týsdagur 8. september 1992síða 2

tíBindablaðið Ábyrggarblaðstjórn: Jan Múlter Blaðfólk- Randi Jacobsen - Dagny Joensen - Tórfinn Smith Fyntassstón. Krisjan Dahi - Hilmar Jan Hansen - Utgevari: PfSosialurin Uppseting: P/fSosialurin Prent P/t Pressan 1981 Argjum Telefon: 11820 Bústaður. Argjavegi 26 Postadr: Postsmoga 76 110 Tórshavn Teletax: 14720 EST) Løsmyncan: Kalmar Lindenskov Álvarstíðir STASMENN teir flestu, bæði í sinn og skinn, kunnu vit ivaleyst siga um bretar flestar, og Ógvu- liga líkir føroyingum eru teir eis- ini á mangan hátt. Bretska og føroyska fólkið er ivaleyst eisini meira av somu rót, enn vit kanska geva okkum far um, og eins væl eru bretar, sum sett hava búgv í Feroyum, fallnir til her, sum føroyingar, fluttir til Bretlands. JA, sjálvt frå hertøku breta, sum eingin sum so kanska átti at fegnast um, hava flestu føroy- ingar bert góð minni. MEN greitt er nú, at stríð okkara við bretar um føroysku undir- grundina ikki verður loyst við at- ti til farna góða samskifti land- Jústines Eidesgasrd sjálvsagda sjálvsrættvísi ikki ivast í, at teir veruliga eiga nógv tann størsta partin av útsynn- ings-havstoði okkara. TAÐ var sjálvsagt eisini ein tíð, ikki so langt sidan, at hetta sama fólk, helt seg eiga megin- partin av Asiu, Miðeystri, Afriku — og nakað longri síðan — eisini stóran part av Ameriku. AT so ikki longur er í sama mun, er okkum, sum bert hava lítla hav og undirgrundarøki okkara á at líta, lítil uggi, so stórt figgjar- ligt og mentunarligt vald, angel- saxar hava um okkara leiðir. Ti kenna vit teir rætt, eira teir ong- um, sum við ella uttan staðfest- an rætt, kann hugsast at órógva nýggjar tøku- ella hertøkuætl- anir. VANLIGA siga vit, at av nýmót- í dag bendir á, at hetta bretska demokrati aftur er farið at líkjast tí forna grikska, sum bara var fyri fræls fólk — ikki trælir og tænastufólk, tí við alsamt vaks- andi bretska stættamuninum eru tað í roynd og veru nú bert tey í Bretlandi, sum hava nak- að, eiga nakað, sum kunnu fáa nyttu burturúr hesm kanska so skeivt hálovaða bretska demo- kratii. Ti åttu vit kanska ikki at undrast so stórliga yvir, at eitt so ramligt landtøkuland sum Stóra Bret- land ikki aftrar seg við at leggja sína kleimnu hond á eki hjá pinkutjóð sum okkara — einari eftir teirra fatan trælatjóð — meðan teir í anda rættvísisins og fólkaræðisins skipa fyri stór- fingnum stevnum um, hvussu hetta góða fólkaræði, altjóða tryggjaðu úr enda í annan, skal vilja gloyma avrik føroyinga undir seinna heimsbardaga, segði so mangt annað, eisini, at demokratiið ikki var fullfiggjad, men kortini helst tann frægasta skipanin. Men um hesin meinti til innanhýsisbrúk millum javn- bjóðis stórar ella í síni heild mill- um øll heimsins fólkasleg, fingu vit ongantíð at vita, og kunnu eftir útspæli breta mótvegis for- oyingum um undirgrund okkara nú helst ásannað, at bretar halda seg synda minni mótveg- is demokratinum, tess »tydn- ingarleysari< fólkaræðisliga 6- rættaði parturin — í hesum før- inum Feroyar — er. VIT hava tó tað álit á leiðandi monnum okkara, serliga løg- manni, og stóru vitan hansara um hetta hansara hjartamál, at vit stuðlaðir av bestu altjóða 3 ” Á HV tina rættiir wW ie! HJO + (91) > (1) a millum, at ikki staðfestur ans ttur um ognarviður- K , av bretum verður tulk- ður teimum — og bara teimum til fyrimuns og at teir í sínum mangan demokratium, er bretska hitt elsta og harvið á tað hátt fyrimynd hjá mongum ødrum fólkaræðisliga stjórnaðum londum. Men mangt fáast aftur í hásæti eitt nú í sundurdotna Jugoslavia. KENDUR breti, serfrødingum kunnu fåa sum best burturúr. Alt er tó treytað av samanhaldi, hvussu ósamd vit annars kunnu vera politiskt. sum vegna land sítt segði seg ongantíð þí Skeivt at lata bankarnar stýra vinnuni Soleiðis sum stóðan er vorðin í samfelagnum, so eru tað teir tóru bankarnir, sum stýra allari gongdini í vinnulívinum. etta er brandskeivt.. Bankarnir eru farnir alt ov langt við síni ýring heldur Helgi Fossadal, stjóri í Fossbankanum. Herfyri heitti lógmaður á bankarnar um í felag at skaffa neyðugan likviditet til samfelagið. Hann segði eisint, at bankarnir hava ikki verið nóg varnir. -Vit hava verið ógvuliga varnir, og tá løgmaður Sigur, at bankarnir áttu at havt sett pengar í virð- isbrøv í åtlandinum í teim- um góðu tíðunum, so eri eg púra samdur við honum í ti Vit hava umleið 130 mill. - tað er fjórðingurin av okkara ballansu - í útlendskum peningastovnum. Hetta gjørðu vit longu í 1988, og tí hava vit ein sera góðan likviditet í dag sigur Helgi Fossadal, stjóri í Fossbankanum. MVG ein ólukka Hann sigur víðari, at tann saneringin, sum fer fram í dag av virkjum, åtti at verið framd miðskeiðis i 80-unum. Landsstýrið átti eisini at latið vera við at broytt skatta- og inntøku- lógir í heilum, og omaná tað heila leggja teir nú MVG á brúkaran. Tað er ein ólukka fyri Feroya land at seta hesa skipan í verk, tí borgarin kemur at gjalda so nógv meira fyri vørur og tænastur enn í Uppá fyrispurning hví ikki eisini vit Skulu hava hesa skipan, tá øll onnur lond hava hana, sigur Helgi Fossadal, at vit við slíkari skipan gera sam- felagið alt og innviklað og tungt Hann heldur at vit skuldu bíðað við at sett MVG i brúk til um nøkur ár. -Tá løgmaður sigur, at bankarnir áttu at víst stórri ábyrgd, so vil eg siga, at eisini landið átti at víst nógv stórri ábyrgd yvirfyri borgaranum. Landið hev- ur givið borgarunum alt ov langar teymar eitt nú við við at geva veðhald omaná veðhald. Valskipan stóra ábyrgd av støduni Helgi Fossadal heldur ikki, at nøkur broyting kemur í fyrr enn alt Før- oyar verður eitt valdømi. -Hví skulu vit byggja vega- og samferðsluneuð solicdis út, tá tað kortini ikki verður brúkt. Hví kunnu fólk ikki brúka ein hálvan ella heilan tíma til arbeiðis. Hví skal eitt virki liggja í Haldórsvík, eitt á Eiði, eitt í Kollafirði, hví ikki heldur sentrera tey soleiðis, at vit fingu stórri eindir spyr bankastjórin. -Men er hatta ikki eftirrationalisering, tí bankarnir hava so sanni- liga eisini verið við til at fíggja hesa gongd? -Jú tað hava teir, men tað er við stórum veð- haldum frá landsstýrinum sum trygd. Tað er her, at landsstýrið hevur givið borgarunum og kommun- um ov langar teymar, sum teir ikki klára at hála inn aftur. Sigid nei Helgi Fossadal sigur, at hann einaferð varð á fundi f figgjamevndini, tá ein av limunum segði við umboð fyri bankarnar hesi so sigandi orðini -Kunnu tit ikki siga nei, ti vit eru ikki førir fyri ti. Hatta er svarid uppå støduna i Føroyum i dag leggur Helgi Fossadal aftrat. Hann visir å, at politikararnir liva ikki upp til sína ábyrgd. Teir eru so sanniliga ikki bara valdir til at seta í verk alt tað, sum veljararnir ynskja og krevja. Teir eru eisini valdr til at siga sínum veljarum, hvat er rætt og rímuligt út frá samlaðu fíggjarorku landsins. -Øll vilja stýrast og verður ein ikki stýrdur, so taka tey yvir. Helgi Fossadal sigur, at tað ikki er nógvur tøkur peningur til í samfelagn- um, og tað er avmarkað, hvat bankarnir kunnu út- vega av likviditeti. Bankarnir eiga ikki at styra vinnuni Stjórin i Fossbankanum heldur annars, at tad er brandskeivt, tå bankarnir fara inn og stýra vinnuni. - Teir hava yvirtikið aling- ina, flakavirkini og nógv skip. Hetta hava teir ikki loyvi til í longdini, og hetta ger, at samfelagið fer á glið. -Men hava bankarnir nakað annað at velja í? -Ja teir skulu lata virki 0.a. fara á heysin og lata menn keypa tað aftur fyri ein rímuligan prís, soleiðis at virkini kunnu ganga. Men bankarnir hava tað fyri at selja fyri ein prís, sum bara ger pínuna upp- aftur stórri um nøkur fá ár. Helgi Fossadal heldur tí, at bankarnir eiga at halda seg burtur frá at stýra vinnuni, soleiðis sum teir eru í ferð við at gera. Ein banki skal selja pengar. Hevur hann selt pengar til eitt virki, sum ikki gongur, so må hann taka avleiðingarnar og koyra tað á heysin, síðani verður gjørt upp og virkið selt til marknaðarprís og ikki til ein uppskrúvaðan prís. Hann vísir á, at tað sum hendir í løtuni, fer at gera, at tað verða ngkur fá virki eftir. Hesi virki verða so mikið dýr, at tað tey kunnu ikki blíva nøkur góð forrætning. Helgi Fossadal heldur fyri, at soleiðis sum stødan er í dag, so eru tað bankarnir, sum stýra allari gongdini í samfelagnum. Teir eru rætt og slætt farn- ir ov langt við síni styring. Manglandi dirvi Helgi Fossadal heldur, eisini, at politikararnir Framhald á síðu 17