mikudagur 4. november 1992síða 7

Nr. 210 — 4. november 1992 RN S0SjalUrin Síða 7 2) Spyrjid Sosialin Maiken Mortensen sosialrådgevari Hans T. Henriksen løgfrøbdingur Eyðun Joensen sålarfrøbingur Marner Simonsen lækni Skriva ella ring til Sosialin: Argjavegur 26, 160 Argjum. Telt. 11820, lokal 12 Lagt til rættis Dagny Joensen Teletontid er tysdag og hósdag kl. 15 - 16. Allir spurningar, sum verda svaradir, fåa eitt fråmerki. Sertrødingarnir fåa ikki at vita, hvør avsendarin er, og teir svara heldur ikki beinleidis i telefonini. Spurningarnir verda lagdir til rættis å Sosialinum, sum sendir teir vidari til rætta serfrødingin. Læknin Hevur hon krabbamein? Ein 25 åra gomul kvinna, sum eg kenni, sigur fyri øllum, at hon hevur fingið krabbamein. Læknin hevur sagt henni, at hon hevur kyknubroytingar í lívmóð- urhálsinum. Ertað so ikki skeivt at siga, at tað er krabba- mein. . spurin Kyknubroytingar ella sellu- broytingar í lívmóðurhálsin- um, sum nógv kalla tað, er ikki krabbamein. Hetta er eitt heilt vanligt fyribrigdi í dag, og kemur helst av einum virus, sum smittar við kynsligum sam- bandi. Hesar kyknubroytingar kunnu eftir fleiri árum broyt- ast, so tað verður til krabba- mein, men bert ein partur fær hesa illkynjaðu sjúku. Broytingarnar taka upp til 15-20 ár, frå ti ein hevur havt hesa virussjúku, til hon verður illkynjað. Ti er umráðandi hjá øllum kvinnum at fáa gjørt kyknu- kanning á livmédurhålsin- um 3. hvert ár. Sostatt eru kyknubroyt- ingar ikki illkynjað sjúka, menkunnu verðatað við tíð- ini. Ein viðgerð er m.a. við kílaskurði í lívmóðurhálsin- um. Marner Hvat er barnaormur? Sonur okkara hevur havt barnaorm, og øll í húsin- um — eisini hundurin — hava fingið viðgerð. Hvat er barnaormur, og hví fáa born tað? Mamma Barnaorm fáa ikki bert born, men eisini vaksin fólk. Barnaormur er í baktarm- inum, har hann leggur egg. Eggini seta seg eisini í seingjarklæðini, undirklæð- ini osfr. Tá eggini torna, fara tey upp í luftina sum dust. Tí kann tan, sum reiðir seingina, anda dust í seg og eggini fara á henda hátt nið- ur í magan, búnast til ein litl- an orm, sum heldur til í bak- tarminum. Barnaormur er rættiliga lætt at viðgera, tí heilivágur, ið bert verður nýttur eina ferð, ger ein frískan. Viðgerðin er einasti háttur at sleppa undan barnaormi. Ti mugu øll í húsinum við- Løgfrødingurin Ein vinmaður min gekk saman vid gentu fyri um- leið 4 árum síðani. Tå ið gentan gjørdist vid barn, segði hon einki fyri vin- manninum, av tí at tað var liðugt teirra millum. Tá id gentan fekk ein son, varð pápin biðin um at skriva undir, og tað gjørdi hann eisini. Sonurin er nú trý ára gamal, og pápin hevur havt samband við hann av og á. Seinast er hent tað, at vinmaður mín er giftur við aðari gentu. Hann vil fegin frameftir hava sam- band við sonin, men nú noktar mamman. Mín spurningur er: Hev- ur mamman loyvi at nokta pápanum at hava sam- band við sonin? pápi Mamman og pápin at son- inum hava ongantíð verið gift, og harvið hevur mamm- an og bert hon havt foreldra- rættin yvir soninum. Ein skuldi tí hildið, at tað er mamman, sum soleiðis >ræður< yvir soninum, men so einfalt er tað kortini íkki. Best er sjálvandi, um mamman og pápin kunnu semjast um hesi viðurskifti, men verður pápin soleiðis noktaður at síggja sonin, so kann hann venda sær til Ríkisumboðið og heita á henda stovn um at áseta samverurætt til sonin. Møguleikin at fáa ásett samverurætt byggir á tað hevuðssjónarmið, at á- hugamálini hjá barninum verða sett í hásæti, og tað hevur ongant — tydning, hvussu mamman og pápin annars sita um sátt. Sum meginregla kann Hvgnn rætt hevur pápin? sigast, at hevur samband verið millum barn og pápa, ertað góður møguleiki fyri at fáa samverurætt Hans Trygvi Skal meir- virðisgjald rindast? Tá ið fólk skulu keypa ella selja ognir, t.d. sethús er ella jørd. Skal meirvirðis- gjald rindast av keypspris- inum? ognari Meirvirdisgjald skal íkki rind- ast av prisinum i sambandi vid keyp og sølu av fastari ogn. Hinvegin verda nakrar tænastur, sum standast av hesum at rinda meirvirðis- gjald, t.d. sakforaraútreiðs!- Pl Hans Trygvi gerast i senn, seingjarklædi og klæði annars skulu vask- ast. Tey klæði — eitt nú skógvar og klædningar osfr., sum ikki verður vask- að, skal hangast út á snórin í ein dag, so vissa kann fåast fyri, at dust íkki inniheldur egg frá barnaormi. Marner Sålarfrødingurin Sorgviðgerð Fyri stuttum hoyrdist, at sålarfrødingar í Føroyum ætla saman við Sjúkra- kassanum at veita fólki stuðul, sum hava verið fyri missi , ella á ein ella annan hátt eru í kreppu. Í norska útvarpinum var herfyri eisini sending um hetta evniåd Kann slík viðgerð fáast nakrastaðni í Føroyum? foreldur Gangi út frá, at spyrjarin meinar við serkøna, pro- fessionella, psykologiska sorgviðgerð. Annars hjálp- ast mong í so máta nóg væl við vanliga sínámillum um- sorgan, sum eigur at vera millum fólk. Serkøn sorgviðgerð eigur at kunna fáast frá prestum, sjúkrarektarfólki, sálarfroð- ingum, læknum og oðrum, hvors útbúgving aloftast gevur rúmd eisini fyri sorg- viðgerð og ger grundútbúgv- ingin ikki tað, býðst slíkum starvsfólkum ofta høvi at ogna sær kunnleika á eftir- útbúgvingarskeiði. Innan almennu heiisu- roktina ber til at venda sær til lækna sín. Næsta stig kann vera > økissålarlæknarnar ella serlæknaprivatpraxis. Innløgd å sjukrahus kunnu fáa hjálp frá starvsfólki har, eitt nú klin.-sålarfrødingi í sjúkraúsverkinum (tað er í løtuni undirritaði), men er starvsøkid avmarkað til inn- legd og/ella »innløgd« i ambulantari eftirviðgerð. At enda ber til at venda sær til privatpraktiserandi sålarfrødingar uttanfyri heilsuverkið, men tianverri tekur enn eingin almenn - gjalding við har. Nú verður arbeitt við eini gjaldsskipan lutvíst yvir sjúkrakassan og vónandi fæst tað í lag heilt skjótt. Eyðun Sosialráðgevarin Arbeiðsskaði Kann sosialráðgevin upp- lýsa mær, hvørji rættindi ein hevur eftir at hava fingið skaða á arbeiðs- plássinum Eg eri sjúkrameidaður í nakrar víkur Kann eg vera vísur í at fáa dagpening, og hvussu nógv fái eg? Hvaðar skal eg venda mær? arbeiðsmaður Um tygum ikki hava rætt til løn undir sjúku, hava tygum rætt til hjálp frá Dagpen- ingaskipanini á Almanna- stovun! Tygum hava rætt til dag- pening frå 3. sjukradegi og so leingi tygum eru sjúkra- meldaður, tó í mesta lagi í 26 vikur Upphæddin er 80% av inntøkuni, tó í mesta lagi kr 2.719,- um vikuna ct gpeningaskipanina, nastovan, Postboks 0 TO ), áðrenn 8 vikur frå skaðatilburð- inum. Umsóknarblað fæst + Maiken