leygardagur 13. juni 1992síða 14

Síða 14 tiðindablaðið Nr. 110 13. juni 1992 »At kryvja ein fisk helt eg vera heilt ræduligt« Hóast Runavikar Komm- una er landsins tridstørsta og helst er tann, ið hevur staðið i størst vøkstri síðtu mongu árini, er ikki tann stóra eindin yvir pláss inum, sum ein kann kenna frå gðrum støðum í Føroy um Orsøkin er heilt einføld: Tey flestu, ið búgva í kommununi eru tilflytarar, ið ikki á nakran hátt hava upprunaliga røtur á pláss- mum. Tilflytararnir koma úr ymsum støðum í landinum onkrir enntá úr øðrum londum. Ein teirra er 38 ára gamli ty skarin Klaus Kiesewett- er, ið hevur búð fast í Før- oyum síðani 1987 — síðani 1988 í Saltangará, har hann hevur keypt sær hús. Foreldrini flyddu »Eg eri føddur i Daaden nærhendis Siegen, har eg budi og vaks upp. Siegen liggur miðskeiðis í Týsk- landi — norðan fyri Frank- furt og sunnan fyri Ruhr,< greiðir Klaus frá. >Foreld- ur mini vóru eftir kriggið bæði flóttafólk, ið fluttu ul Týsklands. Mamma mín var úr Tjekkoslovakínum og pápi mín úr Polen. Tey giftust stutt fyri krigslok, og búðu tey í Polen, ul tey nakrar fáar mánaðir eftir kríggið flyddu ul Týsk- lands, har tey so hava búð síðani. Tá tey komu hagar, vóru tey farin frá húsi og ollum, ið tey áttu, fyri at byrja eina nýggja ulveru saman í Týsklandi.< Klaus tosar føroyskt, sum hevði hann ongantíð gjørt annað, og mong munnu hava gjørt tær royndir, at vistu tey ikki at hann upprunaliga var týsk- ari, funnu tey heldur ikki út avu. Livssøga hansara er í tuttum tann, at góður ferð- igarhugur førdi hann um pania, Ongland og fleiri nur lond ul Danmarkar íðst í 70-unum, og har frætu hann so um Føroyar Orsøkin til, at hann ferðað- ist nógv og kom víða, var lest tann, at hann er mili- temoktari og ikki vildi í vesturtýska herin. >Tá eg kom ul Danmarkar, gingu imm ár, ul eg fyrstu ferð ór aftur um týska markið, í eg ikki vildi koma út fyri ríða tik Klaus Kiesewetter uttan fyri hús síni í Saltangará, har hann hevur útsýni yvir allan Skálafjórðin. >Tað er nakað annað, enn eg var vanur við heima mitt inni í Tysklandi. Eg var nevniliga 17 ára gamal, tå eg fyrstu ferð sá havid.« Klaus Kiesewetter, 38 ár, hevur búð í Føroyum síðani 1987: >Tað var sera stórur munur á at búgva í Týsklandi við sínum 62 mill- tónum ibugvum tá, og so at flyta til Føroyar, her bert 47.000 búgva. Men tað ræður um at duga at umstilla og tillaga seg.< Hoyrdi um Føroyar Ur Danmark bar leiðin fyrst eina stytri ferð ul Før- oya, áðrenn hann flutti hig- ar av álvara: >Tað var ein dani, ið for- taldi mær um hetta vakra landið, ið serliga var hug- takandi um summarið, tá allir litirnir í náttúruni s6- ust í sínum fulla blóma, og tað gekk ikki long tíð, so fekk eg hug at leita hendan- vegin fyri sjálvur at síggja, hvussu her var,< sigur Klaus. »Hetta var i 1979, og ætlanin var at vera i Før- oyum í fimm mánaðir, men mær dåmdi so væl, at eg varð verandi her í fimtan nánaðir í staðin.< Fyrstu tíðina arbeiddi hann á Landssjúkrahús- inum — hevur útbúgving sum sjúkrahjálpari — men so fór hann eisini at lesa HF í Hoydølum í eitt år, og samstundis hevði hann so framhaldandi arbeiði um vikuskiftini. Hetta var væl at merkja í teimum ár- unum, tá arbeiði var til allar hendur aðirnar fór eg aftur til Dan- markar, og nú hevði eg av náttúrligum orsøkum sam- band við føroyingar — eitt nú gjøgnum føroyingafel- agið i Jútlandi,< greiðir Klaus frá. >Ég las norrønt og tyskt mål i Ålborg vid ti fyri eyga seinni at skula undirvisa sum cand. mag., og meðan eg var har, hitti eg so konu mína, Jónu, ið er av Toftum, og í 1987 fluttu vit ul Føroya.« Fyrsta árið búðu tey á Toftum, men so keyptu tey sær hús í Saltangará. Hevur egið virki >Tíðina, eg var niðri, var eg millum annað á TV Ál- borg, og royndirnar hagani havi eg so brúkt ul egið virki, ið umfatar video- og filmframleiðslu til ymisk endamál, so sum sjón- varpslýsingar, presentati- ónsfilmir og annað, og so havi eg eisini gjørt heilt fitt við at gera filmir um fuglar og annað í føroysku náttúr- UmI.< tað sigast at vera heppið at vera búsettur nærhendis Toftavatni, og tað dylir Klaus heldur ikki, at hann er glaður fyri: »Yvirhøvur liva føroy- ingar nógv nærri náttúruni enn so mong onnur. Fyri meg, sum kom til Føroya år einum Vesturtysklandi, ið tá taldi um 62 milliónir íbúgvar, var tað nakað heilt annað at koma til lítla Før- oya land við sínum 47.000 fólkum,< sigur Klaus. >Tá eg fyrstu ferð sá menn fletta seyð ella kryvja fisk, var tað ikki so lítið skelk- andi, tí ein ongantíð áður hevði sæð djór verða drip- in, og bert kendi kjøt og fisk frá frystidiskinum supermarknaðinum, har hann er væl innpakkaður í plasuikk.« Hetta eru tó ikki ting, ið longur skelkað Klaus. Av røttum kann sigast, at hann hevur dugad at innstillaseg og tillaga seg eftir umstød- unum, hann er komin í. Ein má tillaga seg um útlendingar, ið vilja hava alt at vera sum tað er heima, hóast teir eru komn- ir til eitt annað land, men tað haldi eg ikki riggar. Tá ein kemur onkunstaðni, har tað ikki líkist tí, ein er van- ur við, eigur ein at tillaga seg. Tað havi eg roynt, og sjálvur haldi eg, at tað hev- ur gingist væl. Kortini havi eg ikki mist mín uppruna- liga identitet, og tá eg eri saman við týskarum, eri eg sjálvsagt týskari sum teir. Ein hin størsta munin, ið er á fóroyingum og tyskar- um, heldur Klaus vera, at føroyingar eru eitt sindur ringir at koma beinleiðis í samband við. Heua er ikki negativt meint, men eg havi tær royndir, at mcdan cilt núein týskari er meira opin og sigur tað, hann hugsar, er løroyingurin meira varin, og tað skilji eg eisini væl, ti alter minni her, og fólk liva tættari at hvørjum øðrum enn í teimun um. Ein eigur iS fram, kann ein koma at sára fólk, og eingin meining er í ti.« Hvørvur ikki i fjøldini Klaus heldur eisini, at tað, at fólk eru meiri hvørj- um gðrum meira viðkom- andi, avspeglast á so mong- um økjum: »Eitt nú tå eg koyri í bili, so undrast fleiri av teimum, eg kenni, at eg ikki heilsi, tá eg møu teim- um í bili, men hyggi beint fram. Her hyggja fólk eftir teimum bilunum, tey móta, og kenna tey bilin, so heilsa tey upp á hvgnnannan her eisini. Tað havi eg enn ikki ordiliga vant meg við.< Hann heldur, at tå ein livir í einum stórum landi, er ein meira anonymur, meðan fólk her i Føroyum eru kend við hvønnannan, og at ein ikki hvørvur í fjøldini, sum ein kann gera tað aðra- staðni. »At eg nú búgvi i Føroy- um er kanska ein stórri broyting í mínum lívi, enn eg nakrantíð hevði roknað við. Føroyar eru jú umgivn- arav sjógvi til allar síður, og sum samanbering kann eg nevna, ateg var 17 ára gam- al, tá eg sá havið fyri fyrstu ferð,< sigur Klaus. >Her havi eg allan Skålafjørdin fyri vindeyganum, so tað er sanniliga ikki tað sama, ein var vanur við heimanífrá.< Orð og mynd: Hilmar Jan Hansen 4 þ Storno --tín trygd fyri góðsku! | » D. Michelsen jan á 6, Tórshavn 14 — fax 1.8045 ————8ð i Í i 8 i | t H