mikudagur 29. apríl 1992síða 14

Síða 14 Góðu skótar, hornor- kestur, góðu tveráfólk. 25. apríl 1940 lýsir amtmaðurin, sum tå kallaðist Hilbert, eina kunngerð um tjóðáreyð- kenni á føroyskum skip- um. Í grein 2 í hesi kunn- gerð verður m.a. sagt: »Ethvert på Færøerne hjemmehørende skib — i stedet for dansk nationalflag skal have påmalet færøsk flag«. Ístaðin fyri orðið »Danmark« á skipssíð- uni skuldi málast >Faro- es« við stórum, týðilig- um bókstavum. Har- afturat kundi málast antin »Færøerne« ella »Føroyar« Hetta var fyrsta al- menna byrjanin til gin kemur iki fyrr august 1948 ettir ið heimastýrislógini 25 ár høvdu løg flaggið ongu knappliga tríati ár frammanundan, nevniliga 11. mars 1919 høvdu irnir í Stu tannahavn emmæit É »OL Ug 3, soleiðis in na tad i dag il i 7858 ns I Á A uðr I ITU Jeæns Á st AU neir OY Í hesi vikuni legði danski almannaráðharr- in uppskot fram á dana- ting um, at føroyingar, sum sigldu undir krig- num eisini eins og danir, skulu hava rætt til krigs- pensjón. Tað er at harm- ast um i dag, at man frå politiskari síðu ikki hev- ur verið meira virkin til tess, at hesir okkara frægu landsmenn, sum settu lívið í váða við merkinum í húnar hátt, ikki fyri langari tíð síð- ani hava fingið hesar semdir, sum teir, líka nógv sum aðrir, hava havt sín fulla rætt til. Í teim politisku ting- ingunum, verið hava um hesa krígspensjón, hava danir m.a. fert fram, at ein tryt skuldi vera, at feroyingar skuldu hava siglt undir eftirliti og boðum frá teim sam- eindu. Her hava vit frá feroyskari síðu nevniliga brúkt okkara flagg sum próvferslu. | Feroysku sluppirnar og feroysku skipini annars hava siglt eftir boðum og undir eftirliti av bretum. Tí Mynd: Kalmar Lítla sandkornið Í europeiska felagsskaninum -Tað kann vera freistandi, at vit bert fylgja við upp í EF, men stóra vandamálið er, at hetta lítla land okkara verður eitt sandkorn í europeiska felagsskapinum, har vit lættliga kunnu missa meira fyri minni, segði Jóannes Eidesgaard, landsstýrismaður í flaggdagsrødu síni á Tvør- oyri eyðkenni nevniliga foroyskt skipssíðuni, flaggið. Og danir hava tað vóru júst teir, sum føroysku skipini nyttu eitt ser- hin vegin fult út góðkent flaggið, sum tað neyð- uga prógvið fyri hesum kravdu, kravi. Júst í krígsárunum, sum bóru nógv gott, men sanniliga eisini vóru svár fyri mong fer- oysk heim, tá veittraði okkara vakra flagg á teim føroysku skipun- um. Tað var við gleði, tey her heima sóu »Merkid« dagað fram, tá sluppin stevndi inn á vánna, men tað var við deyðsangist, at mangir av okkara landsmonnum sóu flaggið, sum tað seinasta, hverva í hav- dýpið. Ti er tað at frøast um, at hesir sjógarpar ella teirra eftirsitandi kunnu fáa meguleikan fyri ein- ari viðurkenning og sam- sýning fyri teirra leiklut í krígnum fyri land og fólk. Tá lond flest, fyri fleiri hundrað árum síðani, fingu sær egið flagg, so var tað fyri at hava eitt symbol. Hetta var eyð- kennið fyri suvereniteti, fosturlandskærleika og frælsi. Og í øllum fræl- sisstríðum, verið hava, og tey eru ikki fá, hevur flaggið verið á oaua. Og sjálvsagt vóru tað slíkar kenslur, sum lógu til grund, tá studentarnir í Keypmannahavn á sinni gjørdi uppskotið til >Merkið<É. Men tað, sum liggur í tíðini í dag, ber móti tí suvereniteturin verð- minni og minni. Vit yra stødugt um lanrenningar millum tjóðir, landamerk verða næstan útviskað, gjald- oyrað verður felags og politikkurin á mongum ekjum eins. Sum demi kann nevnast EF, sum eisini hevur egið fl: Vit eru vitni til, at londini avgeva ikki so heilt lítið av egnum ser- eyðkennum. Tað, sum fyrr kendist fjálgt og heilagt, má víkja — men sjálvsagt verður mett, at aðrir fyrimunir verða á mongum ødrum økjum. 2. juni i år skulu danir hava fólkaatkveðu, um teir skulu innlimast i Europeisku Uniénina ella ikki. Um meirilutin verður fyri Maastricht-avtal- uni, so kann hetta lætt- liga fáa ávirkan á okkara steðu í danska ríkinum. Kanningar av hesum viðurskiftum eru byrjað- ar. Finland og Sveríki hava sekt um limaskap í EF — og Noreg ger tað væntandi innan stutta tíð. Henda gongd ger tað, at vit i Føroyum kunnu koma at standa einsa- mallir í mun til tað sam- starv, sum vit áður hava kent. Hetta setir krev til teir ráðandi um um- hugsni og skil. Freist- ingin til at lata seg ríva Nr. 80 — 29. apríl 1992 við og uppslúkast av tí stóra, ríka og kanska trygga — ja, hana eru longu fleiri falnir í. Samstarv við onnur lond er neyðugt. Eitt og hvert land, uttan mun til, hvussu steðan í land- inum annars er, hevur samvinnu við onnur lond fyri neyðini. Hesa samvinnu hava vit sjálvsagt í dag, og steðugt verður virkað fyri at betra hetta sam- starv til gagns fyri fyrst og fremst okkum sjálvi. Men tað kann vera freistandi við tí gongd, sum nú er rundan um okkum, at vit uttan drúgt umhugsni fylgja við streyminum. Og tað kann eisini vera freist- andi, soleiðis sum bú- skaparsteðan nú er í landinum, at vit velja ta loysnina, at vit bara fylgja við. Stóra vandamálið í øll- um hesum, hetta at lítla land okkara verður eitt sandkorn í europeiska felagsmarknaðinum, er, at vit lættliga koma at missa meira fyri minni Tí mugu vit vara okkum fyri herrópum frá teim- um føroyvingunum, sum hava gjørt seg til tals menn fyri hesari panikk- tóru samfelagstrupul- leikar Tað kann lættliga ger ningur, og i nýggir og møguliga sterri ast en igtuvin tá vilja sjál trupulleikar stinga seg upp, og i gongd leið verður . Men í slíkum degum kann flagg okkara ninna okkum á — I] j ir vit eru hvat vit hava stríðst fyri hverjar fyrimunir, vit hava havt av at vera før- oyingar — og gjella viga fyrimunir og vansar upp móti hverjum eðrum, áðrenn okkara flagg verður strikað. Flaggið hevur nú í meira enn hálva eld verið vundið á stong fyri at boða frá gledisdøgum, hátíðar- døgum og sorgardøgum. Eg eri onga løtu i iva um, at uttan mun til, hvat annars fer at henda, so vil okkara flagg verða vundið á stong eisini í framtíðini. Flaggið æra vit og verja. Uttan mun til trupulleikar, vit annars hava at dragast við, so savnast vit um Merkið, tá tað kallar. Lat meg enda við at siga, at tá vit á Norður- landaráðsfundinum í Helsingfors í ár sóu okk- ara vakra flagg veittra við síðuna av øllum hin- um sjey norðurlanda- fløggunum, tá hvurvu meguligar undirluta- kenslur yvir fyri teimum stóru — sum degg fyri sól. Gott summar