týsdagur 22. desember 1992síða 18

Síða 18 Nr. 244 — 22. DESEMBER 1992 Danski staturin hevur ábyrgdina í síðsta enda Tað verður trupult ella ómgguligt hjá nøkrum løgfrødingi, ið kennir til sonnu statsrættarligu stødu Føroya, at avvísa, at danski staturin í síðsta enda eigur lániskuldina og veðhaldini hjá landskassanum og fóroysku kommununum! Sambært upplýsingum frá seinasta aðalfundi Sjóvinnu- bankans setti danska fíggjar eftirlitið virðið av 53 mill. kr í útláni bankans til 4 føroysk- ar kommunur til null (0 kr.) í virði. Mannagongdin var henda: Sjóvinnubankin fekk at vita í góðari tíð frammanund- an um hesa ætlan eftirlitsins Fíggjareftirlitið metti, at hesar kommunur vóru so skuldarbundnar, at eingin meguleiki yvirhevur var fyri, at kommunurnar sjálvar megnaðu at gjalda síni lán aftur. Fyri at fyribyrgja, at virðið av hesum útlánum máttu set- ast til null, vendi Sjóvinnu- bankin sær til landsstýrið við umben um at veita veðhald fyri hesum lánum. Dagin eft- ir kom noktandi svar frá landsstýrinum. Lagna Sjó- vinnubankans var hervið av- gjørd. Saman við eðrum burturleggingum góvu hesi kommunulán Sjóvinnu- bankanum menustingin fundinum i statsministerunum 1 by r] A »famøsa« anini av oktober månad var spurningurin um landskassa- vedhaldid fyri hesum kom- munulånum settur fram frå føroyskari síðu. Á hesum fundi luttóku legmaður og landsstýrismaðurin í fíggjar- málum. Svarið frá danskari síðu (frá Poul Schlúter) var, at uttan mun til, um lands- kassin veðhelt ella ikki, so mátti virðið av millióna hesum 53 útláni til hesar 4 kommunur setast til null (0 kr.) í virði. Schlúter segði tað ikki beinleiðis, men svar kann ikki tulkast eðrvísi enn hetta: landskass- hansara AAA I TIMAMYNDIR TIMAMYNDIR JÓLATILBOÐ 8 MVG-UTSØLA Vit geva =25% í avsláttri árið út 4 filmar Polaroid 100 AsA Bert Í 00,- — er altíð á staðnum TÍMA MYNDIR DR. JAKOBSENSGØTA 3 TLF. 10515 in er í dag fallit og eitt lands- kassavedhald hevur null (0) virði! Einki loyniligt er í oman- fyri standandi upplýsingum, sum hava verið lagdir fram á almennum fundum, og sum eg havi frá álítandi keldum. Er nakað skeivt endurgivið í omanfyri standandi, so verð- ur heitt á tann ella teir, ið kenna rettu gongdina, um at geva neyðugar rættleiðingar. Spurnartekin mugu set- ast við avgerð fíggjar- eftirlitsins At seta virðið av útláni til kommunu til null (0) má vera eindemi danska ríkinum Góðar legfreðiligar grundir eru til at Sé u t a spurnartekin vid heimildirnar til hesa av Góð- ar grundir eru fyri, at Sjóvin- hægri staði mát- mælir hesi avgerð danska fíg- gjareftirlitsins. Fyri danskar løgfrødingar, ið kenna til sonnu statsrætt- arligu steðu Feroya, verður nevniliga trupult ella heilt ómeguligt at avvísa, at danski staturin í síðsta end eigur låniskuldina og veihald- ini hjá landskassanum og fer- oysku kommununum! Her skal í stuttum verða greitt frá hví. gerð fíggjareftirlitsins nubankin á Poul Petersen og sann- leikin um statsrættar- ligu støðu Føroya So sera nógv skilaleyst hevur verið vavt saman um stats- rættarligu steðu Feroya serliga seinastu mánaðirnar Leiðandi politikarar eru enn- tá arnir so langt, at teir siga, at føroyingar nú »eiga« und irgrundina! Hin mæti legfreðingurir og mentamaðurin Poul Peter- sen, lic. jur., hevur verið við i ellum forarbeiði til heima- stýrislógina, bæði sum polit ikari, løgfrødingur og embæt- ismadur. Hann var beinleidis við i ellum samráðingum frå 1946 til nov. 1948. Hann tos- aði undir hesum samráðing- um nágreiniliga við teir frem- stu donsku politikararnar og embætismenninar um tað innihaldsliga i legfreðis- týdningi í heimastýrisskip- anini. Í bókini „Búskapur og politikkur« hevur undirritaði t.d. endurgivið seguna frá Poul um, tá Vilhelm Buhl í álvara minti hann á: >Husk nu, landskassen er kun et lån«. Poul Petersen er nú 91 ára gamal, men er enn skilabetri enn allur »heilatrusturin« landsstyrinum og løgtingi- num tilsamans. Tiverri var hann ikki afturvaldur å løg Tíðindablaðið (SK) ting í 1970, tí hansara egnu við einum væl tilrættaløgd- um komplotti feldu hann til frama fyri ein statsgóðkend- an grannskoðara. Hetta var ein hin allarstersta politiska misgerðin og brelarin í Fer- oyum í nýggjari tíð. Við ein- um mentamanni av Poul'sa formati í tinginum hevði ver- ið meguligt at steðga nógv- um ervitisgerðum í sjeyti- og áttatiárunum. Undirritaði hevur havt manga góða samreðuna við Poul. Poul hevur á ein sjáld- saman hátt dugað at >snod- dað< seg fram til vitandi menn — frá Líggjas Húsgarð í Syðrugetu, til lærumeistar- ar á grundtvigskum háskúl- um, til mætar professarar í løgfrødi, søgufrødi og gud- frødi. Ikki bara veit Poul sera nógv, men hann er eisini sera fjølbroyttur. Sum dømi kann nevnast, at neyvan nakar før- oyskur gudfrødingur er so kønur i Grundtvig sum Pul. Hann líkist ikki nútíðar løg- tingsmonnum, sum bara hava áhuga fyri pengum og roknskapum, men sum kort- ini ikki hava minsta skil fyri pengum, og sum ikki so mik- ið sum duga at lesa ein rokn- skap. Feroyskir og danskir log- frødingar og aðrir frødingar sum t.d. Max Serensen, Harhoff ella Zacharias Wang sum gera seg klókar upp á heimastýrisskipanina uttan sum mikið sum yvirhevur at osa við Poul Petersen, ella lesa hvat hann skrivar, gera seg eisini til grovar fuskarar Ikki tí, allarflestu løgfrøding- ar taka undir við Poul Peter- sen í hansara útlegging av heimastýrisskipanini Landsognina og lands- skuldina eiga danskir ríkisborgarar í felag! Poul Petersen kann vátta, at forarbeiðini til heimastýris- lógina púra greitt siga frá, at talan IKKI er um ein sátt- mála, men um eina fólka- tingslóg millum aðrar fólka- tingslógir. Henda fólkatings- lóg viðvíkti einum innanhýs- is donskum máli, og fólka- tingið kundi broyta heima- stýrislógina á sama hátt sum allar aðrar fólkatingslógir. Púra greitt var eisini, at eing- in fólkarættur kundi koma up á tal í viðurskiftunum millum feroyingar og danir, millum Feroyar og Danmark- ar. Á sama hátt sum staturin delegerar út ávísar uppgávur og myndugleikar til munur og amtir hann út ávísar uppgávur og myndugleikar til heimastýrið kor delegerar føroyska Gjaldstovan er yvirtikin, men fíggjarheimildir heima- stýrisins eru eitt framhald av heimildum amtsins frá 1934 og 1938. Fíggjarheimildir løgtingsins eru ongantíð yvirtiknar, soleiðis at augjort er, hver ið »eigur«. Eingin meining er í at pástanda, at feroyingar »eiga« kongsjerð- ina. Eingin meining er í at tosa um at føroyingar »eiga« undirgrundina. Grein 1 í lóg um råevni í undirgrundini sigur: »Råstoffer í Kongerig- et Danmarks undergrund, der hidtil ikke har været und- ergivet privatekonomisk ud- nyttelse, tilherer den danske stat«. Innihaldið í hesi lógar- grein verður framvegis í gildi uttan mun til, at staturin hevur delegerað út umsiting- arrættin og lóggávurættin viðvíkjandi gagnnýting av ráevnum í undirgrundini til foroyska heimastýrið. Eingin meining er heldur í at pástanda (sum Christian Andreasen, advokatur ger), at føroyingar við eðrvísi »nytslu« av heimastýrislóg- ini kunnu »hevda« seg burtur úr henni á sama hátt sum fólk vinna hevdsrætt til nýt- slu av getum ella jarðar- stykkjum. Nidurstøda Nidurstødan kann tiskil ikki vera annað enn púra greið og uttan iva. allir danskir ríkisborgarar í síðsta Eins og enda eru felags um undir- grund og kongsjerð, so eru allir danskir ríkisborgarar í síðsta enda eisini felags um føroyska landskassan og før »ysk kommunukassarnar At eingin lånveitari, sum veitt hevur lån til kommunu innan danska ríkið, missir sín pening, má vera ein æru- spurningur. Hava landsstýr- ið og legting ikki eina slíka æru í varðveitslu (og tað hava tey ásýniliga ikki nú?), so hava legting og landsstýri heldur ikki verdugleikan at standa fyri Feroya landi. Tá stundin er komin, at legting og landsstýri ikki hava henda vardugleikan í varð- veitslu, so má staturin taka um endan. Heimildir og upp- gávur løgtingsins og komun- anna eru í síðsta enda onki annað enn heimildir og upp- gávur, sum danski staturin í áliti, men undir eftirliti hevur delegerað út til løgting og landsstýri! Fer ein ómyndingur við undirskrift og samtykki frá foreldrunum og tekur lán frá for i fyri Olavur Christiansen Tidindabladid Sosialurin liggur altíð framvið...