fríggjadagur 30. oktober 1992síða 12

tíðindablaðið Helgi Øster, fyristoðumaður á Skúlaheiminum vid Marknagilsvegin: - Lærlingar fara ikki í læru fyri at spæla sær. Teir hava sett sær eitt mál, sum teir vilja rókka og sum setir krav til teirra Handverkarar er erligt folkaslag - Tað heldur Helgi Øster, og hann veit hvat hann tosar um. Fyristóðufólkini Helgi og Frida Øster, fóru fyri 28 árum síðan undir at halda hús fyri lærlingum, sum komu til Havnar í Tekniska skúla Helgi Øster og kona hans- ara Frida, ið hevur verið sjúk seinastu trý árini, fara ikki longur at hava sína dag- ligu gond á Skúlaheiminum við Marknaðargilsvegin. Helgi Øster er 71 ár, og hóast hann hevur verið bið- in um at halda fram fleiri ferðir, gevst hann. Helgi Øster: - Hóast tað er hugstoytt at hugsa sær, at tú ert komin so væl til aldurs, so noyðist tú at g6dtaka hetta. Tað er bert so. Sveinar fingu bert lærubræv Helgi og Frida hava havt ein týðandi leiklut í ger- andisdegnum hjá lærling- um á bygd, sum seinastu 28 árini hava búð á skúla- heiminum Helgi er útlærdur maskin- smiður og arbeiddi áður hjá Wensel Petersen. Áðrenn hetta, var hann formaður í Handverkara- felagnum, og ein teirra, sum saman við Richærd Long og Vilhelm Nielsen royndu at fáa skúla settan á stovn, so lærlingar = kundu taka sveinaroynd. - Aðrenn lærulógin kom, fingu lærlingar bert læru- bræv. Hetta gav teimum bert rættindi at arbeiða sum sveinar í Føroyum. Eg helteisini attað var ein avbjóðing og meira huga- ligt, um lærlingarnir við sveinaroynd kundu fáa eina meting um, hvat teir dugdu, tá lærutíðin var av. Orsakað av hesum gerð- armålum, kom Helgi Øster upp i stýrið fyri Tekniska skulan i 1959. Hann undir- vísti í skúlanum í 60'unum, og tá Skúlaheimið varð stovnað, vóru hjúnini biðin um at verða fyristóðufólk har. 28 fólk í húsi - Í 1964 vóru húsini hjá Thorstein Petersení Konga- gøtu keypt vid ti endamáli at hysalærlingum á bygd, ið noyddust ul Havnar at ganga á Tekniska Skúla. - Starvsfólkini vóru Kalla Jacobsen sum matgjørdi, kona mín var um lærlingarnir, og eg fekst við fyrifallandi arbeiði. Húsini vóru ikki hóskilig ul slíkt endamál, og tí smíðaði eg í fleiri ár. Har vóru fimm kømur og eini seks - átta lærlingar búðu á hvørjum kamari. Tilsamans kundu 28 lær- lingar búgva hjá okkum. - Tað var ógvuliga hugna- ligt, og ein heilt onnur tíð, sum als ikki kann saman- berast við nútíðina. Kalla Jacobsen var so 6- fór úl at matgera. Tá kom fiskurin beinleiðis úr Vágs- botni inn á køksbordid, og har varð hann fingin til høldar. Soleiðis var eisini tå vit drupu seyð um heystið. Alt varð gjørt á heima. Tað varikki sum nú, táaltkemur hålvlidugt inn um dyrnar. - Vit livdu sum ein vanlig familja. Umstødurnar véru trongar, men vit sótu øll til borðs i senn, og eingin fór frá borðinum, áðrenn gll vóru liðug at eta. - Tað var eisini hugnaligt. tí tá høvdu fólk stundir at práta um mangt og hvat. Reglur og forbod óneyðugt Lærlingar gingu tá í skúla seks dagar um vikuna, og frítíðin var tí ikki so long. Vit høvdu ongantíð trupul- leikar av teimum ungu. Tað var øgiliga stuttligt, sum Helgi Øster tekur til. Nr. 207 — 30. oktober 1992 - Vit hava ongantíð hildið tað vera rætt við reglum og forboðum. Tað hava vit heldur ikki havt brúk fyri. Lærlingarnir skuldu vera inni kl. 11 vanligar dagar, og tað var eingin trupul- leiki. Skúlaheimið varð teirra heim, meðan teir gingu í skúla, og vit vóru sum ein vanlig stór familja. Helgi Øster: - Eg havi altíð hildið, athandverkarar eru eitt fólk fyri seg, eitt hampafólk. Áður vóru lærlingar um 14 - 15 ára gamlir, tá teir fóru í læru, og hetta var nak- að sum setti dám á tilveru teirra. - Hesir dreingir vóru farn- ir í læru tí teir vildu nakað. Teir høvdu skrivad undir ein bindandi sáttmála, sum setti krav til teirra. Skipaðu fyri kvøldsetum - Um ein lærlingur ikki skikkaði sær væl, so kundi hentatlærumeistarin á bygd frætti tað, og so kundu lærusáttmálin koma í vanda. Tað tóku teir í stórum álvara. Tá í tíðini var ikki nógv at takast við um kvøldarnar, einki sjónvarp ella bilar og tílíkt, bert útvarpið var til at Ti skipaðu vit fyri kvøld- setum, fólk komu at halda fyrilestar og so skipaðu dreingirnir sjálvir fyri und- irhaldinum. - Idag eru lærlingar 18 ára gamlir ella eldri, tá teir fara í læru, og skúlatíðin er fimm dagar. Nú byrjar vikuskiftið hóskveld. Livihátturin er so nógv broyttur, at tað ikki kann samanberast við gomlu tíð- ina. -Tá vit fluttu út á Skúla- heimið við Marknagilsveg- in í 1976, gjørdist umstød- urnar betri, men tað var trupult at varðveita gamla skúlaheimsandan, sum var í Kongaggtu. Tað ráddi um at finna á- víst gongulag, og tað eyd- naðist fyri so vítt eisini, ikki minst lærlingunum sjálvum fyri at takka. SMS FOTO & VIDEO Tlf. 19820 Postsmoga 1058 FR-110 Tórshavn - Har kom tað aftur: lær- lingar fara ikki í læru fyri at spæla sær. Teir hava sett sær eitt mál „sum teir vilja røkka. Teir eru ikki av ti slagnum, sum fara niðan í Hoydalar, tí teir ikki hava annað at taka sær ul. Ungdómurin gongur hendur í lumma Løgreglan hevur so ofta sagt við okkum, at tá ung- fólk koma í klemmu, so eru tað sjáldan lærlingar. - Hinvegin, so skilji eg væl ungdómin í dag. Tað er ræðuligar umstødur vit bjóða teimum, nú tey skulu fara undir vaksnamanna- lívið, við beri at ganga hendur í lumma. Ég skilji væl at teir fara í Hoydalar, men teir eru ikki so eldhugaðir fyri hesum, sum lærlingar eru fyri sín- um handverki. Ein hand- verkaraútbúgving er góð barlast hjá teimum ungu. Nú eru trupulleikarnir, at vit als eingi lærupláss hava at bjóða teimum ungdómi- num. Skúlaheimið kann hýsa 90 fólkum, men í dag eru bert 40 lærlingar á skúla- heiminum. - So mikið harmiligari er tað, tí verkstadimir eru so væl útbygt og gevur góðar praktiskar royndir - eisini í skúlanum, hóast eingin hevur brúk fyri hesum í dag. Onnur uppgáva hjá Helga og Fridu Øster á nýggja Skúlaheiminum, at tað varð nýtt sum hotel og veitslu- hølir. - Tå var bert Hotel Hafnia i Havn, og ti var skúla- heimid nytt til størri tiltøk, eitt nú helt Nordurlanda- ráðið hevur fundir og limir- nir búðu her, umframt hóp- in av ungdómsstevnum, ítr- Óltarstevnum, sangstevnum 0.ø. tiltøkum, sum kravdi rúmlig høli. Hetta var áðrenn Norður- landahúsið og Hotel Føroy- ar vóru bygd, og eingi so Stór hóli vóru tøk. -Jú, sigur Helgi Øster, vit HØVUDSVINNINGUR: OLYMPUS AUTO FOCUS Hent, litid og lætt v/ sjålv- stillandi focus og ødrum hentleikum frå