leygardagur 26. apríl 2003síða 11

– At vera grafikari er nakað, sum eg kann liva av. Hitt er nakað, sum eg geri við síðuna av. Eisini hevur virkni danin út- givið eitt yrkingasavn. Hetta var í 1996. Við heitinum »Ophav«. Yrkingasavnið viðger, hvussu tað er at vera dani í Føroyum. – Tað er løgið at vera dani í Føroyum. Tú umboðar eitt hjá- landaveldi, men samstundis ert tú eisini í etniskum minniluta. Yrkingasavnið viðger eitt evni, sum ikki hevur verið skrivað um fyrr, sigur Ole. PartKvadrat og frímerki Ígjøgnum árini hevur Ole verið við í eini 20 frímerkjaútgávum. Hann hevur bæði teknað sjálvur og verið við í útgávunum á ann- an hátt. - - Í løtuni fáist eg tó ikki nógv við tað listarliga arbeiðið. Men tað kemur helst aftur einaferð, tá eg havi meira yvirskot til tess, sigur Ole Wich. – Fyri meg er tað at útrykkja seg tað týdningarmesta. Tað snýr seg alt um at úttrykkja seg, og øll eiga eftir míni meining hava loyvi at úttrykkja seg. Hvussu tað so kemur út, antin tað er í myndum, teksti ella øðrum, er líkamikið. Í løtuni arbeiðir Ole við eini verkætlan, sum hann kallar »PartKvadrat«. »Partkvadrat« er ein hugtak- andi og áhugaverd verkætlan. – Tað er sjáldan tú sært ferningar. Í myndum og øðrum, so eru ferningar púra deyðir at arbeiða við. Men gongubreytin uttanfyri plantaguna í Havn, har eg havi gingið øll tey árini, eg havi verið í Havn, hevur flísar, sum eru ferningar, og teir hava allir løgin og spennandi mynstur. Teir býta seg upp á nógvar spennandi mátar, og ætlanin er so at geva út eina bók við 100 ymsum ferningum, greiðir Ole frá, sum longu er farin undir hesa verkætlan. Tónleikur Áhugin hjá Ole Wich liggur eisini í tónleikinum. Hann hevur í fleiri ár sitið í nevndini hjá Tutl, men hann sigur, at hann ongantíð hevur spælt nakað ljóðføri ella tónleik sum heild. – Tónleikur hevur mín stóra áhuga. Men hetta hevur ongantíð verið meira enn á brúkarastøði. Og í og við, at eg havi kent Kristian Blak í fleiri ár, so havi eg fingist nógv við tónleik, sigur Ole. Hann hevur tó arbeitt við tónleiki á aðrar hættir. Hann hevur gjørt nógv umsløg til fløgur, og so hevur eisini verið arbeitt við eini aðrari heldur øðrvísi fløgu. Hon hevur heitið »Brøytingar«. – Eg kom við uppkastinum og hugskotinum, og síðani gjørdi eg eina framsýning í Norðurlandahúsinum. Hareftir eg gjørdi ein fløguhúsa. Síðani hava Kristian Blak og Yggdrasil lagt tónleik til listarverkini, sum vóru nýtt á framsýningini. Nú hevði eg gjørt myndir til tónleik so ofta, at eg helt eg skuldi royna tað øvugta, fortelur grafikarin. Millum annað er eitt klassiskt stykki, sum eitur »Udstillings- billeder«, sum russarin Modest Mussorgski hevur skrivað. Talan er um tónleik, sum er gjørdur til eina framsýning í St. Pætursborg í 1883. – Eg havi so nú hundrað ár seinni, gjørt bíløt til tónleikin. So íblásturin kann vera alt. Sum eitt nú flísarnar uttanfyri plantaguna, greiðir Ole frá. Myndirnar, sum Ole gjørdi til henda tónleikin, hanga yviri í Musikkskúlanum á Frúutrøð. – Hugskotum eru nóg mikið av. Spurningurin er bara, hvussu tú fært ført tey til lívs. Tað er ikki fyrr enn eitt hugskot er útført, at tað er nakað vert, heldur Ole. Tað er bara hugflogið, sum setur mørkini, og hetta avspegl- ast sanniliga aftur í verkinum hjá skapandi dananum, sum vit hetta vakra várkvøldið í apríl nú siga farvæl við. 2 Sosialurin Nr. 79 -26. apríl 2003 Her fyri segði ein skilamaður við meg umborð á bussinum, at hann fór at sakna kríggið, tá ið tað var liðugt. Eitt lítið sekund hevði eg hug at jarðleggja hann við nøkrum vælvaldum orðum, um tær líðingar og pínslur, tann deyða og ta oyðilegging vit seinasta mánaðin hava verið vitni til í teirri beinleiðis ‘samsending’, SvF borðreiðir við frá BBCworld. Men so skilti eg brádliga poengið. Tað er hetta við at vera har, ið tingini henda. Um ikki á staðnum, so í hvussu er á tráðnum. Og tað eru vit øll meiri ella minni í hesum døgum, tí við teim myndum og viðgerðum, ið vit hava fingið varpaðar beinleiðis út í hvønn krók í landinum, eru vit tryggjað, at vit ... ... sleppa at sita hugtikin og øvundsjúk og sleva yvir ta eina- standandi hernaðarligu tøknina hjá USA — Stealth-flogfør, SMART-bumbur, infrareyðir nátt-gløðarar, fantastiska stórar flogberarar og armerað tanks — um hugurin liggur til avanserað- an mekanikk, forfínaðan elektro- nikk og stórar sverar maskinur. ... sleppa at sita bergtikin og eygleiða, hvussu tær reportasjur, nakrir av teim allarbestu jour- nalistunum í heiminum greiða úr hondum dag og dagliga, verða hagreiddar við lekrum jinglum og flottum grafikki, um vit mest eru áhugað í grundleggjandi reglum viðvíkjandi miðlum og samskifti. ... sleppa at sita og gera seg klókan uppá, hvussu Romsfeld og hinir oljumagnatarnir úr Texas prógva, at Marx helst hevði rætt, tá ið hann helt uppá, at hjá kapitali snýr tað seg bara um tvinni ting, 1) at rávørur eru frítt atkomiligar, og 2) at fólk eru lukkuligir forbrúkarar, um lyndið liggur á vinstraveinginum. ... sleppa at prísa seg lukkulig- an yvir, at við vælsignilsi frá marknaðinum kemur siðmenn- ingin út í allar heimsins krókar ... alt við serligum atliti at olju- prísunum her heima, um hjartað, hóast skaldið segði tað øvugta í populera sanginum á sinni, liggur til høgru. ... at sleppa at frøðast um frítt at kunna tala, hugsa og halda tað man vil, tá ið man sær, hvussu brádliga meinigi maðurin á gøt- uni í Bagdad broytti meining, tá ið Baath-flokkurin legði kongin, og Saddam flýddi yvir háls og herðar, soleiðis at man nú kann fáa eitt sett av spælikortum við teimum, sum eru ‘Most Wanted’. — Saddam? Hann er sjálvandi ‘The Ace of Spades’, hvat man so kann leggja í tað! ... at sleppa at hálova Grunt- vigianska grundstøði undir norðurlendskari almugu skúling, ið útruddaði analfabetismuna og harvið gjørdi tað trupult hjá beinleiðis einaræði at vinna lond her um okkara leiðir. ... at sleppa at brúka seg við kaffiborðið um okkurt annað enn mislukkaða fullveldisleistin, undirsjóvartunnlar og sløku úr- slitini hjá KÍ saman við líkasinn- aðum miðeystursserfrøðingum, ið hava sæð júst tað sama sum tú á skíggjanum kvøldið fyri ... ... tí tað er so vælsignað bara tað at sleppa at tendra sjónvarpið nær sum helst á døgninum væl vitandi, at tú fært lekran tónleik og flottar myndir inn í stovuna, samstundis sum høvið stendur tær í boði bæði at halda títt skúlaenska við líka og at fáa tað víðkað við útdýpaðum krígs- retorikki, um hvussu fígginda- ligar hálvhernaðarligar eindir ‘drepa’, meðan teir sameindu ‘oyða’. — Í hesum sambandi fari eg næstan at sakna kunningar- málaráðharra iraka, tí hansara myndamál um slangur í oyði- mørkini og feikar leigusveinar var so litríkt, spennandi, stuttligt og tápuligt. — Ikki tí, fáur man fara at sakna Saddam Hussein og hansara harkalið. Men kríggið! Tað fari eg sjálvandi at sakna! — Fert tú ikki eisini? Postboks 76, 110 Tórshavn, telefon 311820, telefax 314720, teldupostur: turid@sosialurin.fo Blaðstjórn: Turið Kjølbro EG MEINI TAÐ Eg fari at sakna kríggið ... Bergur Rasmussen skrivar: Framhald av forsíðuni – Fyri meg er tað at útrykkja seg tað týdningarmesta. Tað snýr seg alt um at úttrykkja seg, og øll eiga eftir míni meining hava loyvi at úttrykkja seg. Hvussu tað so kemur út, antin tað er í myndum, teksti ella øðrum, er líkamikið, heldur Ole Wich Mynd: Finnur Justinussen SEYÐUR Heri á Rógvi Gróðurin í ár hevur verið heilt óvanliga góður. Hetta var eisini størsta orsøkin til, at vest- menningar fóru við seyði í Ásmundar- skor annan páskadag — 21. apríl. Neyvan nakað árið undan er farið so tíðliga við seyði í Ás- mundarskor. Líkindini henda dagin vóru eisini av teimum allar- bestu. Sólin skein og gott var at sigla. Við báti Ásmundarskor liggur í ein út- nyrðing úr bygdini Vestmanna. Ásmundarskor hoyrir til haga- partin Úti í haga á Bjørgum, sum er fimm merkur til støddar. Komast kann til Ásmundarskor til gongu ella við báti. Lættast er at fara við báti, men ikki — og serliga um heysti — liggur altíð so væl fyri við bátinum, tí tað rekur hart við Ásmundarskor. 306 metrar eru til hægsta punktið á Ásmundarskor. Talan er um rættiligt fitilendi, har vekt- in plagar at vera góð - uttan tó at seta met. Hendan dagin eru átta mans og fimm heystlomb við bátinum úr Vestmanna. Vanligt er at sleppa smáan seyð í Ásmundarskor. Størru veðragjólingarnir verða oftani koyrdir aðrastaðni í hagan, har tað tað er meira høgligt at fara eftir teimum aftur. Ein mað- ur til hvønn seyðin plagar at vera við. Hendan dagin er eisini ein fjallaklintrari við, sum hevur roynt seg í Himmalaya fjøllunum. Onk- ur skal sigla bátin, og ein tekur myndir, og nýtir umber- ingina um, at tær óivað eru betri tiknar frá bátinum. Áðrenn lagt verður frá landi verða tey fimm lombini savnað saman, og okk- urt horn verður við megi tikið av. Neyðugt er ikki at binda seyðin í bátin- um — hann heldur seg upp á pláss. Meðan siglt verður, verður okkurt av lombunum roytt eitt sindur, tí ullin verður væntandi nakað tung. Túrurin er leið, sum fólk fegin rinda fyri. Útsýnið er frálíkt, og líkindini kundu valla verið betri. Trý korter eru at sigla. Hendan dagin er eingin trupul- leiki at sigla og leggja at við báti. Tá sagt verður, at vit leggja at, so er tað kanska at taka munnin ov fullan. Heldur verður lagt so frægt at landi, at menninir fáa lopið í land. Fyrst fara fýra mans á land. Eitt sindur av rópi skal til, sjálv- andi. Og báturin skal líka venda einaferð millum bjørgini. So er klárt at fáa sjálvan seyð- in í land, sum tað jú snýr seg um. Royndi seyðamaðurin Hans Johannesen skipar fyri. Gjørt verður á tann hátt, at seyðurin verður koyrdur í ein posa, og so verður hann hálaður upp á eina hellu. Tað tekur bert eina lítla løtu, so kann seyðurin ganga fyrstu fetini í Ásmundar- skor. Tveir mans eru eftir í bátin- um fyri fáa seyðin upp. Tá allur seyðurin er komin upp á land, fara tveir teir síðstu eisini á land í Ásmundarskor. Band er á hvørjum seyði, og nú byrjar strævni túrurin eftir bratta lendinum niðan á. Gott er tó at ganga, og hugurin er óføra góður. Øll lombini hava staðið á bási í longri tíð, og tá orka tey vanliga ikki so væl. Týdningarmikið er tí ikki at fara ov skjótt fram, tí ork- ar seyðurin ikki at ganga, kann hann leggja seg, og talan verður um eitt øgiligt baks. Sum sagt skal tað vera gott at ganga allanvegin, men tað krevur sjálvandi sítt at hála og lyfta seyðin. Ein rás gongur niðan á, sum mest er lík einari trappu. Fyrsta teinin er tað ber helli. Tað er ikki fyrr enn komið verður niðaná, at tað góða grøna grasið í fitilend- inum er at finna. Royndirnar vísa, at tað nyttar ikki bert at fáa seyðin líka niðan á grasið. Hann skal leiðast allan- vegin niðan til eitt ból, sum væl má liggja í 150-200 metra hædd. Í hesum umfarinum verður ikki farið allar 306 metrarnar. Um heystið, tá farið verður eft- ir fitaðu lombunum, er oftani neyðugt at fara upp úr skorini við seyðinum. Fyri teir, sum gera hetta, er hetta ikki nakar trupulleiki, men fyri ein, sum líður á, kann hetta vera ein stuttur vegur til eitt hjartaslag, tí rásin upp ikki gevur møguleikan til stórvegis fet av leið. 25% Sambært hagtølunum doyggja fimm og tjúgu prosent av seyð- unum, sum verða slept upp í Ásmundarskor. Eru hagtølini eftirfarandi, verða bert fýra dripnir í heyst. At sleppa seyð upp í Osmund- arskor verður eisini gjørt við stórum váða. Men fragdin er kanska tað størri, tá íløgan gevur úrslit. Ikki tí tað finnast skor í sama parti av heiminum, sum geva størri møguleika fyri av- kastið fyri íløguna. Men fyri hesar fimm eigarar- nar við hvør sínum lambi, er tað bara ikki heilt tað sama. Ikki sami sportur. Sosialurin Nr. 79 -26. apríl 2003 3 Við heystlombum í Ásmundarskor Annan páskadag fóru vestmenningar við heystlombum í fitilendi í Ásmundarskor. Hóast tað ikki beinleiðis er høgligt og ein stórur partur av seyðinum doyr burturfrá, so halda teir á við at hava seyð í Ásmundarskori Tað er eitt baks at fáa seyðin við sær. Hann hevur staðið á bási og orkar tí illa at ganga Mynd: Heri á Rógvi Ásmundarskor stingur 306 metrar úr havinum og hoyrir til Útihagan á Bjørgum. Mynd: Heri á Rógvi Seyðurin verður drigin upp úr bátinum í einum posa. Mynd: Heri á Rógvi C M Y K 21 20