá skip til ta vinnuna. Hyggur ein at ónýttum kvotum, so er tað fyrst og fremst nýtslan av rækju- kvotuni við Svalbard, sum er bert nýtt við um- leið helvtini av teimum fiskidegum, ið eru megu- ligir. Harafturat eru 2.500 tons í russiskum sjógvi, sum ikki verða nýtt. Sam- stundis hava vit tvey rækjuvirki í landinum, sum mangla ráveru, nú trupulleikar eru við triðja- lands uppruna. Hetta bendir alt á, at landsstýrið eigur at geva loyvi til at økja um rækju- flotan, men av tí at hesar rækjur, ið eru til taks eru bíligar, so kunnu hesir bátar ikki hava ein kapitalkostnað, ið er hægri enn eini 20 mió. kr. Men eingin ivi um, at tað er rætt av landsstýrinum Framhald á síðu 20 Bingotglini: 7