fríggjadagur 1. mai 1992síða 2

Ábyrgdarblsðstjóri: Jan Møller Blaðfólk: Randi Jecobsen - Tórfinn Smith Fyritaksstjåri: Krisjan Dehi Ljósmyndari: Kalmar Lindenskov Hilmar Jan Hansen - Jústínus Eidesgaard Útgevari: | Pi Sosialurin Uppssting: P/t Sosieiurin Prent: Pit Pressan 1981 Tsiefon: 1. mai og kreppan Í DAG er 1. mai og hetta er dagurin, tá fakfeløgini kring landið markera sum teirra dag — tá krøv og ynski verða sett fram um framtíðar umsteðurnar hjá tí arbeiðandi fólkinum, fyri tað mesta teimum timaløntu. NÚ kenna vit av góðum grundum ikki innihaldið í rødunum, sum fara at verða hildnar í dag. men neyvan fara umboð- ini fyri feløgini at seta fram strong krøv ella krøv, sum nær nåmind likjast teim- um, tey hava sett fram undanfarin år. Tidirnar i landinum eru nevniliga so vånaligar, og hetta fer helst eisini at merkja rødurnar 1. mai. At arbeidara- fjøldin dugir at visa hågv i hesum tidum er tekin um, at hon ikki er bangin fyri at vera vid til at gera tad, id skal fyri at fåa landið aftur á beint. ARBEIÐARAFELOGINI hava annars longu víst stórt afturhald í lønarkrøvum sínum og hetta er nakað, sum landsins myndugleikar eisini eiga at geva ans. Tað eru so eisini hend ymisk framstig til frama fyri tey timaløntu. Vit hava fingið eina arbeiðsloysistrygging og - ávísing. sum hóast ójavna undirtøku sum heild, to skal vera ein stórur bati hjá einum stórum parti av fólkinum, ser- liga teimum timaløntu. FØROYSKI buskapurin er sera illa fyri, at øll eru vit noydd til at bera byrðarnar av kreppuni. Tað vísir seg tó sum at tað eru tey timaløntu, tey arbeidsleysu og tey ungu, sum framhaldandi skulu bera størsta partin av hesum byrðum. Spurt hevur verið, hví ikki tey við fastari og hampuliga góðari løn í sterri mun kunnu vera við til at bera byrðarnar. Hvat hjálpir tað at siga upp getusópar- um og vaskikonum, tá øll tey mongu fastløntu við medal og stórum lønum varðveita arbeiði og inntøku! TEY eru fleiri, sum her i blaðnum hava ført fram, at størri partur av fólki má Innsavnan til estlendsk musikkskulabørn Musikkskuli ynskir, hóast steðan ikki | Á norðurlendskari mu- sikkskúlaleiðaravitjan í Feroya vera við til at bera byrðarnar, eitt nú við at tey fastløntu gjalda nakað meira í skatti, at tey, sum hava spart sær upp nógvan pening — mong eisini við rentu spekulation fyri eyga — í størri mun vera við at gjalda okkum burtur úr trup- ulleikunum. TAÐ verður so eisini ført fram, at al- menni sektorurin er ov stórur og tí má skerjast. Víst verður á, at tað nyttar ikki bara at taka fleiri pengar inn í skattum, avgjøldum o.l., men at hetta má tengj- ast saman við, hvat hesin peningur skal brúkast til. Tað kann t.d. ikki vera rætt, siga summi, at hann fer til at varðveita eitt alt ov høgt tænastustødi í samfe- lagnum og ein alt ov stóran almennan sektor. TAÐ stendur greitt á hesum 1. mai degi, at teir báðir flokkarnir í samgonguni eru ikki heilt samdir um, hvussu akuttu trupulleikarnir skulu loysast t.v.s. hvussu vit fáa fíggjarlógina at halda og sleppa undan einum undirskoti uppá fleiri hundrað milliónir. Fólkaflokkurin vil hava lønarnidurskurd umframt at al- menni sektorurin verður nógv skorin niður, og javnaðarflokkurin vil hava hægri rentuskatt og meguliga eyka- skatt á tær hægru inntøkurnar. Har- afturat koma onnur ting, sum báðir flokkar stórt sæð eru samdir um. Í Sosialinum í gjár ger landsstýrismað- urin Thomas Arabo púra greitt, at javn- aðarflokkurin gongur ikki við til at fremja ein lønarnidurskurd, ti hesin fer at venda tann tunga endan niður eftir og fyrst og fremst at raka tey lægst- lentu. Hann vísir síðani til, at júst ar- beidarafeløgini hava víst hógv og aftur- hald í sínum lønarkrøvum og tí eiga tey ikki harumframt at verða revsað við einum lønarnidurskurdi. Helst fer júst hesin spurningurin at eiga stóran part av 1. mai rødunum i dag. TAD er ikki serliga hugaligt, um tad veruliga er so, at teir báðir stjórnar- flokkarnir standa langt frå hvørjum ødr- um og harvið ikki eru førir fyri at taka tær neyðugu avgerðirnar nú. Her mugu | Framhald av síðu Í mennu og ta privatu. Tað er tann almenna, vit skulu hyggja at — og hon er ikki høg í mun til onnur lond, heldur hann. Fyri týðuligari at vísa at steðan ikki er so ring sum mong helst halda, tosaði Atli Dam um tær treytir, EF setir teimum Bústaður: Argjavegi 28 Postadrasas: Postsmogu 78 119 Tórsharn 14728 Argjum 11820 Telefax: vit hara aftur vóna, at landsstýrið skjótt kemur við einum útspæli, sum kann fáa fíggjarlógina aftur á beint og sum ann- ars rakar mest tey í samfelagnum, sum eru for fyri at bera fleiri byrðar. EFTIR okkara tykki er stødan so mikið álvarslig í samfelagnum, at allir flokkar nú mugu vísa ábyrgd. Onkur hevur skotið upp, at vit eiga at víðka verandi samgongu við ødrum flokkum, soleiðis at hon kann virka sum ein verulig kreppusamgonga, sum er før fyri at taka neyðugu avgerðirnar nú beinan- vegin, tí hon tá ikki er bundin av nøkr- um 17. monnum ella av seráhugamálum hjá ávísum tingmonnum ella flokkum. HETTA uppskatið kann ljóða skilagott, sum so er, at verandi samgonguflokkar ikki megna hetta einsamallir antin or- sakað av ov stórum ideologiskum muni ella av innanhýsis ósemjum í flokkun- um hver sær. Er tað so at tað er ein 17. maður ella fleiri, sum liggja í buktini og tvíhalda um síni egnu sjónarmið og egináhugamál, tá sigur tað seg sjálvt, at samgongan kann ikki halda. Tá má ann- ar lútur til, antin ein víðkan av sam- gonguni ella eitt nýval. Men hinvegin er eisini greitt, at ein stór samgonga kann gerast ov seintvirkandi og ov tung at reka tann neyðuga politikkin, sum skal til her og nú. EIN heilt nýggj samgonga, har javn- aðarflokkurin ikki er við, er eingin góð loysn, tí tá vita vit, at tað í hvussu er verða tey lægstløntu og tey, sum ann- ars eru ringast fyri, sum fara at verða við sviðið soð. Ta orku, sum flokkurin eisini leggur í at endurnýggja fiskiidn- aðin við meirgóðsking, uppbodssølu, innkeyp av fiski, kunnu vit so avgjørt ikki vera fyriuttan. Ikki minst tí er tað sera umráðandi, at tað framhaldandi verður javnaðarflokkurin, sum kemur at sita við borðendan í Tinganesi. TVÍHELDUR fólkaflokkurin um, at kom- andi skerjingar í størstan mun og næst- an bara skulu raka tey, sum framman- undan eru ringast fyri, so kann hetta ikki tulkast ødrvisi enn, at flokkurin uni. T.v.s. at tað føroyska ynskir samgonguslit — og møguliga eitt nyval, sum hann veit, sambært seinastu veljarakanningini, syndrar javnaðar- flokking og letur fólkaflokkin standa i stad ella fara fram. Vit halda tad ikki — men onkur man helst seta sær spurn- ingin: man félkaflokkurin veruliga vera so kyniskur og taktiskur, at hann vid at tvihalda um sini egnu krøv, i veruleikan- um ynskir at tvinga javnadarflokkin út i eitt nyval! Og harvid leggja sektina å, hvat avleiðingin kann verða av hesum fyri samfelagið. UM so er, so man tað tó kennast øvugt fyri mangan fólkafloksmann, tí tað var nettup ein sterk samgonga við einans tveimum flokkum, sum var ynski- dreymurin hjá fólkafloksmonnunum, sum jú frammanundan høvdu sera ring- ar royndir av at skula arbeiða saman við fleiri flokkum. Nú máttu vit vísa, at tað bar til at hava eina samgongu, sum kundi standa saman um at reka lands- politikk í samfull fýra ár var m.a. boðið hjá fyrrverandi løgmanni Jógvan Sund- stein. Men tað er greitt, hóast so ymisk- ir hesir flokkar eru og kunnu vera, og serliga tá avgerðir skulu takast í krepputíðum, at báðir eru noyddir at slaka so ella so. Vilja teir ikki tað, so er umrødda kreppusamgonga við fleiri flokkum møguliga einasti útvegur burt- ur úr ringastu avleiðingunum av krepp- uni. Eitt nýval tænir ikki samfelagnum sum nú er, hóast tað helst eru tey, sum við eitt nýval høvdu viljað sæð nýggj andlit og møguliga eisini nýggjar flokk- ar á tingi. Nú fáa vit so at síggja. Men ikki kann bíðast leingi afturat. LATIÐ tó 1. mai vera eina áminning til okkara stýrandi menn og kvinnur, at tað eru ikki tey timaløntu, tey arbeiðs- leysu og tey ungu, sum nú skulu til at bera størri byrðar. Hesar mugu vit øll vera við til at bera — sjálvandi alt eftir, hvat vit orka. Og hetta má vera uppgáv- an hjá landsstýrinum at finna fram til: hver orkar best at rinda meira til samfe- lagið og hvussu ætla vit samfelagið skal síggja út í framtíðini bæði vinnuliga og alment. kundi verið 300 mió. Og Atli væntar ikki, at tað verður hægri enn 100 mió. 4. Almenni parturin av uttanlandsskuldini = skal ikki vera hægri enn 60% av bruttotj6darurtøkuni. T.v.s. at vit kundu skylda einar 6—7 milliardir. Og sum er skyldar landskass- løntu kreppuna Hóast løgmadur var bjart- skygdur, so vóru bæði hann og hinir luttakarar- nir á fundinum miku- kveldið samdir um, at okkurt má gerast. Og fleiri uppskot vóru sett fram. M.a. at broyta okk- bera ara „sera asosialu skatta- skipan«, sum er ein av or- sekunum til, at fólk við teimum hegu lenunum og stóru ognunum næstan als einki merkja til krepp- una. Vit hava meira um hetta og annað frá fundinum í blaðnum í morgin. s-s- Estlandi á vári 1990 kom tað til sjóndar, at tónleika- steðið har er sera hegt, men at tervurin á ljóðfer- um er ómetaliga stórur. T.d. er tað ikki óvanligt, at einir 5 næmingar eru um eina floytu ella klari- nett, soleiðis at tann eini hevur hana mánadag, ann- ar týsdag osfr. Norður- lendskir musikkskúlaleið- arar eru tí farnir undir eina innsavnan av ljóðfer- um ella peningi til keyp av ljóðferum at stenda teim estisku musikkskúlunum. er tann besta hjá okkum sjálvum, at verða við í hesum hjálpartiltaki. Tí verður nú lagt fyri á tann hátt, at innkomni at- gongupeningurin av kon- | sertunum friggjakvøldid, leygarkveldið og sunnu- dagin fer til nevnda tiltak, tá ið útreiðslurnar av stevnuhaldinum eru drignar frá. Atgongu- peningurin er tí settur til 50 kr. fyri ell yvir 14 ár, men børn sleppa ókeypis ; inn. londum, sum ynskja at gerast limir í gjaldoyris- samveldinum (moneteru uniónini). Tær eru hesar: 1. Inflationin ikki skal vera ov heg. Og tann fer- oyska er undir ásetta markinum. 2. Landið ikki skal gjalda ov nógva yvirrentu av sínum langtíðarlánum. Feroyingar eru undir markinum. 3. Hallið á fíggjarlógini skal ikki vera hægri enn 3% av bruttotjóðarúrtek- in knappar tvær, komm- unurnar skylda uml. eina milliard. Restin av skuld- ini er privat. Feroyar lúka við eðrum orðum treytirnar. Og tað eru tað bert trý av EF- londunum, sum gera. Nevniliga Danmark, Frak- land og Luxembourg. Øll hini EF-londini eru also verri fyri enn Feroyar eftir hesum málistokki. Okkara asosiala skattaskipan ger, at bert tey lág- Vágs Javnaðarfelag Aðalfundurin verður onsdagin 4. mai, kl. 20.00 Skrá samb. lógum felagsins. Nevndin I