fríggjadagur 20. mars 1992síða 2

tiðindaglaðð Ábyrgdarbiaðstjóri: Jan Múller Fyritaksstjóri: Krisjan Dahl Ljósmyndari: Kaknar Lindenskov Jåstinus Eidesgaard Blaðfólk: Randi Jacobsen - Tórfinn Smith Útgevari: P'f Sosialurin Bústaður: Uppseting: P/f Sosialurin Preant: Pif Pressan 1981 Telefon Argjavegur 26 Postadressa: Postsmoga 76 Argir 110 Tórshavn 11820 Telefax 14720 Til lukku, de Klerk og Mandela TAÐ var ein stórsigur fyri tey svertu, ein sigur fyri tey hvítu, ja, ein stórhending fyri allan heimin, tá ein stórur meiriluti av teimum hvítu við følkaatkvøduna í Sudurafrika í vikuni góvu F. W. de Klerk eina dygga álitisváttan. Meira enn 60% av teimum hvítu veljarunum góvu de Klerk loyvi til at halda fram við sínum reformpolitikki, sum miðar móti heilt at avtaka apartheidskip- anina ella restirnar av henni og at geva teimum svertu javnbjóðis rættindi í egnum landi, eit nú val- rætt. TAÐ var sera stórur spenningur undan júst hesi fólkaatkvoðuni, ti hon var mett at vera eitt antin ella — eitt framhald av tillagingini til demokrati ella byrjanina til eitt blóðugt borgarakríggj. Mong bóru ótta fyri, at tað seinna skuldi henda, og so mikið stórur hevur hesin ótti verið millum tey hvítu, ikki minst tey gomlu, sum annars ikki plaga at fara á val og millum tey enskttal- andi múgvandi í Suðurafrika, at tey gjørdu av ikki at sita heima henda lagnudag, men heldur fara til val- stødini fyri harvið at bjarga landin- um og ikki minst sær sjálvum og børnum sínum. EINGIn ivi hevði verið um, at fekk de Klerk ikki undirtøku, so varð opið kriggj millum tey svørtu og tey hvítu. Hvussu múgvandi og sterk tey hvítu enn eru, so verður eitt borgarakríggj at merkja ragnarrok fyri tey eisini. Hetta hava tey vitað, og tí eru tey farin á val at stuðla de Klerk. NÚ eru allar súðir syftar. Nú sær tað bara bjart út og alt skuldi verið í lagi. Man onkur hugsa. Men so er ikki. Tí leiðin á mál er long og drúgv. og fyri framman standa sera torfgrar samráðingar. Tað, sum vit kunnu ugga okkum við og fegnast um, og sum fyrst og fremst rekur óttan burtur, er, at teir báðir leiðar- arnir de Klerk og Mandela sýnast at hava álit á hvørjum ødrum. Og hetta er kanska tað mest týðandi, nú fleiri kollveltandi broytingar skulu gerast broytingar, sum skerja valdið hjá teimum hvítu og sum geva teimum svertu nógv sterri vald. HÓAST úrslitini síggja góð út, so eigur ein eisini at hava bæði bein á jørdini og seta kritiskar spurningar. Tí hver sigur, at de Klerk nú uttan víðari sleppur ella vil geva teimum svertu valdið í landinum eftir stutt- ari tíð, og hvussu nógv vald vilja tey hvítu í veruleikanum geva frá sær itl tey svertu, sum nú í eitt manna- minni hava verið kúgað og tískil í mongum førum ikki hava fingið tað náttúrligu ballast, tey eiga at hava fyri at stýra og hava ábyrgd av land- inum. Hugsið bara um, hvussu nógv tað ikki man tyngja teir svertu leið- ararnar, at so mong svørt hvørki duga at lesa ella skriva og tískil tíansheldur hava fingið útbúgving- ar, sum gera, at tey nú kunnu taka við teimum mongu størvunum, sum tey hvítu í dag einsamøll hava rætt og kunnleika til. Her eru nógvir trupulleikar at loysa, trupulleikar, sum ikki verða loystir eftir einum degi, men sum krevja tíð, tíð til hjá teimum svertu at fáa neyðugar út- búgvingar innan øll øki. ONKUR vil helst seta spurnartekin við endamálið við félkaatkvøduni. Mundi hon vera ætlað til at forhála yvirgongdina frá hvítum til svart stýri ella! Hetta kunnu vit so bara vóna ikki er veruleiki. Men at Man- dela og de Klerk — eins og Buthe- leezi og aðrir leiðandi svartir — finna fram til eina loysn, sum gagn- ar øllum. EIN vandi lúrir tó framvegis, tað er tann neistin, sum kann gera alt Suðurafrika til eitt eldhav. Tað er um tað fer at eydnast hevndartyst- um hvítum á yðsta høgravonginum at gera av við Mandela. Hesin mað- urin hevur so nógv at týða fyri tey svertu, at tað verður endin á Suður- afrika, sleppa fanatiskir hvítir at gera honum ónáðir. Ti má tað vera ein av fremstu uppgávunum hjá de Klerk at seta síni trygdarlið til at verja Mandela. MEN her finna vit nettup tann stóra vandan. Tí í trygdardeildunum hjá de Klerk finnast tey mest víð- gongdu á høgravonginum, og tað kann væl hugsast, at tað millum hesi eru fólk, sum royna at finna sær eitt gott høvi at gera av við Mandela. Hesi lið hava longu gjørt alt fyri at seta kílar millum svertu bólkarnar fyri at umheimurin skal fáa ta fatan, at tey svørtu eru einki annað enn barbarar, sum ikki eru búgvin til at stýra sær og sínum. Og tað er júst hetta, sum ein av størstu apartheidviðhaldsmonnunum í Vesturheiminum, føroyski fólka- tingsmaðurin Óli Breckmann, hevur prædikað aftur og aftur. Hann hev- ur í skjótt 10 ár í Dagblaðnum um- talað tey svørtu sum nærsagt dýr og svín, sum eru ómyndug at taka nakra sum helst ábyrgd á seg. Og ANC hevur hann aftur og aftur, eins og tey víðgongdu í Suðurafrika, sum taptu fólkaatkvgðuna, skirt kommunistiskar bandittar. Fast takið tær, Oli Breckmann, og fy for 1....., at tå skal vera ein av okk- ara félkavaldu félkatingsmonnum. Tað, sum nú er við at henda, er júst tað øvugta av tí, sum fólkatings- maðurin Óli Breckmann hevur præ- dikað aftur og aftur. Hetta eigur Foroya fólk at verða mint á aftur og aftur, tí einaferð stendur aftur val fyri durum, og tá skal hann tveitast á dyr — m.a. fyri sína ómenniskj- ansligu og órættvísu skriving og leiklut í tí Suðurafrika, sum tykist at standa hansara hjarta so nær. GUD viti hvat hann skal gera í Sudurafrika, tá tey svørtu har koma til valdið. Og tá hava vit heldur ikki brúk fyri honum í Føroyum. Hetta má og skal vera dómurin yvir ein politikara, sum hevur gjørt øllum Føroyum fyri skommum við síni víðgongdu stødui í júst hesum máli. SÁST UUU DR SOROS — pE KJ TS SE —