hósdagur 5. mars 1992síða 7

Få + | Nr. 45 — 5. mars 1992 FØROYSK TELDUFYRITØKA ÅVARAR: > ” Síða 7 Skaðiligt telduvirus kann gera um seg — eisini I Førovum Hesa seinastu tíðina hevur verið nógv at sæð og hoyrt um eitt telduvirus, sum í næstum fer at gera um seg í teldum kring allan heim. Talan er um eitt virus, ið kallast Michelangelo. Í yvir eitt ár hevur hetta virus ferðast frá teldu til teldu og sett seg at bíða, til tíðin er komin, at tað skal sláa til. >Vit hava fingið ávaring frá einum samstarvsfelaga, vit hava í Kalifornia, ið hevur heitt á okkum um at taka hetta virus í størsta álvara,< sigur Steinbjørn í Dali, Com Data. >Og tað hava vit so sjálvsagt eisini gjørt, og hava vit tí hjálp at geva kundum okkara, ið eru bangnir fyri, at hetta virus kann gera skaða á teldu ella forrit, ið eru á telduni.« Oyðileggur allar upplýsingar 6. mars Hevur Michelangelo sett seg á telduna, ger tað stór- an skaða fríggjadagin 6. mars. Virkningurin av hesum virusið er, at allar upplýsingar á telduni fara fyri skjeyti og verða oyði- lagdar. >Vit hava m.a. eitt anti- virusforrit, ið eitur Norton Utilities, ið kann uppdaga hetta virusið,< sigur Stein- bjórn. >Fólk kunnu keypa forritið ella senda boð eftir okkum, so koma vit og leita á telduni við tí, so tað vandamikla virusið kann finnast.« So tey, ið hava teldu, mugu leggja sær í geyma, at virusið gerst virkið í morgin. >Vit kunnu so í øllum fórum ráða fólki til at fáa sær kopi av øllum tí, tey hava liggjandi inni á telduni, so tað kann vera óskalað av virusinum,< sigur Steinbjørn. Men tað er ikki bert hetta eina telduvirusið, ið er komið í ljósmála. Vísir seg sum vakurt, blaktrandi fyrverkari Eitt annað, ið av mong- um verður mett eins álv- arsligt, um ikki uppaftur ålvarsligari, er eitt virus, ið verður kallað Maltese Amoeba. Hetta virus er bert fáar mánaðir gamalt, og hetta kann somuleiðis oyðileggja allar upplýsing- ar á telduni. Men ikki er nóg mikið við tí. Maltese Amoebe er bygt soleiðis upp, at tað alla tíðina end- urtekur seg í ymiskum líki, so tað er at kalla heilt vón- leyst at finna. Hetta virus gerst virkið sunnudagin 15. mars, og vísir seg á tann hátt, at eitt vakurt fyrverkari kemur á skermin við blaktrandi lit- um. Tá so brúkarin sløkkir skermin og roynir at byrja umaftur, er skaðin longu hendur. Tá vísir skermurin fyrstu reglurnar í yrkingini >Auguries of Innoncence< eftir William Blake, og so er teldan deyð! Verður harði diskurin kannaður, vísir hann, at í staðin fyri tær oydiløgdu upplýsingarnar nú bert er eitt harðliga orðað álop á fróðskaparsetrið á Malta at finna. Hetta, tí at tað eru lesandi á fróðskaparsetr- inum har, ið hava skapt hetta virus og set tað í Hóast vandin altíð er til staðar fyri, at virus er at finna á eini teldu, so er hetta hóast alt — og eisini tíbetur — ikki so øgiliga vanligt i Føroy- um. »Vit hava bert havt eitt dómi um. 2t virus hevur verið at funnið, og var tað fyri nøkrum fáum vikum síðani á einari stórari fyritøku í Eysturoynni,< sigur Steinbjørn í Dali, Com Hava funnid eitt virus Í Førovum Telda á stórari fyritøku i Eysturoynni var smittað við einum virusi Data. >Har var tó talan um eitt virus, ið ikki var av so skadiligum, men tað varð so funnið, áðrenn tað hevði gjørt nakað um seg.< Talan var um eitt vir- us, 10 virkaði á tann hátt, at "að upptók minni á telduni, og spakuliga át burtur av arbeiðsorkuni, so teldan arbeiddi seinni Og seinni av teirri somu orsøk. Annars finnast mong og ymisk sløg av virus, 10 kunnu gera skada å teldur, men langt frå øll eru skadilig. Talan er tilsamans um eini 1.000 ymisk sløg, harav bert fá eru av veruliga oyði- leggjandi slag, meðan mong eru nærmast stutt- lig og bert arga brúkar- an eitt lítið sindur, uttan oyðilegging. Men altíð ræður um at vera fyri- varin. Steinbjórn í Dali, Com Data: >Fólk kunnu keypa eitt antivirusfor- rit frá okkum ella biðja okkum koma út at gjøgnumganga telduna vid einum slikum for- riti, so sleppast kann undan, at skaðilig telduvirus kunnu gera skaða á telduni og oyðileggja upplýsing- ar.< Mynd: Kalmar gongd. »Sum sagt er altíð ein ávís trygd í at fáa sær kopi av tí, ein hevði á telduni, tí tá er tað hóast alt eftir, um so alt hitt á telduni fer,< sigur Steinbjørn í Dali. Revsað kopiering Men hvussu ber tað til, at eitt virus so lættliga kann gera um seg í Føroy- um, tá tað hóast alt er av- markað, hvussu nógv sam- band brúkarar av fóroysk- um teldum hava við út- lendskar teldur? >Har eru fleiri møgu- leikar, og eitt tað mest vanliga er helst, at eitt virus liggur í eitt nú spólum, og at hetta virus verður gjørt virksamt, tá forritið av einum slíkum spæli verður kopierað. Eisini ber ul at fáa eitt virus á annan hátt, men hetta er tað mest vanliga,< sigur Steinbjørn í Dali. »Å tann hátt smittar virusið, hvgrja ferð ein brúkari velur at kopiera, heldur enn at keypa upprunaligu vøruna. Sigast kann á ein hátt, at hetta er ein máti hjá framleiðarunum at verja upprunalig: forritini, samstundis sum tey, ið kopiera, verða revsað.< Vid ødrum orðum ræður um hjá fólki at ansa sær eftir tveimum døgum, um ein hevur illgruna um, at virus er á telduni, ella kann vera komið hagar á einhvønn hátt. Dagarnir eru friggjadagurin 6. mars og sunnudagurin 15. mars. hj. Can on Eitt heilt ótrúligt og ødrvisi fototól, grundað á hægstu framtíðar tøkni. Nýtir t.d. ikki film, men disk og m.a. spennandi møguleikar ber til at sýna júst tiknar myndir í sjónvarpstólin- um. Síggið tólið hjá serfrødinginum. SMS FOTO & VIDEO Tlf. 19820 - Postsmoga 1058 - FR-110 Tórshavn