týsdagur 4. februar 1992síða 16

Ba Nr. 23 — 4. februar 1992 Handilsskúlin øm Ma EO, + 0 - ein Skúli fyri framtíðina! Alt ov nógvir umsøkjarar, ið søkja inn á hand- ilsskúlan, fáa ikki møguleikan at royna seg. Forðingar liggja á vegnum hjá teimum, sum sókja inn á FHS og úr FHS inn á hægri hand- ilsskúla. Sama er galdandi á handilsskvøld- skúlanum. Alt fleiri leita sær tí til Danmarkar at ganga á handilsskúla skrivar Ragnar Magn- ussen, stjóri á Føroya Handilsskúla í blaðnum "Handils-Kúlan", ið næmingar á Handilsskúl- anum geva út og sum vit prenta sum "Sjónar- mið" í dag. Árið 1991 er farið aftur um bak. Skúlaárið 1991; 1992 er hálvrunnið. Íkki kann sigast annað enn, at tíðin gongur skjótt. Skulu vit í stuttum tríva aftur í 1991, so má sigast, at ein av sterstu trupulleikunum, sum vit hava, er, at alt ov nógvir umsekjarar, ið sekja inn á handils- skúlan, ikki fáa megu- leikan at royna seg. Forðingar liggja á veg- num bæði hjá teimum, sum sekja inn á FHS og úr FHS inn á hægri handilsskúla. Sama er galdandi á handils- kveldskúlanum. Tey ungu, sum koma inn á handilsskúla, kunnu uttan iva býtast í tríggjar bólkar. Nekur eru tey, sum ikki vita hvat tey vilja, onnur kundu hugsað sær at farið í læru á eini skriv- stovu, í einum handli, peningastovni, á trygg- ingarstovnum, sum læknaskrivari ella í heil- selu o.s.fr. Møguleikar- nir eru nógvir á pappír- inum. So eru tað tey sum ætla sær eina gym- nasiala útbúgving, t.v.s. FHS og HH, sum tekur 3 ár tilsamans. Summi av hesum seinastu hava kanska ætlanir um at lesa víðari á handilshå- skúla, universiteti, til lærara ella okkurt ann- að. Felags fyri tey flestu er tó, at tey ætla sær út í vinnuna eftir lokna skúlagongd. Orsekin, at so nógv ikki sleppa at royna seg á handilsskúlanum, er hon, at fíggjarlig orka ikki fæst frá tí almenna. Tey, sum so ikki sleppa inn, verða tí noydd at fara á aðra miðnámsút- búgving í Føroyum, sum eisini kostar pen- ing ella fara til onnur lond og tá serliga til Danmarkar á handils- skúla. Summi halda eisini, at alt ov nógvir næm- ingar ganga á handils- skúla. Sjónarmið eru tó ikki komin fram um, hví tey halda ov nógvir næmingar ganga á handilsskúla. Hugsandi er, at tey, sum koma við slíkum leysasøgum ella gitingum, ikki vita hverjar útbúgvingar eru á handilsskúlanum ella tí, at skålin hevur tað navn, hann hevur. Summi binda navnið á skúlanum við, at so mugu tey læra at snýta í skatti ella læra um »holini« í skattalógini, so tey sleppa undan at gjalda skatt. Hetta eru fordómar, sum ringt er at byrgja upp fyri. Tey, sum ganga á handils- skúla, vita, at so er ikki. Onkur hevur tó nevnt, at tað ikki er brúk fyri ellum FHS- arum, sum á hverjum ári vera lidnir. Tey, ið siga slíkt, hugsa helst um, at ikki er brúk fyri hesum FHS-arum í tí samfelagnum, sum vit kenna í dag, ella tað, sum verri er, sum við- komandi heldur seg liva í. Men spurningurin er, um vit ikki eiga at leggja okkara útbúgv- ingar soleiðis tilrættis, at tær nekta arbeiðs- tørvin i framtíðini. Spurningur er so, hvussu sær samfelagid ut um nøkur år. Hvat hava vit bruk fyri til ta tíð? Royndir hava verið gjerdar hesi seinastu 30 árini at meta um, hvussu samfelagið fór at síggja út um nekur ár? Úrslitið hevur verið tað sama hverja ferð. Metingarnar hava ikki hildið. Helst verður eis- ini so í framtíðini. Tí er best, at næmingurin sleppur sjálvur at velja tað, sum hann heldur seg duga best til, og bera so í bandi, at tann ungi hevur nakað at velja ímillum, so hann hevur eitt veruligt val. Tann, sum hevur sett seg inn í útbúgvingar- nar á handilsskúlanum, veit, at lærugreinirnar kunnu flokkast í tveir bólkar. Summar læru- greinir, meira enn helvt- in, eru sokallaðar al- mennar lærugreinir og sum partvís miða eftir, at næmingurin fer víð- ari í sínum lesnaði, og hin parturin hevur til endamáls at reika tey fyri at fara út í vinn- una. Men fleiri og fleiri velja tó, sum tíðirnar eru, at fara beinleiðis úr FHS inn á hægri handilsskúla, og á tann hátt brynja seg betur til avbjóðingarnar í framtíðini her heima sum í eðrum londum. Hvar skulu tey annars fara? Útbúgvingarnar á handilsskúlanum miða tí ímóti, at næmingarnir verða fyrireikaðir at ar- beiða á ymiskum máls- økjum í fyrisitingum, umsitingum, peninga- stovnum, handlum o.s.fr. ella til at lesa víð- wi. Næmingurin kann ganga i eitt år, um honum hóvar; men hann kann eisini ganga í eini 6—7 ár alt eftir tørvin- um hjá tí einstaka. Hetta meta vit, ið hava við handilsskúla at gera, sum ein stóran fyrimun, ið tey ungu hava bitið merki í. Tí velja eisini nógv ung at fara á handilsskúla, men fáa ikki loyvi til tess, tí politikarar ikki skilja hetta, ella tí teir sjálvir ikki hava gingið á handilsskúla og á tann hátt, um ikki ann- að, nomið sær vitan um skúlan. Alt fleiri leita sær til Danmarkar at ganga á handilsskúla. Men vit eru jú so von at loysa okkara tver- leikar við at lata onnur loysa teir fyri okkum. Hvussu lítið verður hugsað um handilsskúl- an vísir eisini umreðan á tingi fyri kortum um miðnámsútbúgvingar- nar. Bert tann eini reð- arin nevndi nakað um handilsskúlan. Onkur tosaði í 45 min. uttan at tað eydnaðist honum at nevna orðið handils- skúlin, heldur ikki í inn- leiðingini. Um orðið var | Ragnar Magnussen: -Best er, um næm- ingurin sjálvur sleppur at velja tað, sum hann heldur seg duga best til, og bera so í bandi, at tann ungi hevur nakað at velja ímillum, so hann hevur eitt veruligt val ljótt í hansara um- hvervi, so hevði tað ikki verið mætari. Í ålitinum til løg- tingið frá landsstýris- manninum í skúlamál- um varð heldur ikki nógv sagt um handils- skúlan uttan tað, at har skuldu helst onkrar smáar broytingar ger- ast, hóast stórar broyt- ingar eru farnar fram á handilsskúlunum í Dan- mark bæði skipanarliga, innihaldsliga og fíggjar- liga. Einki varð nevnt um hetta. Tað løgna er, at sum grund fyri at broyta eina aðra mið- námsútbúgving i Føroy- um, verða broytingar i Danmark nyttar. Men er talan um handils skulan, so skulu tær helst ikki gerast. Her haltar okkurt. I fleiri år hevur onkur politiskur flokkur jåkad upp i saman, at vit eiga ! at fáa meira fyri fiskin, sum vit selja. Hetta gerst ikki eftir einum degi. Umframt áhugan skulu iløgur í útbúgv- ing og eftirútbúgving gerast. Uttan iva høvdu fleiri av teimum, ið ikki sluppu inn á handils- skúlan, men høvdu hug til at fáast við handil og seluarbeiði, kunna verið at loyst tann spurning- in. At enda kann verða nevnt, at danir gjalda so at siga allan kostnað- in av at reka handils- skúlan. Verður hugsað um skattin. sum tey gjalda, ið arbeiða á handilsskúlanum, so hevur føroyska samfe- lagið fleiri mió. í vinn- ingi. Hvussu hevði verið við handilsskúlan- um, um danir ikki bóru kostnaðin, áðrenn blokkurin kom, er ikki trupult at hugsa sær. Ragnar Magnussen AA TO 7 NSSS ESRA SN NSKE SAS GNNULT