mikudagur 28. oktober 1992síða 3

——|— Nr. 205 — 28. oktober 1992 Kommunuval bara eina ferð afturat Kommunufelagsformaðurin heldur, at skuldarfelan ber stórt sannlíki í sær fyri at kommunurnar í núverandi líki kollsigla, áðrenn komandi valskeið er úti Í dag seinnapartin hittast kommunumenn á Hotel Føroyum saman vid Jógv- ani Sundstein, landsstýris- manni í kommunumálum. Tað er kommunufelagið, ið stendur sum innbjóðari. Teir hava boðið øllum bý- og bygdaráðslimum á fund. Endamálið er at røda um fíggjarligu støðuna hjá kommununum. Og stødan er alt annað enn góð. Jógvan Mørkøre, formaður í Føroya komm- unufelag, er dapurskygdur og heldur, at sannlíkið er stórt fyri, at kommunuskip- anin í verandi líki koyrir seg fasta innan stutta tíð. — Vit mugu síggja í eyg- uni, at tad meira enn so kann koma fyri, at kommunuval- ið, sum verður 8. desember, er seinasti møguleikin at manna býráð og bygdaráð undir verandi skipan. Greiða ikki sínar skyldur Orsøkin til svartskygni er henda: — Skuldarfellan tekur liv- ið av kommununum. Inn- tókumar í landinum minka alla tíðina, og ti minka inn- tøkumar hjá kommunu- kassunum støðugt. Hetta ger, at låntøkan í góðum tíð- um nú er vorðin til eina skuldarfelu hjá kommun- um. Stødan hjá nógvum kommunum er soleiðis, at tær bert partvis røkja skyld- urnar. Tær kommunurnar eru fáar, sum í fult mát gjalda rentur og avdráttir. Summar gjalda partar av avdráttunum og allar rent- umar, summar bara rentur, og summar megna bert at gjalda part av rentunum og ongar avdráttir. Tá kommunurnar eru komnar í trongstðu, so eru tær farnar til bankarnar og hava gjørt avtalur við teir um eina ella aðra skipan. Tað er ein veruleiki, at bankarnir ikki hava tað ser- liga gott, og um lángevar- arnir krevja, at lánini hjá kommununum verða rgkt, soleiðis sum avrátt, tá tey vórðu stovnað, so steðgar upp nógva staðni, um bank- arnir ikki kunnu gera nýggj- ar loysnir. Landið hevur eftirlit við kommununum, og tá tær ikki megna meira, so má landið taka um endan. Skulu teir røkja skyldurnar hjá kommununum, so er ikki trupult at ímynda sær, at teir eisini fara at krevja at fáa skattin, sum komm- unurnar higartil hava fing- ið. Tosað fyri deyvum oyrum Vit hava sæð verandi kommunuskipan sum nak- að, ið hoyrir samfelagsskip- anini ul og sum tað er líka óhugsandi at taka av, sum at taka løgting og landsstyri av. Men núer tað nógv, sum talar fyri, at vit mugu síggja í eyguni, at kommunuskip- anini liggur vátt undir føti, ogeg verði ikki kløkkur, um hon rennur seg fasta, áðrenn tey bý- og bygdaráð, sum Skulu veljast 8. des., hava sitid sína setu at enda. Tað verður ofta tosað um skeiva býtið millum land og kommunur. Er tað hetta, sum ger enda á kommunun- um? — Vit í kommunufelag- num hava heitt á skiftandi landsstýri um at broyta být- ið, soleiðis at parturin hjá kommununum gjørdist stórri, men tað hevur verið sum at tosa við stein. Landsmyndugleikarnir hava einki gjørt á hesum øki, og tað hevur borið við sær, at teirra partur er øktur. Inntøkurnar eru øktar, og tå landsskattur er progressiv- ur, hevur vøksturin i lands- skattinum verið nógv størri enn vøksturin í kommunu- skattinum, sum er propor- tonalur. Skattaprosentið skuldi verið hægri Tað er altíð læu at síggja veruleikan í bakspeglinum. Skuldu kommunurnar hild- ið fast í sin part av skattainn- tøkunum, so hevði tað verið ein gongd leið, um komm- unuskattaprosentini = vóru hækkað rættuliga nógv, tå inntøkurnar øktusi. Skatt- urin er jú einasti inntøku- møguleikin hjá kommun- unum, meðan landið hevur toll, punktgjøld, og eftir nýggjár meirvirðisgjald við meira. Tað, sum ikki fekst í- gjøgnum á hesum økinum í góðu tíðunum, fæst neyvan igjøgnum nú. Landið er í somu skuldarfellu, sum kommunurnar eru, og tað Jógvan Mørkøre, formaður í Kommunufelagnum ger, at landsmyndugleik- arnir neyvan lata nakran inntøkumøguleika frá sær. Nyskapan á kommunala økinum Jógvan Mørkøre heldur tað vera meira enn spell, um lokali avgerðarrætturin heilt dettur burtur, men hann heldur ikki, at komm- unusamanlegging loysir størsta trupulleikan. — Vitmugunytaallar góð- ar kreftir at skapa nyggjar karmar um lokala avgerðar- rættin. Eg havi í álitinum, sum ein arbeiðsbólkur læt landsstýrinum fyrr í ár, víst á møguleikarnar, sum eg haldi vera teir frægastu. Kommunuskipanin = er 120 ára gomul, og vit eiga at leita aftur til, hvussu skip- anin var í fyrstuni. Tá varð hon skapt fyri at hjálpa í- búgvunum, t.d. á almanna- økinum. Hetta gkið er full- komiliga gloppið kommun- unum av hondum. Í staðin hava tær otað seg inn á onn- ur øki, t.d. vid at standa fyri vinnuligum iløgum og rakstri. Tað haldi eg vera skeivt. Hverjar itøkiligu uppgávur- nar skulu vera, tað er tað, sum kommunupolitikarar eiga at nýta kreftirnar til at finna útav. Fundurin millum komm- unupolitikarar og landsstýr- ismannin í dag kann geva avgerandi ábending um, hvussu tað verður við lokalu ávirkanini í framtíðini. Um fundurin setir skjótil á diskussi6nina, hvussu ný- skapan skal myndast, so hevði eg persónliga verið væl nøgdur, endar Jógvan Mørkøre, formaður í Føroya kommunufelag. -nes Parabolanlegg Eitt Ekkostar 5500 parabolanlegg, skermurin er 120 cm/diametur við motorstyring og ein uniden demak, til solu. TIf. 18260