fríggjadagur 17. juli 1992síða 15

Nr. 134 — 17. juli 1992 Syngja hvønn Sunnudag Farið er undir kórvenjingarnar til Olavsøkuna. Kórið "undir Tinghúsinum" venur nú hvønn sunnudag, og verður kirkjukórið savnað fyrsta dagin. Eins og undanfarnu ár fer kór at syngja við Ólav- søkugudstænastuna. Nærri verður lýst um venjing- arnar. Hetta kirkjukórið er vorðið fastur siður, síðan Havnarkórið og Kristiliga Sangkórið fóru undir hetta tiltak. Fyrstu ferð var í 1972 í sambandi við, at Karl Clausen hevði sang- læraraskeið í Føroyum. Áður hevði kór bert sungið eina ferð við hesa guðstænastu - til 900-ára minningarhaldið í 1930, tá ið Jákup Dahl, próstur og Jógvan Waagstein, organ- istur og leiðari fyri Havnar Sangfelag, fingu hetta upp í lag. Fast var annars at hava forsangarar til hesar guðstænastur - men ongantíð kór. Fastur síður Men síðani 1972 hevur hetta verið fast. Tey árini, Jóannes Nolsøe var organ- istur í Havnar kirkju, var Kristiliga Sangkórið (sum Jóannes stjórnaði) eisini kirkjukór - og oftast sungu tey við hesa guðstænastu. Annars sang Havnarkórið. Okkurt árið hevur Kirkju- kór Havnar Kirkju sungið. Hesi seinnu árini hevur einki "fast" kór sungið hesa løtuna. Bróðurpart- urin hevur verið forsang- araskarin í Havnar kirkju - Jógvan Waagstein - eldhugaður fyri kingos- angi stuðlaður av sangarum úr øllum landinum. . Venjingarnar verða i KFUK, og nærri verður lyst. Høvi er hjá øllum sangáhugaðum at koma við. Men við tað, at venj- ngarnar ikki eru so nógv- ar, er sjálvandi fyrimunur at vera eitt sindur sangvanur. Føroysk løg Ein slikan dag kunnu vit loyva okkum at vera lok- alpatriotar, og ti eru gll lógini, sum sungin verða, føroysk. Oftast verða kingogg sungin - ein- ella fleirraddað - men eisini nýggjari løg. Síðani kór fór at syngja í kirkjuni á Olavsøku, hevur at kalla altíð verið byrjað við einraddaðum kingosangi - tey seinnu árini oftast á føroyskum. Eins og í fjør syngur kórið kingolag av Toftum, sum Hans Jákup Højgaard hevur teknað upp: Sum ígjógnum sortar skýggja ("Som den gyldne Sol frembryder"). Hans Jákup var føddur í 1904 og var eini 10 ára gamal, tá ið tey góvust at syngja kingo á Toftum (um 1914) - so hann var ein av teim fáu, ið enn mintist henda sermerkta sang. Spell kortini, at hann ikki gjørdi meira við at tekna upp og "lansera" kingoløg - tí tey løg, hann teknaði upp, eru millum okkara allravakrastu. Her er at nevna Í hesi sælu jólatíð (á jólaplátuni hja Toftakórinum), Tú Harri Krist (sum varð sungin til inngangs við Glavsøku- guðstænastuna í fjør) og Sum igjøgnum sortar skýggja (hesir báðir sálm- arnir eru á eini singul- plátu, sum Havnar Sangfelag gav út okkurt um 1960 - men á donskum). Hetta toftalagið til Sum ígjógnum sortar skýggja er nakað gðrvísi í sniði enn tað, vit vanliga hoyra (eftir Olaf Mohr í Hoyvík). Tó helt Hans Jákup, at hesi bæði løg mintu sera nógv um hvert annað. Hetta kingolagið verður sungið til minnis um Hans Jákup Højgaard. Waagstein undangongumaður Undangongumaðurin fyri at fáa kingolggini inn aftur í kirkjurnar var Jógvan Waagstein, yvirlærari, leiðari fyri Havnar Sangfelag og organistur í Havnar kirkju. Eins og Hans Jákup Højgaard mintist hann kingosangin frå barna- og ungdómsárunum (føddur í Klaksvík í 1879), og longu sum smádrongur gjørdist hann sera hugtikin av hesum sermerkta sangi. Hann setti sær tíðliga fyri at bjarga tí, ið bjargast kundi av hesum arvi, áðrenn alt fór í gloymsk- una og ferðaðist tí dúgliga kring landið við fonograf- inum - tók upp í Sumba, í Tjørnuvik, á Velbastað og aðrastaðni. Hesar upptøkur eru til enn og eru í roynd og veru sera týdningar- og virðis- mikið musikksøguligt tilfar. Fáa aðrastaðni í verðini er hesin sangháttur so væl dokumenteraður - Føroyar eru sermerktar av tí, at kingosangurin livdi so leingi her á landi. Tá ið menn fóru undir at tekna henda sang upp í Noregi og Svøriki um aldarskiftið, var hann longu otaður burtur nógvastaðni - og enn meira, tå ið upptekutólini einaferð vóru uppfunnin. Tískil eru fáar upptøkur av hesum sangi aðrastaðni - haraftrat er hann nógv meira ávirkaður av nyggjari sangideali enn kingosangurin i Føroyum. Sostatt var hetta eitt bragd, Waagstein gjørdi. Jåkup Dahl eisini eldhugaður Svágur Waagstein, Jákup Dahl próstur - sum eisini var eldhugaður fyri hesum tiltaki - týddi flestar sálm- arnar, og sang Havnar Sangfelag teir fýraraddað Síða 15 Í longu í tjúgu-árunum. Her eigur at verða lagt til merkis, at Olavsøku- kantatan (1930) endar við sálminum Harra Guð títt dýra navn og æra. Kann tykjast eitt sindur "banalt " í dag - men havt eigur at verða í huga, at tá í tíðini var sálmurin burtur- gloymdur. V. 9. 0. gróvu prestur og organistur hann fram aftur úr gloymskuni - og nettupp hesin sálmur er besta prógvið um, at teir eydnaðust í arbeiði sínum: at bjarga tí, ið bjargast kundi undan gloymskuni og geva føroyska kirkjuf- ólkinum forna, burtur- mista arv sin aftur. "Waagsteinsk" kingoløg Í 1931 gav J. Waagstein út nétahefid Gomul Før- oysk Sålmaløg (15 tey fyrstu løgini). I 1946 kom so onnur og økta útgáva (15 løg afturat). Tað var fyrst og fremst hesum nótasavni fyri at takka - og eldsálunum Jákupi Dahl og Jógvani Waagstein, sum lærdu kirkjuliðið hesar sálmar og løg - at kingoløg aftur gjørdist livandi og "stovu- rein" mentan i Føroyum. Teir fråliku kórsatsirnir hjá Karl Clausen hava gjørt hesar sálmar vælum- tóktar í kórum, og neyvan er Olavsøkugudstænasta, uttan eitt "Waagsteinskt" kingolag verður sungið. Í ár fer kirkjukórið at syngja sálmin hiå Gud- mundi Bruun "Kyrie Elei- son" - sum hann hevur yrkt til Ljómurnar (Hægstur Heilagur Andi - Gomul Føroysk Sålmaløg nr. 8) Hetta lag (sum sambært Hjalíuari í iirén stavar frá katólskum messusangi) man falla væl í oyruni á lørovingum, ti mangir hava yrkt til henda versa- fótin (sami sum Kviviks- táttur). Eisini hevur J. Waagstein skrivað para- frasu fyri orgul yvir Ljómurnar. Nýggir satsir Men nýggir satsir eru altíð kærkomnir - serliga til kingoløg, sum eingin sats- ur er til frammanundan. Vísusangarin Niels Mid- Í ár leiðir Sunnleif Rasmussen kórið á vøllinum jord er fjøltåttadur - hevur gjørt frålikan sats til Lover nu Herren (kingolag eftir Súsonnu Samuclsen í Húsavík). Tórshavnar Kamarkór hevur henda kingosálm við á mangari uttanlandsferð, og í ár verður hann so sungin í kirkjuni á Olavsøku Men vit havt mugu eisini ganga nýggjar leiðir - og fer kórið ti eisini at syngja sálmin hjá Karsuni Hoy- dal: Sig mær hví er foldin føgur, sum Sunleif Ras- mussen hevur sett tónar til Í samrødu vid Sosialin í fjør vísti Sunleif á tydn- Ingin, at vit royna nýggj løg og satsir - serliga inn- an kirkjugátt heri