leygardagur 21. mars 1992síða 19

5 LL Nr. 57 — 21. mars 1992 Frå Film sfelagn um … TT ' « i Par ar tíðindablaðið # øn Leygarkvold við Tarkovskij Leygarkveldið hin 21. mars verður høvi at síggja aðal- verk Tarkovskijs »Andrej Rubljov«. Filmurin er gjørdur 1966—1969 og varar 185 min. Syningin byrjar kl. 21 og verður í Sjónleikarhúsinum. Filmsfelagið sýnir nú leygarkveld burturav. Sýningarnar eru í Sjón- leikarhúsinum í Havn. Høvi er at tekna seg sum lim í sambandi við sýning- arnar. Russiskur ikonmålari Í flestu londum hevur al- tjóða virðing og viður- kenning nógv at týða - eisini í Russlandi. Tá liðin vóru fimti ár síðani russ- iska kollveltingin tók seg upp, skuldi hetta hátíðar- haldast. Í vón um at vinna altjóða virðislen, lótu russiskir = myndugleikar teir báðar leikstjórarnar Andrej Tarkovskij (1932- 86) og Andrej Mihajlov- Konchalovskij (f. 1937) gera film yvir seguna um ikonmálaran Andrej Rubl- jov, sum livdi í Russlandi í seinnu miðeld. Stórfilmurin um ikon- málaran, tikin í Cinema- scope, varð liðugur í 1967. Eins og aðrir filmar eftir Tarkovskij, metti hesin mótsteðu í heimlandinum. Myndugleikarnir = legdu hald á filmin, tí teir mettu hann vera alt ov dapran og hartil ósemiligan. Í filminum verður sýnt eitt grimt miðaldarrussland — og mett varð ikki, at hetta framdi hátíðardámin á fimti ára haldinum fyri ok- tober-kollveltingina! Hinvegin var tað vónin um viðurkenning í films- heiminum, sum í 1969 fekk russiskar myndug- leikar at skipa fyri einari afturlatnari sýning á film- stevnu í Cannes. Ummæl- arar úr øllum heiminum heiðraðu straks Tarkov- skij við „international critics award<. Tó skuldu ganga 3 ár innan myndug- leikarnir loyvdu russisk um biografgangarum at siggja »Andrej Rubljov« å heimavølli. Filmur i 8 pørtum Filmurin um Andrej Rubljov byggir å 8 hend- ingar, sum vid for- og eftirmæli, verða saman- tvunnar í eina frí episka heild, har vit fáa innlit í eitt flokjasligt, mangan ó- mentað og ræðuligt tíðar- skeið í russisku seguni — seinra miðeldin. Harðrendir lensharrar liggja í stríði hver við ann- an og tartarar loypa ræðslu á fólkið. Sams- tundis verður borin fram segan um djúpt hugsandi listarmannin Andrej Rubljov og steðu hansara mótvegis teim ráðandi. Hyggja vit í altjóða pressuna, man hesin film- ur vera millum teir bestu, tá filmsummeælarar fara í biograf. Danski ummælar- in Henning Jergensen, segði eitt nú tá filmurin varð frumsýndur í Dan- mark: >Samtidig er dette en skildring af en stor individuel kunstners tvivlrádigt grublende, desperat rugende udvikl- ingsfærd gennem sit land og sin tid mod en menn- eskelig erkendelse og en skabende forløsning, der fejres i filmens vidunder- lige epilog«. Svart-hviti filmurin um Andrej Rubljov endar i himmalskum litum. I film- inum ýður av kåmum lit- brigdum og bjertum mót setningum. Landslegini depur, tokut og gruggut so langt eygað sær skifta, og vit síggja nú kirkjurnar og stranga russiska kleysturarkitek- turin. Drigið verður á bæði og mótsetningar metast; alt meðan russ- iska blóðbaðið verður trá- greint, dregur Tarkovskij okkum inn í langar, inni- ligar samreður. Filmurin er í allari sínari longd — 185 minuttir — merktur av hákirkjuliga og skaldsliga lyndi Tar- kovskijs og ikki minst av framúr sjónnæma hug- flogi hansara. Filmurin er bygdur stein fyri stein, sum dómkirkjan — ella stoyptur eins og kirkju- klokkan, sum júst er eitt av máttmiklastu brotun- um í øllum filminum. Leikstjorin Russiski leikstjórin Andrej Tarkovskij verður mettur sum ein hin týdn- ingarmesti nýskaparin altjóða filmslist seinastu mongu árini. 54 innan áa gamal doyði hann á sjúkrahúsi í París 28. de- sember 1986. Seinastu árini livdi Tarkovskij í út legd og gjerdi filmar Ítalia og Sveríki Fleiri altjóða leikstjórar eru týðuliga merktir av Tarkovskij og filmslist hansara. Um okkara leiðir kunnu nevnast leikstjór- arnir Lars von Trier úr Danmark (Europa, 1991) og Friðrik Tór Friðriksson úr Íslandi (Bern náttur- unnar, 1991), sum í brot- um hava greiðar tilvísing- ar til Tarkovskij. Andrej Tarkovskij fekk sjey leikfilmar og ein stuttfilm frá hondini. Av teimum sjey leikfilmunum hevur Filmsfelagid synt teir fyra: »Barnaår Ivans« (1962), »Speglid« (1974), »Stalker« (1979) og »Offr- ið< (1986). Allir hesir verða mettir sum varðar í filmsseguni. Tarkovskij er egin leik- stjóri; bæði gátuferur og djúpt eksistentiellur. Tí er hann ein sonn avbjóðing. fordómum ok:ara av til harðan dyst. Okkum manglar hugflog, Hann bjóðar sigur hann, og kastar legnar sjónir í høvd og hjarta áskoðarans. Tar- kovskij hugsar nevniliga ikki bert við hevdinum! At síggja ein Tarkovskij -film er at ferðast inn í eitt undarligt land. Kanska eitt Tarkovskij-land. Men ferðin er eisini ein sjálvs- rannsóknarferð. Ein ferð inn í sjálvan teg. Tað er júst av hesi or- sek, at filmar hansara hevja seg upp um ta »sub- jektivismu«, sum Sovjett åkærdi hann fyri at dyrka. Ti gerast filmar Tarkov- skijs list. Stór list i stór- um myndum. Men sum øll sonn list, setir list Tarkov- skijs krøv. Krøv, at tora at meta listini við opnum sinni. — Torir tú? Í Sjónleikarhúsinum 21. mars 1992 kl. 21.00 ANDREJ RUBLJOY Andrej Tarkovskij USSR 1966-69 Anatolij Solonitsin, Ivan Lapikov, Nikolaj Grinko 185 min