týsdagur 17. mars 1992síða 2

Ábyrgðarbiaðstjóri: Jan Møller Fyritaksstjóri: Krisjan Dahl Lagnudagur í Suðurafrika DAGURIN í dag er ein lagnudagur í Suð- urafrika. Tilsamans 3,3 mill. hvítir veljar- ar av einum samlaðum íbúgvaratali om- anfyri 30 mill. skulu atkvøda um eitt uppskot frá F.W. de Klerk forsætisráð- harra, sum miðar fult og heilt at geva apartheidskipanini mønustingin. DAGURIN er helst ein tann mest avger- andi i nyggjari sudurafrikanskari søgu. Ti fer ein meiriluti av teimum hvítu velj- arunum vid félkaatkvøduna i dag at fella uppskotið hjá de Klerk, so verður úrslitið eitt ræðuligt og blóðugt borg- arakriggj, har bæði hvít og svørt gerast taparar. TAÐ var við de Klerk á odda, at vend kom í í landinum. Fleiri av teimum ó- hugnaligu og ómenniskjansligu apart- heidlógunum vórðu avtiknar, fyrr bann- aðir felagsskapir og flokkar so sum ANC fingu loyvi at virka frítt, og so var tað frælsishetja teirra hvítu, Nelson Mandela, sum varð leyslatin eftir at hava sitið í fongsli í 27 ár vegna stríð sítt móti teirri órættvísu apartheidskip- anini. De Klerk og Mandela fóru síðani undir samrådingar, sum hava verið grundarlagið undir avtøkuni av enn fleiri apartheidlógum. Men enn er langt frá rokkið á mál. So leingi tær næstan 30 mill. svertu og littu ikki hava at- kvødurætt og sama rætt sum tær fáu milliónirnar av hvítum, verða tey svertu ikki nøgd. DE KLERK hevur víst dirvi og skynsemi, men hann veit, at tað er ikki nóg mikið bara at avtaka nakrar av apartheidlóg- unum. Hann verður noyddur til at ganga teimum grundleggjandi krøvun- um frá teimum svertu um m.a. atkvødu- rætt á meti. Men hetta er eingin løtt uppgåva, tí hann hevur mong hvít ímóti . sær. Fyri at kunna halda fram vid sinum reformpolitikki tók hann herfyri tað óvanliga stigið at útskriva fólkaatkvgðu fyri at fáa eina álitisváttan frá teimum hvítu at halda fram við reformpolitikk- inum. Hetta meta fleiri var ov nasa- djarvt av honum, tí endar félkaatkvød- an við einum meiriluta av nei-atkvød- um, so vendist neyvan við aftur. So er katastrofan hend. So verður borgara- kríggj í landinum. TEY hvítu, sum eru ímóti politikkinum hjá de Klerk, hoyra til tann konserva- tiva flokkin. Hesin hevur ikki havt so stóra undirtøku fyrr, men við fleiri lokal- val í seinastuni hevur hann fingið stóra undirtøku og hevur í fleiri fórum vunnið á tjóðskaparflokkinum hjá de Klerk. Talan er um hvít, sum als ikki vilja geva teimum svertu nøkur rættindi — mong teirra krevja, at tey rættindi, sum longu - eru latin teimum svertu, verða tikin frá teimum aftur og gomlu apartheidlógir- nar settar í verk aftur. UPPSKOTIÐ hjá de Klerk snýr seg ikki um her og nú at lata teimum svertu gll tey somu rættindi, sum tey hvítu hava. Tað snýr seg um at geva de Klerk loyvi til at halda fram við reformpolitikkinu, sum so aftur miðar móti at gera eina nýggja grundlóg. sum letur teimum svørtu somu rættindi sum teimum hvítu. TEY svertu fáa neyvan atkvødurætt í mongin. Talan er um eina tíð uppá eini 5 ár, har viðurskiftini verða lagað soleiðis, at tey svertu so við og við fáa fleiri rætt- indi. Við hesum verður alt vald ikki tikið frá teimum hvítu, men tey koma so ikki at stýra einsamøll, sum tey hava gjørt higartil. Tað er greitt, at hóast fólkaat- kvødan gevur de Klerk eina álitisváttan, so eru ikki allar súðir syftar. Nógvir spurningar verða eftir at viðgera, men við Mandela og de Klerk meta eygleið- arar, at tað ber til at røkka á mál fyrr ella seinni. Blaðfólk: Randi Jacobsen - Tórfinn Smith Útgevari: P/f Sosialurin Uppseting: P/f Sosialurin Prent: PH Pressan 1981 Teiefon: SPURNINGURIN er so hvat tey víð- gongdu hvítu fara at fyritaka sær. Tað er greitt, at tey fara at gera alt fyri at seta kílar í hjólið og royna at fáa vátt í reiðrið millum de Klerk og Mandela. Og møguleikin fyri at Mandela verður myrdur er eisini til staðar. og tað er kanska tað ringasta, sum kann henda. Hetta munnu mong hvít halda vera teirra seinasta »trumfkort« — men í veruleikanum vil avrætting av Mandela verða ein boomerangur, sum fer at føra til blóðugt borgarakríggj. TAÐ er tí sera umráðandi, at hesi víð- gongdu hvítu ikki sleppa at seta kílar í. Tað vita vit longu frá royndum, tey hava gjørt eitt nú vid at brúka løgregluna til at skapa øsing millum teir størstu svertu bólkarnar. EITT er púra vist. Sleppa de Klerk og Mandela ikki at arbeiða víðari við royndunum at avtaka alla apartheid- skipanina, so verður tað Suðurafrika, vit kenna í dag, skjótt ein blóðugur blettur á heimskortinum. EISINI føroyingar fylgja spentir við gongdini í Sudurafrika, og nú møguleiki er at síggja hvat hendir í umheiminum um fylgisveinasjónvarp, so fara vit longu í dag ella í morgin at síggja og hoyra um úrslitið av fólkaatkvoðuni. Flestu føroyingar munnu hava and- stygd fyri teimum órættvísu apartheid- lógunum — men ein er, ið øll hesi sein- astu árini hevur skírt tey svørtu ómynd- ug og óbúgvin at hava nakra sum helst ábyrgd — hann er okkara fólkatings- maður Óli Breckmann. Hesin maður, sum við sínum ekstremu meiningum aftur og aftur hevur gjørt Føroyum og føroyingum fyri skommum, man helst sita fjálgt niðri i Suðurafrika og vóna, at Bústaður: Postadressa: Postsmoge 76 110 Tórshavn Telefax: 14720 hansara víðgongdu konservativu felag- ar fara at vinna fólkaatkvgðuna. Skuldi stavnamaðurin havt broytt støðu til frama fyri de Klerk, so vikast ikki tann sannroynd, at Óli Breckmann er ein tann politikari í vesturheiminum, sum hevur rakkað niður á tey svertu og fe- lagsskapir teirra. Hvussu ofta hava vit ikki lisið greinar hansara um hesar svertu og kommunistisku ANC-dráps- menninar! Somu menn, sum í dag sita lið um lið við de Klerk og vilja skapa eitt nýtt og rættvísari Suðurafrika. TAÐ kann kanska sýnast summum løg- ið at taka fram leiklutin hjá Óla Breck- mann á hesum degi. Tað halda vit bara ikki. Tí hevði hann fingið sín vilja, so sat Mandela í dag í fongsli, ANC var fram- vegis ein bannaður felagsskapur og all- ar tær gomlu apartheidlógirnar vóru framvegis í gildi. Føroyingar, sum spentir fylgja gongdini í Suðurafrika, eiga ikki at gloyma, at tann eini av okk- ara fólkatingsmonnum og ein av odda- monnunum í fólkaflokkinum í mong ár hevur rikið miðvísa herferð móti roynd- unum at geva teimum svertu í Suður- afrika rættindi. Hóast henda herferð hansara ikki hevur havt stórvegis ávirk- an á politikkin hjá de Klerk, so hevur hon givið føroyingum eina fullkomiliga skeiva og vanskeplaða mynd av veru- leikanum í Sudurafrika. Tí eiga vit at minnast hesa fólkaflokshetju henda minniliga dag 17. mars, tá tey hvítu í Suðurafrika skulu avgera landsins lagnu framyvir. AT | —