fríggjadagur 7. august 1992síða 7

H OG SET ER EEN * RA Nr. 147 — 7. august 1992 - - 200) S0SIalurin Eftir danska nei'id til Maastricht-sáttmálan Onga hóming av hvat gerast skal Danska nei'ið til Maastricht sáttmálan hevur sett okkum í eina vónleysa stóðu. »Eg havi onki boð uppá, hvussu vit nú koma víðari<, sigur Uffe Bæði danska stjórnin og andstødan vóru sera virkin undir samráðingunum við hini EF-londini um Maa- stricht-sáttmálan. Og danir fingu nærum gll síni ynski við. Eisini tað, ið størst dentur varð lagdur á - at tryggja sosialu korini hjá borgarunum. Tá atkvødast skuldi um sáttmálan, mæltu tí allir uttan tveir av flokkunum í fólkatinginum til at at- kvøda ja. Kortini søgdu meira enn 50% av veljarunum nei. Åhugaverd métsøgn - Hetta at so stórur munur er millum fólkatingið og tað fólk, sum hevur valt fólkatingið, er sjálvandi ein sera áhugaverdur politiskur spurningur, sigur Uffe Elleman. - Men at filosofera um tað er ikki mín uppgáva. Eg skal finna fram til, hvør stóða Danmarkar nú skal vera i ti nyggja Europa. Og tað er ikki lætt. Uffe sigur, at honum aldrin hevur dåmad polit- ikarar, sum ikki hava greiðar ætlanir, men vón- að, at alt fer at loysa seg. - Men í hesum málið eri eg onki frægari, leggur hann afturat. - Eg veit snøgt sagt ikki hvat vit nú skulu gera. Eg bara bíði og vóni, at okkurt fer at Rós hjálpir onki Beint eftir valið vórðu danir annars róstir í llum Europa fyri, at teir tordu at hava sína egnu stóðu, og standa ímóti teimum stóru londunum. - Men hetta rós kann heldur ikki nýtast til nógv í dag, sigur Uffe. - Hevdi danska nei'ið havt við sær at verandi gongd móti einum sam- eindum Europa steðgaði, so høvdu vit nú verið i eini lyklastødu. Men tað hendi bara ikki. Hini 11 londini fara vidari uttan okkum, og Danmark stendur nu uttan fyri alla åvirkan. Nordurlond i EF Betri verdur stødan ikki av, at alt fleiri lond kom- andi årini helst fara uppå EF. Eysturriki, Svøriki, Finnland og Sveits hava søkt, og hugsandi er, at Noregi eisini søkir um limaskap. - Fara bædi Svøriki, Fnnland og Noregi uppí , er knappliga vent í norður- lendsku holuni. Fyrr var Danmark einasta landið í EF - tá verða vit tað einasta (burtursæð frá Før- oyum og Islandi), sum verður uttanfyri Maa- stricht sáttmálan. Og hetta heldur Uffe vera stórt spell. Ikki bara fyri Danmark, men eisini fyri hini norðurlondini. - Hugsa vit okkum, at Øll tey stóru norðurlondini vóru vid, høvdu vit staðið sera sterk í EF. Vit 20 milliónir norðbúgvar høv- du havt einar 15-16 at- kvgður tilsamans, meðan eitt nú Týskland við sínum 80 milliónum bert hevur 10 atkvødur. Vónar tað hesta Men dugir hann onki positivt at síggja við danska nei'inum? - Danska fólkið vísti við atkvøduni øllum EF politikarum å eina kenslu. sum er rættiliga sterk Sida 7 millum vanlig fólk, men helst undirmett av politik- arum: Ottin fyri, at alt fleiri avgerdir veråa tiknar langt burturi frå vanliga fólkinum, og at fólkaræðið harvið viknar. - Hetta er júst nakað vit hava lagt stóran dent á at forða fyri í Maastricht- sáttmálanum. Men danska og tað atkvødugreidslan - fylgjandi orðaskiftið í ødrum londum - hevur also víst, at óttin fram- vegis er til staðar í stóran mun. - Um hetta hevði føn til, at sáttmálin varð broyttur, soleiðis at enn fleiri av- gerðir verða tiknar lokalt, so er ið hvussu er okkurt vunnið. Verða hesar broytingar gjørdar í sáttmálanum, kann kanska atkvødast um hann í Danmark av nýggjum. Og tá kundi hugsast, at danir siga ja kortini. - Ég vóni at okkurt tílíkt hendir. Og tað er tað ein- asta eg kann gera sum er. Ég veit snøgt sagt ikki, hvat eg skal gera. Uffe tosaði um grindadråp í Australia rs. arense politiverju - fyri ikki at verða álopin av fólki, sum vóru uppóst um fóroyska grindadrápið. >Ansið eftir hvat tit gera í grindamálinum< eru hansara ráð. >Hóast ein kennir seg vera órættvíst viðfarnan, ræður um at vera diplomatiskur< tryggjaði politiskan stabil- itet. - Stødan í dag er umvend: londini eru vorð- in fræls, men politiska stødan er ikki stabil. Nú sleppa allar tær konfliktir, sum hava verið hildnar niðri við valdið higartil, fram í ljósið. - Og júst ti er neyðugt við einum flagsskapi sum EF, hvørs endamál er at skapa eitt opið samstarv, har øll lond kunnu vera við. Vestuniónin og NATO Spurdur hverja uppgáva Vestuniónin - ella >eur- opaherurin< - fer at hava, svarar hann: - Tað verður nettupp at taka sær av friðarvarð- veitandi uppgávum, t.d. tá tær umrøddu latentu kon- fliktirnar enda í blóðigum stríði. - Hvussu so við NATO í framtíðini? - NATO verður fram- vegis verjan hjá londunum í Norðuratlantshavi. Vest- uniónin broytir onki um tað. Uffe Elleman Jensen er heitur talsmaður fyri, at føroyingar framhaldandi sleppa at drepa grind. Fyri einum góðum ári síðani gekk hann á fundi í altjóða hvalaveidunevndini (IWC) enntá ímóti einum meiriluta í fólkatinginum, og álegði donsku sendinevndini at atkvødu fyri uppskotinum um at loyva »small type whaling<. Politiverju Men tað er ikki altíð lætt at tosa fyri grindadráp- inum. - Á Í eg var í grind at dræbe Tekningin hjá Óla Petersen mai í fjør, tá Uffe Elleman-Jensen gekk ímóti einum meiriluta í danska fólkatinginum, og á IWC fundi atkvøddi fyri at loyva m.a. grindadrápi. Men hóast IWC framvegis er ímóti grindadrápinum, heldur Uffe tað vera skeivt av Føroyingum at fara úr felagsskapinum. >Tit áttu at verði verandi og broytt hugburðin innanifrå«, heldur hann Australia spurdu tíðinda- fólk meg um grindadrápið, og eg royndi sum frægast at verja tað, greiðir hann frá. - Og tað var ikki tíkið væl upp. Fólk vóru so uppøst, at eg mátti hava politiverju á ferðini víðari fyri ikki at vera álopin. Uffe mælir til, at vit eru so diplomatiskir sum til ber í hesum spurningi. - Eg veit væl at tað ikki liggur til nordastu norð- búgvarnar at boyggja seg, og tað haldi eg heldur ikki tit skulu gera, sigur hann. Men grindaspurningurin nertir við so heitar kenslur úti í heimi, at ein má ansa sera væl eftir fyri ikki at fáa fólk ímóti sær. IWC Men var tað serliga diplomatiskt av Uffa á IWC-fundinum á sinni at atkvøda beint mótsatt ti, ein fólkatingsmeiriluti álegði honum at atkvgða? - Tað sum fólkatingið samtykti ta ferðina, var beint tvørturim6ti enda- målinum hjå IWC. Ti atkvøddi danska sendi- U PE