týsdagur 22. september 1992síða 2

tíBindablaðið Ábyrgdarblaðstjóri. Jan Muller Blaðfólk- Randi Jacobsen - Dagny Utgevari: P/fSosialurin Bústaður. Argjavegi 26 t: * i havn tor: K Dahi Joensen - Tórfinn Smith Uppseting: P/fSosialurin Argjum 110 Térsi fe re Lindenskov - Hilmar Jan Hansen - Prent P/f Pressan 1981 Telefon: 11820 Teletax: 14720 Jústines Eidesgaard — — — -- —— TAÐ var kendi bretski politikarir Winston Churchill, sum segði, at demo kratiið er langt frá fullfíggjað, men tað frægasta vit hava. Hesi orðini koma einum til hug“, dan! | HÓAST úrslitið av donsku fólkaat- | kvødu var ein tepur neisigur, og úrslitið | av fronsku atkvøduni var ein eins tepur jasigur, so er tað ein sannroynd, at hest úrslit hava ørkymlad alt Europa. Spurn- ingurin er so, hvat hesi valúrslit kunnu sum Danmark brúkast til. Kann tað franska úrslitið brúkast sum ein sigur fyri Maastricht 1 avtlaluni, So hvat fer at henda i avtaluni, men har um nakra folkaatkvødu nú demokratiið í hesum døgum av álvara sleppur at standa sina roynd - við fólkaatkvgður í EF-londum um nógv umrødda Maastricht-sáttmál- | an. Er tað rætt at avgera slik stór mál | sum framtíðar samstarvið í Europa við eina félkaatkvødu, har úrslitið er so | tepurt sum valini í Danmark og nú í | Fraklandi eru prógv ella eigur eim at rætt og slætt at góðtaka hesi úrslit uttan Ja/nei til Maastricht | | må tað øvugta sigast um danska valid herfyri. Spurningurin nú er Bretlandi og møguliga eisini Týskalandi. Fer tað at eydnast bretsku mOtstødumonnunumm móti Maastricht-avtaluni at tvinga móti Major at skriva út félkaatkvødu um henda sáttmála, so er hend avtala helst longu kolldømd, ti ein stórur meiriluti av bretum er iméu henni. Eisini í Tyskalandi tykist meiriluti vera imou verður neyvan talan lúrir í Fraklandi HVAT bretar so enn gera, so er Dan- mark framvegis ein kíli í ætlaninar at samaeina Europa út frá Maastricht- avtaluni. Tí sambært hesi avtalu skulu øll limalondini góðkenna hana, og Dan- mark hevur vrakað hana. Stóri spurni- ngurin í dag er tí tann, antin danir vilja skipa fyri enn eini følkaatkvødu við von um at hon kann geva ein ja-sigur. Men tå kann vera spurt, um hetta ikki vil vera ódemokratisk mannagongd, tí danir hava jú sagt nei. Og her kemur spurningurin so inn, sum alt meira er frammi, nevniliga hann, at Maastricht- avtalan må broytast og útfrá hesum broytingum møguleika at atkvøda av nýggjum skulu danir so hava T TAÐ er greitt, at ovasta leiðslan í EF er í eini sera tc yrførari støðu, nú Óvissin dretlandi og spurningurin um Danmark enn ikki er avklåradur. EF- leiðslan hevur líuð annað í at velja enr - útfrá fólkahugsanini í limalondum Bretlandi og eisini at endurskoða Maastricht avtaluna, soleiðis at hon ikki stýrir eins nógv móti einum sentralistiskum Eu ropa sum tann í verandi líki ger tað. Ti hetta er helst veruligi Akilleshælurin hjá Maastricht-viðhaldsfólkunum: at henda avtala í ov stóran mun stevnir teimum Sameindu Statunum Europa eftir m.a. mynstri, nakað, sum einstøku tjóðirnar í Europa als ikki eru so fegnar um amerikonskum EIN kann so spyrja, hvgnn áhuga hesin spurningurin hevur fyri Føroyar, nú vit ikki eru limir í EF. Sanniliga hevur tað, Aftursvar til Essa stór vanvirðing fyri : Legtingi, ið Essa løgtingsmadur, r fyri dagin vid ti ving, hann uttan iva idur, hann eigur at ríka okkum við Tað er nógv. ið bendir á, at hesin háttvirdi tinglim- ur metir tað sum sína heil- agu skyldu, at hann við millumbilum festir orð á blað, sum hann heldur kunna beina politiska ar- beiðslagið á rettu etisku, løgfrødisligu og íinter- lektuellu kósina. Eitt demokratiskt samfelag igur sjálvsagt at hýsa slíkari skriving. Lesarin hevur so eisini tað frælsi, it hann frítt kann sálda frá. Men at ein tinglimur vísir slíka vanvirðing fyri løgtinginum, at hann kann siga, at »Watergate« gølan hevði verðið væl- signað av tinginum, um hon var í Feroyum, tað má vera ovboðið. Men tað er meguligt, at bert menn |sum Essa Arge kunnu føra slikt fram. Men so må tað vera prógv um, at hann ikki verður tikin fyri fult. Annars skuldi ein trúð, at tingformaðurin ella formansskapurin hevði talað at. Essa Arge tykist hava tungt við at góðtaka, at allur Javnadarflokkurin og 3 fålkafloksmenn ikki atkveddu fyri, at spurn- ingur nr. 3 í fyrispurningi nr. 100-3/1992 skuldi svar- ast. Men hesir tinglimir dugdu at síggja, at at kveddu teir fyri hesum fyrispurningi, so tóku teir undir við teimum ákær- um, hesin spurningur hýsti. Spurningurin var á ongan hátt sakligur, so- leiðis sum vanligt er, men Essa hevði við hjálp frá Birgiri Danielsen = og Bjarna Djurholm longu í spurningin skýrt lands- stýrismannin fyri lygn- ara, at hann tagdi við upp- lýsingum, og at hann ann- ars hevði brotið lógina um ábyrgd landsstýrisman- 1a. Spurningurin var æru- skemmandi, demandi og ósakligur, tí fall hann. Tað átti at givið Essa og hin- um báðum ríkiligt av or- sek til sjálvrannsakan, og annars skuldi tað hjálpt, tá ið næsta royndin verð- ur framd. Mín løgfrødisliga grund- uppfatan man vera so sum sum nú hendur inni á meginlandinum stóran týdning fyri okkum, tí tað skerst ikki burtur, at hóast vit standa uttanfyri, so eru vit kortini í mangar mátar inn- anfyri. Vit hava eina fríhandilsavtalu vid EF, sum javnsetir okkum við lima- londini. Vit eru í stóran mun bú- skaparliga bundnir av tí, sum fer fram í EF og kanska serliga Týskalandi. Her verður serliga hugsað um okkara pengaviðskifti við Danmark. Danska krónan er sera tætt knýtt at týska mark- inum, og harvið eru við tað eisini. TÍSKIL eiga eisini føroyingar at fylgja væl við, hvat hendir inni á meginland- inum. Vit kunnu so eisini royna at gera okkara ávirkan galdandi, hóast hon er lítil og eingin. Men nógvir føroyingar eru ímóti einum framtíðar sentral- istiskum og byrokratiskum Europa við Bruxelles sum háborg. Sjálvandi er mangt, sum vit kunnu taka undir við í royndini at sameina Europa, men her má farast fram við varsemi, soleiðis at tær góðu skipaninar, sum eru, ikki vera neydtiknar av nøkrum sentralistiskum politikarum og embætismonnum. TAÐ er tó greitt, at talan er als ikki um nakra lætta stødutakan. Ein av spurn- ingunum um eitt framtíðar Europa er Tyskaland. Hvussu kann restin av Eu ropa fåa gagn av einum buskaparliga sterkum Tyskalandi og hvussu kann restin av Europa forða fyri, at eitt sameint Týskland gongur sínar egnu leiðir og einaferð í framtíðini endur tekur 1. og 2. heimskriggj! So talan er um ikki bara um at menna og samskipa londini í Europa, altavgerandi spurning- urin er, hvussu vit - um somu tíð sum vit vilja fáa gagn av einum vælkoyrandi tyskum búskapi - forða fyri, at søgan endurtekur seg. Hetta man vera tað, sum mangir fraklendingar, bretar og so sanniliga eisini týskarar hugsa um í hesum døgum, men sum tað ikki verður tosað hart um. EITT sameint Europa í tí líki, sum semja varð um í Maastricht, er longu søga. Skal nókur meining vera í at halda fram við at menna og víðka um EF, so verður leiðslan í hesum stóra felags- skapi at sanna, at curopearar vilja fegnir standa saman men harfrå og so til at skipa eitt samveldi við EINUM uttan- ríkispolitikki, EINUM heri, EINUM gjaldoyra osfr. er ikki júst tað, sum stórur partur av fólkinum ynskir. Fólka- atkvødurnar í Danmark og Fraklandi og møguliga eisini ein komandi í Bretlandi eiga at sannføra EF-leidsluna um, at europearar - íroknað norðbúgvar - ynskja eitt gðrvísi framtíðar Europa enn tað, sum varð sett út í heimskortið í hálendska býnum Maastricht fyri ikki so langari HO síðani. so, tá ið tú vilt hava lands- stýrismannin sjálvan at gera av, um hann hevur brotið eina lóg ella ikki. I skúlunum lærir ein annars um tær tríggjar stats- maktirnar, har ein teirra er tann dømandi. Í $ 11 i nevndu lóg stendur: „Landsstýrið ella løgting- ið gera av, um viðurskifti viðvíkjandi embætis- førsluni hjá einum lands- stýrismanni skulu latast Feroya Landfúta til kann- ingar um meguliga ákæru Stk. 2. Føroya Landfúti avger, um åkæra skal reis- ast vid kravi um revsing og/ella endurgjald.« Vidari sigur tu, at lands- styrismadurin mest sum gålvadi eftir spyrjarunum, tá ið hann svaraði spurn- ingunum 1, 2 og 4. Kann tað hugsast, at Essa Arge upplivdi tað so- leiðis, tí hann ikki fekk tað svar, hann vildi hava? Men hevur spyrjarin rætt til at formulera spurning- in, so má svararin hava rætt til at formulera svar- ið. Eg hevði, áðrenn eg svaraði, fingið at vita, at onki var til hindust fyri at svara beinanvegin og Arge munnliga. Grundin til, at eg valdi at gera tað á henda hátt var, at eg helt, at tað fór at tæna sjúkra- húsverkinum best soleið- 1S. At spurningurin varð svaraður munnliga forðar ikki Essa í at fáa hann skrivliga, tí alt tikið upp á band. Annars vildi eg trúð, at samgongumenn, og tað eru tit hóast alt enn, kundu biðið um fund við landsstýrismannin og har tikið spurningin upp. Eg hevði so ikki forðað fyri tí. Síðani ferir Essa Arge fram, at tað átti at verið ein ávís fyriskipan um, hvussu ein landsstýris- maður skal svara. Tað er verður Postadr.: Postsmoga 76 | meguligt, at hetta átti at verið tikið upp. Kanska áttu landsstýrismenn at svara beinanvegin? Men eins týdningarmik- ið er tað, at formansskap- urin tekur upp, um allir fyrispurningar skulu frá- boðast. Tað ber til, sum er, at seta fram spurning- ar, sum als ikki eru borð- bærir. At hann fellur ger ikki so nógv, tí tá hevur spyrjarin longu fingið spurningin umrøddan, tí hann verður fráboðaður. Tað var kanska ætlanin bert at fáa ta effektina. Tí eigur formansskapur- in fyrst at gera av, um ein fyrispurningur skal leggj- ast fram ella ikki. Ett mark skal hóast alt vera. Síðani skrivar Essa eitt sindur um sjúkrahús- politikk, men ætli eg mær ikki her at gera viðmerk- ingar. Hann endar við at undrast yvir geografisku samansetingina av ráð- leggingarnevndini. Til hetta er bert at siga, at ráðleggingarnevndin verður vald av legtingi og landsstýri. Tann mann- ing, sum situr í ráðlegg- ingarnevndini uttan mun til kyn, politiskan lit ella heimstað, er tann mann- ing, sum legtingið og landsstýrið hava valt — og tað má sjálvt Essa Arge boyggja seg fyri. Jóannes Eidesgaard landsstýrismaður EMU MEE [ff ||| ——.|Jooo| on