hósdagur 2. juli 1992síða 10

Síða 10 o ikki vidgangandi politiskar ideologtir og religiøs fana- sma forkemur okkara andaliga frælsi. Kenn sjálvan teg. ak lut í politiskum virksemi, so tit sum ungdómur fáa møguleika at byggja upp eitt betri samfelag segði Poul Olsen, lækni m.a. í rødu síni til pisurnar á Gøtusandi herfyri. Hann segði: Fyri nógvum árum síðani var eg staddur á einum fundi á einum sterri sjúk- rahúsi í Sveríki. Eg heils- aði tá uppá ein eldri yvir- iækna. Táið eg tók í hond- na á honum, sigur hann mær navn sítt og so talið 29 — tjugo nio. Eg undr- aðist yvir hetta — 29 ára gamal var hann so ikki! Seinni fekk eg at vita, at hann hevði tikið students- prógv í 1929. Hóast hann hevði hægsta akademik- araheiti — doktari — og kki hevði gjert heilt sert iv vísindaligum arbeiði, 30 nýtti hann studentsår- 3 sum eitt slag av persón- igum eyðkenni. Tað var fyri honum hátíðardagur eins og fyri tykkum at gerast liðugur við skúlan, srundskúlan, sum hann evndi tað. Kanska hava sviar aðrar akademiskar traditiónir enn vit hava. Hugsa bert um >Sjung om studentens lyckliga dag«, men kortini. Tað eru meira enn 60 ár nillum svians og tykkara 'átíðardag. Tað eru hend- ar mangar broytingar í øll hesi ár. Kreppur av sosial- im, politiskum og ikki ninst ideologiskum slag eru farnar fram. Ríki eru 'arin í sor og nýggj eru komin. Myndugleikar hava við logini í hond kúg- að og pínt og myrt eðrvísi hugsandi, men hóast mangt er deprimerandi í heiminum í dag, so hava nakrar av teim broyting- um í Eystureuropa sýnt, at ikki er gjørligt at træl- ka, pína og týna grund- leggjandi menniskjavirði. Men hinvegin, so er vandi í hverjari vælferð. Europa, sum síðani sein- asta veraldarstríð hevur verið toluliga stabilt, hó- ast kalt kríggj og múrar millum skyldfólk og vin- fólk, so stendur Europa í dag á einum vegamóti. Næstan hvenn dag verða landamerk flutt og nýggj- ar tjóðir stíga fram. Sum útvarpið segði ein dagin: Kortteknarar verða ikki arbeiðsleysir. Stórur felagsskapur er við at taka seg upp. Ein felagsskapur við stórari politiskari og økonomisk- ari makt — eisini hernað- arligari — ein felagsskap- vit fyrr ella seinni verða noydd at taka stødu til. Eg hugsi her um EF og tær fylgjur sum Maast- ur, sum richt sáttmálin fer at fáa. Góðu pisur! Nekur av tykkum fara í holt við hægri lestur. Táið tit koma inn í universitets- hellina á tí 500 ára gamla Keypmannahavnar Uni- versiteti, stendur á talara- stólinum: Í anda og sann- leika. Eg havi hug at legg- ja afturat og í frælsi, tí fyriuttan frælsi eingin andi ella sannleiki. Vit eru ikki noydd at fara so langt aftur í tíðina, ella so langt út um Europa til tess at finna dømi um, hvussu ófrælsi hevur kúg- að andan. Fyri júst 60 árum síðani brendu týskir nazistar framman fyri Berliner Oper bekur av skeldum sum Heinrich og Thomas Mann, Bertold Brecht, Gorki og Hemmingway. Eitt skald segåi tå: Eitt fólk, sum brennur sínar bekur, brennur eisini sína sál. Fyri júst 3 árum síðani demdi ein iranskur ayatol- lah ella prestur bretska- indiska rithevundan Sal- man Rushdi, sum í dag er á vitjan í Keypmanna- havn, frá lívinum fyri skaldsegu sum presturin helt vera gudsspottandi. Sal. Rush. hevur síðani verið vardur av bretsku og í dag av donsku løg- regluni, sum nakar eina- ræðisharri í Suðurameriku ella í Fjareystri. 13 mill. kr. er nokkso lokkandi, eisini hjá fólki, sum ikki dugir at lesa. Soleiðis er ikki hjá okk- um, sigur tú, men tó? Fyri nøkrum fáum árum síðani var uppskot lagt á tingborð um at Feroya Legting við lóg skuldi steðga útgávu av bók, týdda úr norðurlendskum máli til føroyskt. Samtykt varð at beina málið í nevnd til víðari viðgerðar, men har sovnaði málið til heiðurs fyri nevndarlimir- nar, men heiðurin hevði verið sterri, um málið ong- antíð kom á tingborð. Orsøkin til at eg havi tikið hesi demi fram, er tann, at tað er neyðugt hjá eini tjóð ella fólki at vera vakin, so ikki víðgangandi politiskar ideologiir ella religies fanatisma ur okkara andaliga frælsi. Tit pisur hava í tykkara skúlagongd seinastu 2-3 árini, umframt neyðugan kunnleika, lært ikki at trúgva øllum tí, sum tit hoyra, síggja ella lesa. Tit hava lært at velja og vraka og royna at finna fram til eitt lítið sindur av sannleikanum. Vísindi eru aldri sannleikin, men roynir visindin at finna sannleikan å ein ærligan hått, vid at granska vid opnum eygum og hjørtum og hava vilja til at siggja tað broytt, sum hann hev- ur hildið vera beint. Granskið við egnum eyg- um í anda og sannleika. Skúlin einsamallur skapar einki lív í tykkara víðari útbúgving. Væl krevur tað samfelag, sum vit í dag liva í, við sínum arbeiðsloysi og fáu tilboð- um hollan kunnleika, men sum tað stóð á Apollon- templinum í Delfi: Kenn sjálvan teg. Tak lut í polit- tidindabladid Verid vakin Nr. 123 — 2. juli 1992 iskum virksemi, so tit sum ungdómur fáa møgu- leika at byggja upp eitt betri samfelag, ti sum tad stendur i Regin Smiði: Ofta veksur í ungum nakka, hvassar tenn í munni. Takið lut í mentunarlig- um arbeiði hóast meirvirð- isgjald verður lagt á alla mentan. Enn eru tankar tollfríir. Til tykkum sum fara undir hægri lestur: Hóast tað tekur tíð, so takið lut í studentapolitiskum ar- beiði. Fyri 30 árum síðani stovnaði 2-3 studentar Meginfelag fer. studenta, sum í dag hevur fingið ein týðandi lut í studentapo- litiskum og studentasosi- alum arbeiði. Gloymið ikki tykkara ungu framfýsnu idealis- mu. Verið idealistiskir eins og nógvir av teim sum gingu undan. Fer- ingafelagsmenninir | Há- skúlans, Varðamenninir og teir sum legdu lunnar undir Fróðskaparsetur Feroya. At enda vil eg gera orð Gud. Br. Próst til míni. Feroyskar pisur: Tit eru nú floygdar og fríar. Spennið nú veingir og kavið, og leikið kátar og villar og svimjið til havs. Men leitið so einaferð eins og fuglurin heim aftur til hillina og rókina og latið hana aldri verða avoydda. Og við orðunum hjá Símun av Skarði: Unglingaflokkur vónnka lið! Varðveitir okkara føroyska sið goymir í barmi bjargar úr harmi málið og søguna við! Takk fyri. Kreppa á Strondum Bygdahúsið á Strondum fer at folda seg rættiliga út við nógvum virksemi, so sum Kreppukabarett og vitjan av teimum báðum kendu bólkunum Frændum og Hjarnum Tað verða ikki smávegis gestir, ið fara at vitja Strend- ur komandi tíðina, nú rætti- lig gongd kemur á aftur virksemið hjá Bygdahús- inum, nú farið er um longsta >Nú fólk so smáu aftur faraatleita sær út til tiltøk av ymiskum slag, ætlar Bygda- húsið sær ikki at standa til pynt,< sigur Jógvan Óli á Fridriksmørk, ið sum 'alt- mulig-mand' stendur fyri rakstrinum av húsinum. Byrjað verður longu í kvold, tá kabarettbólkurin Skálkabros framførir ta so- kallaðu Kreppukabarettina. Við í bólkinum eru góðir og kendir kabarettsjónleikarar, so sum Sjúrður Skaale, Ják- up Veyhe, Marita Dals- gaard, Suni Danielsen og nn D 2: n Skemtiliga úrlatnir eisini í annadkvøld, har po! verður skemuliga úrlatið. Men ikki er bert skemt á itikarar og annað gott skránni hjá Bygdahúsinum: >Tveir teir best umtóktu tónleikabólkarnir í land- inum, Frændur og Hjarnar, vitja báðir á Strondum í juli mánaði,< sigur Jógvan Oli á Fríðriksmórk. Frændur, ið eru í ferð við at leggja síðstu hond á teirr nýggju plåtu, byrjarundferð sína kring oyggjarnar á Strondum vikuskiftid 10. og 11. juli. SY IECSIT zoir og Stron - Få , . Cr ., . - , Þú 8 {ry onnur manna Kreppukabarettina, í og í annaðkvøld. S Frændur koma aftur Hetta verður tó ikki tað einasta, ið verður at hoyra til Frændur á Strondum, tí áðr- enn teir fara aftur av land- inum seinni í summar, vitja teir enn einaferð á Strond- um. Hjarnar hevur verið ein ikki minni væl umtóktur bólkur, og eftir at vera upp- risin av nýggjum, er hesin bólkurin eisini farin at gera um seg av álvara, og vónirn- ar til hendan leiðandi rock- bólk í fleiri ár, eru stórar. Teir verða so at hoyra á Strondum í Bygdahúsinum leygarkvøldid 25. juli. Roknað verður við, at hesi ultøkini í Bygdahúsinum fara at savna nógv fólk, eins og ultøk seinni í árinum eis- ini fara at gera tað. hj. OP , nd ej 4 , 15 verður sýnd í Bygdahúsinum á einni koma Frændur og Hjarnar Mynd: Jan Miiller