fríggjadagur 28. februar 1992síða 2

Áhaldandi ódnarveður EF ódnarveður fyri og ann- að eftir herjar um landið í hes- um døgum. Tær herviligu vet- raródnirnar fyri nøkrum fáum árum síðani vóru bert byrjan- in — eitt varskó um, hvat vit øll, sum í hesum oyggjalandi búgva, kunnu vænta okkum — av einum broyttum veður- lagi her í Norðuratlantshavi. NÝGGI veðurmaður okkara vesturi í Vágum hevur so sanniliga fingið ein »urias- post« at umsita. Tí alt hann hevur kunnað sagt fólki, sum annars eru so altráð at hoyra veðurlíkindini, er, at nú er aft- ur eitt lágtrýst í nánd og vit kunnu vænta illveður fyri ikki at siga kolandi ódn ella orkan. Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Miller Fyritaksstjóri: Krisjan Dahl Ljósmyndari: Kalmar Lindenskov Blaðfólk: Randi Jacobsen - Tórfinn Smith Ólavur W. Høgnesen - Hilmar Jan Hansen Útgevari: PÆ Søsiaturin Uppseting: P/t Sosiaturin Prent: P4 Pressan 1981 FÓLK eru ørkymlad. Tey, sum eru veðursjúk, hava tað ikki stuttligt, men helst eru tað mong, sum ikki áður hava havt ampa av veðrinum, ið nú kenna ótta á sær. Og einki logið í tí heldur. Tí soleiðis sum veðrið hevur verið hesi seinastu árini, eru fólk farin at seta spurnartekin við, hvussu trygt tað er at búleikast í hes- um landi. EINGIN ivi um, at bæði løg- reglan, brandstødirnar og bjargingarfelggini kring land- ið alt leggja alla orku í at hjálpa, har hjálp er fyri neyð- ini. Men spurningurin um vit ikki í stórri mun enn higartil áttu at lagt upp fyri slíkum ódnum, t.v.s. verið betur fyri- reikað, er ikki minst aktuell- ur, nú vit eru „mitt í ódnar- vedrinum«. Í skrivandi lotu leikar hart á kring landið alt. Eingin veit, hvat hetta skal enda við. Spurningurin um vit ikki áttu at brúkt útvarpið meira sum neyð- og upplýs- ingarstød er meira aktuellur nú enn nakrantíð. Útvarpið átti í slíkari støðu at sent bæði á FM og millumbylgju, ti tað eru mong, sum ikki hoyra FM. Útvarpið átti at borið fram veðurprognosur so hvort, soleiðis at fólk visti, hvussu stødan fer at verða komandi tímarnar. Tað átti eisini at verið so, at útvarpið sendi alla tíð á samdøgrinum, tá slíkar ódnir herja. T.v.s. at sendarin átti at verið tendrað- ur á nátt eisini. HETTA er alt nakað, sum vit eiga at taka eitt álvarsamt orðaskifti um nú beinanveg- in. Tað skal vera okkara vón, at Útvarpið í nógv stórri mun enn higartil kann vera fólki til hjálpar bæði so og so í slíkari stóðu. Útvarpið átti at kunn- Postadressa: Postsmoga 76 110 Tórshavn 14720 Telefax: ad virkad sum ein hjålpar- og neydstød fyri øll pláss í land- inum. Vitandi at telefonnetið ikki virkar, sum tað eigur, tá so ringt veður er, átti útvarpið at virkað sum neyðsentralur, og sjálvandi eigur tá eisini at verða sent á millumbylgju. Útvarpið átti at verðið boð- sentralur alla tíðina, heldur enn bara tíðindastovnur. TÁ hetta ódnarveðrið er has- að av aftur, eiga vit at taka allan spurningin um hvussu vit best sleppa mest snikka- leys frá slíkari ódn, upp til al- ment kjak. Hetta var kanska gott evni at tikið upp í kom- andi fimmara í útvarpinum. Fjølmidlarnir eiga í hvussu er at geva hesum álvarsspurn- ingi stórri gætur. Útgjaldingarnar til smáan fisk Sambært studningslógun- um til ráfisk eru tað ávís fiskasleg, sum fáa land- ingarstudning. Lógin hev- ur higatil fyriskrivað, at allur fiskur, sum fær studning, skal vera sterri enn 55 cm. Tá vrakaralóg- in var í gildi hevði tað al- menna eftirlit á keikantin- um við ellum fiski, sum kom í land, og var sostatt ein almenn váttan á ellum avreiðingarseðlum og eftir hesum skjølum varð so studningurin útgoldin. Tá vrakaralógin undir hinum landsstýrinum varð avtik- in, fall hetta almenna eftirlitið burtur. Tað hevur leingi ljóðað millum manna, at tað hev- ur verið »fuskad« við av- reiðingarseðlunum soleið- is, at allur fiskur — smátt sum stórt — hevur fingið studning. Nú er tað so- leiðis, at tað ber ikki til at stjórna landinum grundað á, hvat hoyrist sum sleyg og slatur. Tí fekk Heilsu- freðiliga starvsstovan í fjør til uppgåvu at gera stakroyndir á flakavirkj- unum fyri at vita, um tað var nakað um hetta prát- ið. Nú fyriliggja so og so nógv skjal, sum visa, at seðlar, ið studningur verð- ur útgoldin eftir, ikki eru rætt útfyltir og ikki í sam- svar við tær steddir, sum verða landaðar. Eg havi ta grundfatan, at tá skrivlig prógv liggja á borðinum hjá einum politikara um, at ein lóg ikki verður yvir- hildin, so má hann gera nakað við tað. Ger hann einki, verður hann sam- sekur við teimum, sum bróta lógina. Her vóru so tveir megu- leikar fyri at umsita fram- eftir. At fáa totalkontrol á kaikantinum aftur vildi kosta nógvar pengar, og við teimum sparingum, sum eru í umsitingini, kann hetta í hvussu so er ikki gerast innanfyri gald- andi fíggjarlóg. Hin meguleikin er at avtaka steddarmarkið, sum er 55 cm og siga sum so, at allur fiskur, sum í aðrar mátar lógliga er fiskaður fær studning. Tað er hetta, sum nú er samtykt, og verður lógin sostatt greiðari at umsita. Vit spara umsiting, og studningurin má so lækk- ast soleiðis, at tann saml- aða studningsupphæddin á fíggjarlógini rekkur til. Viðvíkjandi tíðini, sum farin er, so hava vit nakr- ar stakroyndir fyri virkir og skip, og sjálvandi vilja vit lata juristarnar her hyggja uppá hetta tilfar við tí fyri eyga at fara í rættin. Har vit ikki hava gjørt stakroyndir, verður próvbyrðan ógvuliga trupul. Fiskurin er fram- leiddur til fars, flak, blokk osfr., og hver kann aftan á prógva, hvussu stórur ein fiskur hevur verið, áðrenn hann bleiv til hesi pro- dukt? Tað verður torført, og tí síggi eg lítla vón fyri, at nakar meguleiki er at rættarsekja alt, ið fram er farið. Viðvíkjandi steddar- markinum, ið lógin setur sum treyt fyri útgjaldan av studningi, so er hetta nakað, sum annars ikki er tilmælt av umsitingini í Tinganesi, men er gjøgn- umfert av fiskivinnu- nevndini í legtinginum. Tankin er óivað góður — at studningur skal ikki latast fyri fisk, sum er ov smáur, men hetta ber ikki til at umsita uttan total- kontroll. Fyri at verja smáfiskin hava vit so ung- fiskakunngerðina at virka eftir. Hon sigur greitt, hvussu nógvur ungfiskur må vera uppi í veiduni. Vaktar- og Bjargingar- tænastan hevur skrivað fleiri frágreiðingar inn um tilburðir, har henda kunn- gerð er brotin. Enn hevur tað ikki fingið konse- kvensir fyri nakran, tí hetta skal í rættin, og er ein ógvuliga long og tung prosess. Tað, sum eg haldi er rætt at gera, sum eg havi nevnt omanfyri, at vit av- taka steddarmarkið fyri studning og regulera studningin niður prosent- vís eftir hvussu nógvur smáur fiskur er uppi í. Harafturat eigur ung- fiskakunngerðin at strammast soleiðis, at tá Vaktar- og Bjargingar- tænastan = saman við Heilsufreðiligu starvs- stovuni hevur konstater- að, at eitt skip hevur brotið hesa kunngerð, so eigur sanktiónin at verða, at skipið missir veiðu- loyvið nakrar dagar. Tað vildi verið ein effektivur máti at steðga ránsveiðu eftir ungfiski. Samanumtikið má sig- ast, at vit lóggeva og rokna við totalkontroll bæði her og der, men í tíð- um, har vit skerja umsit- ingina, og har vit spara allastaðni, mugu vit síggja í eyguni, at vit mugu inn í lógarbroyting- ar, soleiðis at tær lógir, vit hava, veruliga hava eina meining og veruliga eru til at umsita. Harafturat mugu vit eisini brúka sanktións- meguleikar, soleiðis at tá lógirnar verða brotnar, so eigur tað at fáa konse- kvensir fyri tann, sum brýtur tær, konsekvensir mugu merkjast, og teir mugu virka beinanvegin. Tann, ið rekur ránsveiðu, hann fær mest at merkja, um hann missir veiðu- dagar, og tann, sum snýtir í skatti, merkir mest, um hann fær revsing sum kriminellur í staðin fyri, at hetta ofta verður ordnað við eini bót, sum hann kanska hevur innroknað í risikoina við at snýta í skatti. Vit sum politikarar mugu bert gera okkum klárt, at tynna vit út í umsitingini, so tynna vit út í kontrolnetinum, og so mugu vit broyta lógir og konsekvensir av lógar- broti — ella við eðrum orðum umsita á ein heilt nýggjan hátt. Thomas Arabo