mikudagur 15. apríl 1992síða 2

Ábyrgðarblaðstjóri: Jan Møller Biaðfólk: Randi Jøcobsen - Tårtinn Smith Fyritaksstjóri: Krisjan Dahi Ljósmyndari: Kalmar Lindenskev Hiimar jan Hansen - Bretska valið BRETSKA valið nú um dagarnar varð ein sannur sorgarleikur fyri tey mongu, sum høvdu vénad, at Labour fór at koma aftur til valdið og tað møguliga í eini samgongustjórn saman við tí libe- rala flokkinum. So skuldi ikki verða. Tær mongu veljarakanningarnar, sum vóru gjørdar dag um dag undan valin- um, góvu eina fullkomiliga skeiva mynd. Tí sambært teimum skuldi La- bour vinna valið, meðan teir konserva- tivu fóru at missa heilt nógv. ÚRSLITIÐ gjerdist beint tverturímóti tað, at teir konservativu vunnu enn ein stórsigur — og fjórða valið á rað, og tað kann ikki sigast annað enn at vera eitt bragd. Hetta er ikki hent áður í bretsk- ari segu. Hóast flokkurin misti nógvar tingmenn, so hevði hann kortini so mik- ið nógv at taka av, at flokkurin kortini einsamallur fekk avgjørdan meiriluta og kann ti stjórna Bretlandi i enn eitt fimm ára skeið. VIT eru millum teirra, sum eru vónsvik- in av bretska valúrslitinum. Tað hevði verið gott og sunt fyri Bretland, um aðr- ir flokkar komu til valdið. Og eftir okk- ara tykki hevði ein samgongustjórn millum Labour og teir liberalu verið eitt gott tiltak, tí tá hevði demokratiið verið betur umboðað í landinum. Sum stødan er í dag. halda vit, so virkar demokratiið ikki sum tað eigur í Bretlandi. Valskip- anin er ein fornleivd, sum teir konserva- tivu bretarnir tó ikki hava megnað at broytt. Við hesi skipan ber til hjá einum flokki, sum hevur nógv minni enn helvt- ina av samlaðu atkvødunum, einsa- mallur at fáa alt valdið. Órættvísa val- skipanin ger, at ein flokkur sum teir liberalu, ið fekk 18% av øllum atkvød- unum, kortini bert fær 20 tinglimir. Hevdi valskipanin verid sum hjå okkum i Norðurlondum t.d., so høvdu teir libe ralu fingið langt oman fyri 100 tinglimir. Taka vit t.d. Labour, so fingu teir bert dupult so nógv av atkvgðum í % í mun til teir liberalu, men teir fingu næstan 15 ferðir so nógvar tingmenn. NU kann ein sjálvandi siga, at tá bretar so trúliga velja tann konservativa flokk- in og ynskja, at hann einsamallur skal stýra, so má tað vera tí, at teimum dáma núverandi valskipan. Høvdu velj- ararnir ynskt hesa skipan broytta, so høvdu teir bara kunnað víst tað á valin- um. Og ti kann sigast, at bretar sjálvir eiga skyldina i, at stødan er sum hon er. HETTA er sjálvandi eitt sjónarmið. Men spurningurin er neyvan so einfaldur, sum tað kann ljóða, tí veljarin fer ikki til val uppá at broyta valskipanina. Valið snýr seg heldur um vanlig politisk og samfelagslig mål. Tað er spell, at eitt land sum Bretland, sum føroyingar hava so nógv samskifti við bæði so og so, og har demokratiið annars tykist at vera ein av grundarsteinunum, í veru- leikanum skal hava eina so ódemokrat- iska og órættvísa valskipan. Tað kann ikki vera rætt, at ein flokkur við t.d. 40% av veljarunum skal kunna stýra fullkomiliga einsamallur. Við ødrum orðum — tey 60% av veljarunum, sum ynskja ein annan politikk, hava í veru- leikanum einki EINKI at siga Henda skipan vildi verið eins órættvís og ódemokratisk, um tað var Labour, sum vann avgjørdan meiriluta í ting- mannatali, men hevði nógv minni enn helvtina av samladu atkvgðunum. NÚ kann ein so siga, at tað má vera betri fyri eitt land, at tað hevur eina Páskaprædikan við P. M. Rasmussen, prósti Matteusevangeliið 28,1-8 Páskadagur og langifríggjadagur eru soleiðis tengdir saman, at hver fyri seg gevur hvergin nakra meining. Tí má altíð nakað av eini páskaprædiku vera við langafríggjadag, og nakað av eini langafríggjadagsprædiku vera við páskadag. Og somuleiðis mugu báðir dagarnir gerast galdandi sum ein talu inn í okkara nútíð, inn í dagin í dag. Langi- fríggjadagur er ákæran, reist verður í dag móti tær og mær. Og páskadag- ur má vera eitt svar í dag, sum merk- ir fríkenning, so tú og eg kunnu byrja lívið av nýggjum. Í kirkjuárinum halda vit hesar báð- ar dagar einaferð um árið. Men í veruleikanum er hver dagur í lívinum ein langafríggjadagur og ein páska- dagur. Rettens spir det er alt brækket, kærlighed er blevet kold, al retfærdighed er svækket, uskyld lider last og vold; løgn er ført i sandheds dragt, sandhed er i støvet lagt, uret klæder dommens sæde, stene må derover græde. Soleidis syngur Kingo um tad, sum hendir langafriggjadag, ikki hendi, men hendir. Allur óndskapur í hesum heimi, alt tað ljótasta í menniskja- num reisir seg móti tí sakleysa og verjuleysa Jesusi, sum einki hevði at verja seg við uttan orðið um Guds gevandi og fyrigevandi og offrandi kærleika til okkara fyri at gera lív okkara vert at liva og vert at takka fyri. Rettens spir det er alt brækket. Hjá okkum er fasadan sum oftast toluliga snegg, men lógirnar verða smíðaðar soleiðis, at tær nøkta tervin nú hjá hesum, tá hjá hasum. Og at- kveðurnar eru í heinta. Kærlighed er blevet kold. Ein post- åvising við nøkrum krónum er góð at fáa, men menniskjað er krógvað aft- anfyri eina sjálvuppgávu — og nú sleppa vit ikki so frægt sum sjálv at seta talið á hana. Í tinginum verða gávur býttar út, sum onnur skulu gjalda — eisini tey, sum onga daglen vinna sær. Segan hjá Kingo er ikki ein sega um ein dag fyri tveimum túsund ár- um síðani, men hon er segan um tað, sum hendir í dag. Tað er nú, at sand- het er i støvet lagt; tað er nú, at uret klæder dommens sæde; tað er nú, at Útgevari; — P/F Sosiskurin Uppseting: Pit Sosiekorin Prent: Pit Pressan 1981 Tøleton: Bústaður: Argjevegi 28 Postsdresss: Postsmogu 74 110 Tórshærn 1572 Argjum 1182 Telefax: stabila leiðslu, sum er før fyri at taka avgerðir, sum halda og ikki noyðist at kompromissa seg fram til aðrar flokkar, sum vit kenna tað úr ødrum londum. Eftir okkara tykki má tað vera rættvís- ari og meira demokratiskt, um veruligu valynski veljarans verða avspeglað í aftur landsins stjórn. At tey 60% av velj- arunum, sum hesaferð atkvøddu ímóti teimum konservativu og teirra politikki, eisini fingu nakað at siga, tá tað snýr seg um framtíð teirra. MEN hvussu er og ikki, so er bretska valskipanin eftir okkara tykki bæði órættvís og ódemokratisk. Í veruleikan- um minnir hon ikki sért um tey mongu einflokkastýri, sum eru ymsa staðni í heiminum. Onkur vil fara so langt sum at siga, at hon er einki ødrvisi enn tær totaliteru einflokkaskipanir, sum vit kenna tær frá kommunistisku londun- um. Sjálvandi kann hetta ikki sammet- ast, men í ávísum forum er samanburð- ur logiskur, tí valskipanin gevur tær í veruleikanum einki val. VIT sóu heldur eina nýggja valskipan og eina tveyflokkastjórn, sum tá í størri mun kundi tikið hædd fyri áhugamálun- um og ynskjunum hjá meirilutanum av fólkinum. Sum nú er verður Bretland stýrt av einum flokki, sum als ikki hev ur meirilutan av fólkinum aftan fyri seg. Og vansin við hesum er tann, at rikni politikkurin og tær kollveltandi broyt- ingar, sum umreddi minniluti einsamail ur kann tvinga igjøgnum, í nógvum fær sera ringar avleiðingar fyri tey mongu, sum ikki ynskja, at landið verður stýrt av einum flokki. VIT dylja ikki fyri, at vit eru vónsvikin av valårslitinum, tí vit halda ikki, at tað er gott og sunt fyri bretska samfelagið í stene má derover græde. Soleidis var henda verð skikkað páskamorgun, tá ið tvær vónbrotnar konur og syrgjandi konur fóru út at hyggja til Jesu grev. Tær vóru mill- um tey fáu, sum høvdu fatað eitt sindur av, at tað var ein nýggj og eðr- vísi verð, sum lýsti út av Jesu orðum. Men kertini høvdu tær ikki vænt- að, at hann fór at rísa uppaftur, tí tóru tær vælangandi smyrsl við sær, tað var líkið tær fóru at salva. Tær fóru út at sita hjá einum deyðum. Men tá ið tær komu til grevina, var einki lík og eingin deyður. Tverturí- móti uddi alt av lívi. Eitt nýtt lív var vorðið til, og meira enn tað eitt nýtt slag av lívi. Halga bók nevnir ævigt lív. Hetta er eitt vandamikið orð. Latt at misskilja. Líkasum vit helst gera langafriggjadag og páskadag til óvið- komandi fortíð í staðin fyri at gera langafríggjadagsdómin til dómin yvir meg sjálvan og påskadagsfri- kenningina til mina frikenning, so at eg påskadag kann byrja at liva av nýggjum. Soleiðis skjóta vit tað æviga lívið út í eina óviðkomandi framtíð. Tað æviga lívið ella uppreisnarlívið er nútíð. Øll tey menniskju, sum eru doypt við kristnum dópi hava fingið tað æviga lívið sum eina gávu frá Gudi. Mítt menniskjalív er tað æviga so mong ár á rað at verða stýrt av ein- um sera høgravendum flokki, ið hevur gjørt av at jarðleggja solidariska samfe- lagið og tess so týðandi funktiónir. Ei- rindaleys privatisering av øllum samfe- lagsuppgávum, eisini teimum, sum í einum vælferðarsamfelag natúrliga eiga at vera almennar, máar grundarlag- ið undir hesum sama vælferðarsamfe- lag, ger munin millum rík og fátæk stórri og størri og skerjir livilíkindini hjá teimum veikastu í samfelagnum. BRETAR hava so valt Major. Men hetta er bert hálvur sannleikin. Tí tað er so sanniliga eisini tann ódemokratiska val- skipanin, sum hevur tryggjað teimum konservativu alt vald í eitt fimm ára skeið afturat. Hugaligari hevði tað verið, um politiska rákið í Bretlandi var vent og landið fekk eina samgongu- stjórn, sum kundi avspegla áhugamálini hjá einum størri parti av fólkinum. Men nú Major hevur buktina og báðar endar, so er bert at vóna, at hann fer at verða meira hóvligur enn undanfarna Thatch- er og ganga áhugamálunum — ikki bert hjá 40% av fólkinum — teimum kon- servativu — men eisini hjá teimum 60% av fólkinum, nevniliga teimum, sum ikki atkvøddu konservativt og sum eitt minstamark ynskja, at stjórnin vísir hógv og sær til, at hesi ynski og tørvur ikki verða kveistrað til viks av einum ov víðgongdum høgrapolitikki. TAÐ er stórt spell, um næsti granni okkara, Bretland, skal fara inn í kom- andi øld við einum politiskum stýri, sum hevur til endamál at syndra grund- aiiagid undir einum vælferðarsamfelag, ne vniliga rættinum hjá øllum borgarum at verða hoyrd og fáa sin tørv nøktad- an. lívið, sum eg eri settur at liva her á jarð og handan deyða og grøv. Hjá okkum her á landi er ikki so neyðugt at tala um tað æviga lívið handan deyða og grøv — tað skal kortini eisini gerast — men tað er rót- grógvið í okkum. Tað er meira neyð- ugt at leggja dentin á, at tað æviga lívið, sum varð til páskamorgun, er tað lívið, tú og eg liva her í verð. Tá ið vit metast við hús, á arbeiðs- plássinum, á leikvelli, í kirkjuni, eru tað menniskju, sum liva tað æviga lívið her á jorð, ið metast. Vit kunnu nevna tað kristna menniskjalívið ella ta menniskjansliga kristinlívið, tað kann gera tað sama. Tey hoyra altíð saman. Vit liva ikki eitt mennisk- jansligt menniskjalív og so við síðu- na av eitt kristiligt kristinlív. Men tað er sum menniskju, vit liva krist- inlívið, og tað er sum kristin, vit liva menniskjalívið. Eisini tey, sum bróta »rettens spir«, lata lygnina í sann- leikans klæði o.s.fr. Tað er okkum sovorðnu menniskju, Guds krav ljóðar til: Tú skal elska Gud og næsta tín! Tað er okkum, Gud demir langafríggjadag og frí- kennir páskadag. Ikki einaferð um árið, men hvenn dag fyri at vit kunnu vakna til ein nýggjan dag hvenn morgun, sum nýggj menniskju. Tað er teað, sum ger lívið vert at liva og vert at takka fyri.