leygardagur 12. desember 1992síða 7

Tíðindablaðið { søstalurin | Nr. 238 — 12. DESEMBER 1992 Síða 7 Hvirlurnar vóru hvassar í Kalbaksfirði hósdagin. Mynd: Kalmar Nú royndist tunnilin Oyggjavegurin hevði verið stongdur hósdagin --Hósdagin var orkan, javni vindurin á Norðadalsskarði lá úr 28 uppí 34 metur um sekundi og í hvirlum yvir 50 metur um sekundi. Vit høvdu stongt Oyggjavegin, um ikki nýggi tunnilin var tikin í nýtslu, sigur Jákup Weihe, verkfróðingur á Landsverkfróðinginum Hósdagin var ovurveður og føroyingar fyngu fyri fyrstu ferð roynt nýggju farleiðina um Kollfjarðar- tunnilin í ringum veðri. Hóast nógvur vindur var, mettu vit ikki at neydugt var at stongja vegin, sigur vakhavandi å politistødini i Havn, sigur vakthavandi å politistødini i Havn. Sera nógvur vindur var. Myndamaðurin á Sosialin- um var í Kalbaksbotni um fýra tíðina seinnapartin hósdagin og hann fastlæsti nakrar av hvirlunum í myndatólinum. --Hetta var so fyrsta ód- nin síðan tunnilin lat upp annan november og vit fingu roynt vegin í ringum veðri. Hann var útsynning- ur vestan í ættini og út- synningur liggur rangur í Kalbaksbotni, tí verður nógv sjórok, sigur Jákup Weihe. —Vit hava sett ein vind- måtara upp i Kalbaksbotni og vit måldu upp til 47 metur um sekundið. Vind- urin lå um 35 metur um sekundid til um trytidina og sidan vaks hann mun- andi. I Kalbaksbotni er sjålvdan javnur vindur, har eru mest hvirlur, tå er vindurin javnari uppi å Oynni. Tad er eins vind- hart Kollfjarðarmegin, vit máldu somu vindmegi, sigur Jákup Weihe. Oyggjavegurin stongdur —Høvdu vit ikki tunnilin, so hevði øll ferðsla til og frá høvudsstaØnum verið stongd hósdagin. Javni vindurin á Norðadals- skarði lá millum 28-34 metur um sekundið og vit máldu yvir 50 metur um sekundið í hvirlunum. Vit plaga at stongja Oyggja- vegin, tá vindmegin liggur millum 30-35 metur um sekundi, sigur Jákup Weihe. Men tað hevur verið harðari vindur á Oynni enn hósdagin. Í eini ódn í fjór var mált 67 metur um sekundið í hvirlunum á Norðadalsskarði, hetta svarar til 241 kilometur um tíman. Javni vindurin lá tá um 58 metur um se- kundið. Og í tiltiknu ódni- ni undan jólum 1988 var mált 70 metur um sekund- ið á Norðadalsskarði. Pinnurin vísti 70 tá í mast- urin varð boygd niður í vøllin av vindi, og 70 metur um sekundið svarar til 252 kilometur um tím- an Lítil ferðsla á Ferðslan eftir Oyggja- vegnum er sum væntað minkað niður í einki síðan nýggi tunnilin varð tikin í nýtslu. Miðaltalið er í dag 200 bilar dagliga móti uppí móti 3000 fyrr. --Kanska nakað av ný- finginskapi er uppí, men talið av bilum á nýggju farleiðini liggur dagliga millum 26-2800 bilar, sig- ur Jákup Weihe. Í dag eru tað bert Norðadalsmenn og Mjørk- adalsmenn sum hava brúk fyri Oyggjavegnum. jústinus Trolaramenn og røktingarmenn Hvat ger ein posa- maður? Ein lasta- maður? Ein neta- maður? Ella hvat er ein gilsur? Eitt bobb- ens? Hesi orð hoyra trolara- lívinum til, og komu upp í føroyskt gerandis- lív við trolarunum, sum komu til Føroya fyri og undir seinna heimsbar- daga. Fyrst vóru tað kol- fýrðir síðutrolarar, seinni dieseltrolarar og síðani hekkutrolararnir. Teir sigldu gull til land- ið, og túsundtals føroy- ingar hava havt sítt lív sum trolaramenn. Hvussu var gerandis- líviðumborð áeinum av teimum gomlu trolar- unum? Kann tað sam- metast við ein nútímans trolara? Hvat er ein góð- urtrolaramaður, og hvat kravdist av einum trol- aramanni? Hvussu var hetta lívið, hvussu var at fiska við trolara? Hvussu funnu føroy- ingar tær góðu trolleið- irnar, og hvar funnu teir tær. Trolaraskiparar eru tiltiknir og mangar søg- ur eru um teir, um å- grytni, evni at finna fisk, evni at sigla og hegni vid trolinum. Ikki hvørs mans føri, men hvussu vóru hesir menn, og hverjir vóru teir? Hvat er ein snoðbal- ingur? Ein konubiti? Ein skræpugjólingur? Ella hvussu vorðin er ein morskørvut ær, og hvat er ein herðskódd- ur hagi? Seyður og seydarøkt hevði kanska stórri týdning fyrr, men út- skifting, vegagerð, tyrla og nýtímans koyri- amboð munnu hava broytt hitt gamla lagið nakað nógv. Hvat gjørdu seyða- menninir í grundini við seyðin úti í haganum? Hvussu varð seyður røktadur. Summir løgdu dent å at savna seydin regluliga, aðrir lótu hann kanska bara ganga. Skipanin er og var ym- isk, og onkrastaðni varð altíð havd yvirskipan. Summastaðni gekk seyðurin í fylgjum, summastaðni var feli, aðrastaðni kenning. Hver dugir at handla seyð? Seyðamálið var ríkt viðs erligum orðum fyri næstan gllum. Hvussu seydurin var fyri, hvussu vorðin hann var, fylgini høvdu nøvn og so framvegis. Dettur hetta burtur? Hesi bæði evnini heit- ir Fróðskaparsetrið á fólk at lýsa í ritgerða- kapping. Hver hevur hug at skriva um hetta? Endurminningar, frá- sagnir, kanska eina rit- gerð, og kanska gera samrødur við eldri menn og skriva fyri teir. Fróðskaparsetrið lýsir eftir tilfari um trolarar og trolfiskiskap í rit- gerðarkapping. Svarast kann upp á ymsar mátar, so sum liggur best fyri, ongi krgv verða sett til formin, innihaldið er tað mest áhugaverda. A- heitanin á fólk um at viðgera hesa tíð og hesi skrivaliga varð send út í fjør, har vit ynsktu svar innan árslok nú, men tað er ikki verri enn so, at er onkur ikki liðugur, so kann svar- freistin leingjast, tað er bara at siga frá, tó helst innan 1. mars 1993. evni Frá Klaksvíkar Útróðrarfelag og Norrøna Felagnum í Norðoyggjum Hvat ger Fiski- rannsóknarstovan! Sunnudagin 13. des. kl. 16 heldur Hjalti í Ják- upsstovu, leiðari á fiski- rannsóknarstovuni, fyrilestur í Skálanum í Klaksvík. Fyrilesturin ber heit- ið: Hvat ger Fiskirann- sóknarstovan, umframt at mæla til minni veiði- Tað eru uttan iva nógvar orsøkir til fiska- loysið, sum rakar okk- um í dag. Ov hart trýst á fiskastovnamar, og lítil tilgongd av fiski. Men eisini broytingar í veð- urlagnum, hitin í sjó- num og ætið gera sítt. Millum annað hetta kemur Hjalti inn á í fyri- lestrinum.