mikudagur 9. september 1992síða 2

í ða? tíðindablaðið Bústaður. Argjavegi 26 | Postadr.: Postsmoga 76 Argjum 110 Tórshavn Telefon: 11820 Teletax: 14720 Åbyrgdarbladstjon: Jan Muller Fyritaksstjóri: Krisjan Dahi Blaðfólk- Randi Jacobsen - Dagny Joensen - Tórfinn Smith - Hitmar Jan Hansen - Utgevari: P/fSosialurin Uppseting: P/fSosíalurin Prent P/f Pressan 1981 Ljósmyndar. Kalmar Lindenskov | Áhugaverd frágreiðing TAÐ munnu vera fáar danskar nevndir og frágreiðingar, sum hava fingið so nógv umtalu í Føroyum sum Ráðgevandi Nevndin viðvíkjandi Føroyum undir danska forsætismálaráðn- um og frágreiðingar hennara gjøgnum árini. Nú er nakað síðani, at vit hoyrdu til Nevndini, men nú er enn ein frágreiðing í eygsjón. Hon verður latin for- sætisráðharranum um einar tvær vikur. NÚ er tað so, at frágreiðingin frá nevndini fyrst og fremst er ætlað danska forsætisráðharranum og sum so ikki føroyskum myndug- leikum, men tað hevur verið siður, at frágreiðingin eisini verður latin føroyskum myndug- leikum og fjølmidlunum til kunningar. Og tað hevur so eisini verið siður, at frágreiðingin hev- ur verið brúkt (onkur vil halda misbrúkt) av teimum politisku flokkunum at tæna júst teirra áhugamálum, alt eftir um hesir hava sitid í samgongu ella i andstøðu. HÓAST frágreiðingarnar frá Nevndini eru ætlaðar danska for- sætisráðharranum , so er greitt, at tær eisini hava verið brúktar í politisku avgerðunum her á landi. Nógvar av niðurstøðunum hjá nevndini og tilmælunum hava verið partur av politikkinum hjá skiftandi landsstýrinum eitt nú tá tað hevur snúð seg um at halda aftur við fløgum, at fremja sparingar og koma við nýggjum inntøkulégum. 2 AV og å siggja vit i fjøl- midlunum atfinngar móti Ráð- gevandi Nevndini sum herfyri, tå ein danskur geografur í eini uppgåvu um Føroyar finst harð- liga at Nevndini og skyrir henn- ara nidurstødur litid fyri ikki at siga einki at hava uppå seg, ja rætt og slætt skyrir tær at reingja støduna og koma vid misvisandi metingum. UM stutta tíð kemur so fyrsta frágreiðingini frá Nevndini, síð- ani hon fekk nýggjan formann. Spennandi verður at síggja, hverjar niðurstøður hesin ger saman við restini av Nevndini. Hvat danskir myndugleikar og møguliga eisini føroyskir so enn fara at brúka frágreiðingina til, so verður í hvussu er áhugavert hjá almenninginum at hoyra, hvat henda nevnd við donskum serfróðingum hevur at siga um støðuna í Føroyum. Antin vit so eru samd við nevndina ella ikki, so er altíð áhugavert at fáa at vita frá øðrum, hvat teir halda um gongdina og støðuna í landinum. At misnøgdin er stór, og mistreystið orðaskifti ikki minni, er ein veruleiki Tað er at frøast yvir, at fólk, 10 hava tilknýti ul tann Før- vyska Javnaðarflokkin, í ð og skrift gera vart við a misnøgd við førda felags politikk floksins. misnøgdin er stór og eystið ikki minni, er veruleiki, — og ti er tað ell, at ikki enn nógv fleiri -ru ment ella ditta sær til at taka til orða, og gera vart við seg sum samfelagsborg- arar í einum fólkastýrdum demokratiskum samfelag, sum er okkara, og sum vit skulu búleikast í, og okkara børn og unga fólk skal arva og føra víðari eftir okkum. Eitt syndarligt samfelag er tað vithavaat yvirgeva, eitt samfelag, vit okkara generatión, hevur týnt, út- pint — bert fyri løtuvinning, okkara generation er mest at meta við eina náttúrukata- strofu, sum als ongan skán- ar, hvørki á sjógvi ella landi. Og sum altíð hevur verið siður í tí stóru verð aftan á slíkar nåttårukatastrofur, fara tey, sum ikki eru rakt, at nøra at sær, at leggja inn undir seg, at bjarga ti, sum »bjargast« kann, — at ræna og hamstra. Tå vit lesa i blødum, síggja í sjónvarpi um gongdina í slíkum før- um uttanlands, tá hava vit hug at ilskast og finnast at hesum rovfuglum, sum utt- an solidaritet og uttan sam- vitsku gera sær dælt av at onnur verða tileinkisgjørd. At okkara egna fólk, frænd- ir, vinfólk, skyldfólk í hópa- tali rýma av landinum, verður ikki gáað um. Ti ber ikki ul at sita hend- ur í favn og durva, og bara taka ímóti einum bakkasti fyri og øðrum eftir, — tí um vit bara um 1 ella 2 ár skulu hava eitt samfelag her á landi, sum fyri okkum øll skal vera livandi í, so má fólkið gera meira vart við sín demokratiska rætt í fólkaheiminum Føroyar. At samstarvsflokkurin, sum javnaðarflokkurin kjósaði sær eftir megnar álit frå Føroya fólki, — um ikki í sjálvdrátti, so nær um, i sjálvdrátti nú føra ein poli- tikk, sum teir ongantíð hava dultyvirerein politikkur, tann vanligt føroyski borgarin nú so dyggiliga merkir á egnum kroppi. Og tað rós skal fólka- flokkurin hava, og tað er, at teir ongantíð havadult yvir, at teirra málrætti politikkur í mong ár hevur verið at fjálgaum tey stóru og fáu. Tá tað regnar á prestin, drippar tað á deknin, og fáir hava prestarnir verið, men har ímóti er tann vanligi borgarin at meta við deknin í hesari samanbering. So legið ad enn kann tykjast, so megnar hesin veruleikin ikki at fáa javn- aðarfloksins leiðandi menn at lyfta høvdinum upp av koddanum, teir durva 6- tarnaðir víðari. I. Tí er tað ógvuliga um- ráðandi í okkara samfelagi, at vit øll gerast meira vakin, >samfundsbe- vidst<, sum danir siga. II Og ikki dúva uppá at okkara fólkavaldu gera sum frægast. II Og ikki lata lagnu okkara og børnum okkara uppí hendurnar á politikar- unum at spæla sær við. Tí illa hevur nú spurst burturúr, tað er nokk breið semja um at politisku og framstandandi = vinnulívs- politikarar hava lagt doyin á og filisofera so, at tann van- ligi borgarin so dyggiliga er við sviðið soð. Um vit framyvir skulu hava ein Føroyskan javnað- arflokk, ein flokk fyri øll, sum solidariskt vilja javna tað tilfeingi, sum fæst her til lands, so er stórur tørvur á at javnaðarfólk nú fara til verka, fara at purra út, — og minna á tann politikk, sum var tann politikkur, sum lá til grund fyri javnadarrørslu og flokki her á landi, eins og í øllum Europa. Og bæði í skrift og talu gera vart við, at nå er okkara skúta farin so langt út av kurs, so nógv, at javnaðar- fólk ikki vilja ella kunnu taka undir við førda poli- tikki, at okkara fólkavaldu politikarar byggja á herð- arnar á undanfarna lands- stýri, er ein katastrofa fyri land og fólk, tað var eisini Javnaðarflokkurin samdur við stórum parti av Føroya fólki um áðrenn vali, um eg minnist rætt. Men um Javnadarflokk- inum skal verða liv lagað, er stórur tørvur á at stuðlar floksins og veljarar gera meira vart við okkara met- ingar og ónggd við tann kurs, javnaðarskútan nú heldur og tann samfelags- politikk, sum nú myndar okkara samfelagsstruktur í yvirmáta. Utopi og undanførslunar- tid er gingin frå tykkum, og tøgn og ein sameind tigan í hel um problematikkin og kritikkin, kann ikki vera tann poliukkur, sum skal mynda ein javnadarpolitik- ara i framtidini, tad er ov bi- ligt og sømir seg ikki fyri ein arbeidaraflokk, sum um- boðar ta arbeiðandi fjøldina mótvegis ti altíð verandi kapitalistiska okinum, og ein borgan móti spekulant- unum, eisini føroyskum spekulantum serstakliga. Vart skal gerast við, um onkur skuldi havt gloymt tað, at skeið varð hildið í flokkinum, har meirvirðis- gjaldið varð umrøtt og við- gjørt, greitt varð væl frå av sakkønum fólki um årinini av hesi skattaskipan. Og breið semja var um millum luttakararnar, at nakað meirvirðisgjald var ein ólukka fyri tað før- oyska samfelagið, ja, vildi raka hvørt einasta húsarhald meint. Nú er tað bara tor bíligt, og ábyrgdarleyst, tá politik- arar koma sum spurnartekin og latast sum teir als ikki viStu av hesum eyka skatti, hesum meirvirðisgjaldi, teir nú koma skotrandi við — tað fær ein til at hugsa við sjálv- um sær, at eru politikararnir líka lítið vitandi um restina av øllum teir ímillum ár og dag fáast við, — so er als ikki so logið, at gingið er sum er. Tá ein av rødarunum frá løgtingsins rødarapalli tók til orda og helt fyri »at tann dagur tá meirvirðisgjaldið MVG bleiv vidtikid á løg- ungi, mundi fara at verða daprasti dagur í Føroya søgu, kann ein bara taka undir við hesum rgðara í hesum. Og verri enn bleiv tað, at tað var ein javnaðarting- maður sum framsøgumad- ur, ið bar hetta skattaflipp fram vegna samgonguna, eitt stórt vónbrot fyri javn- aðarfókl, tí hesin av mong- um er mettur sum álit okk- ara burturav, og sum gingið hevur ímóti hasum eyka- skatti, sum MVG av sonn- um er. Tí má javnaðarflokkurin, um — um teir nú ráðandi framvegis hava eina hóm- ing av einum politikki, sum stendur fyri tí vanliga borg- aranum, teim sjúku, teim brekaðu, — taka og endur- skoða sín leiklut í hesum meirvirðisskattaproblema- tikki uttan at koma við und- anførslum, um samstarvs- trupulleikar í samgonguni.. Vónandi fara enn fleiri fólk í blaðnum at frambera sínar metingar um MVG- skipanina og annað av stór- um týdningi í samfelagi okkara. K.V. F + 4 sene