týsdagur 2. februar 1993síða 18

Síða 18 Nr. 21 —2. FEBRUAR 1993 Tíðindablaðið [ sosialurin ] — Lesarabrøv 202 ClLesarabrøp 00 9, — Tað ber til, um viljin er Viðvíkjandi — sjúkrahúspoli tikki, er tað snøgt sagt viljin ul at fåa eitt vælvirkandi og ratio nalt sjúkrahúsverk, ið skortar. Orsøkin til henda tvørrandi viljan er sum ikki einaferd, ein træta um politisk åhugamål og ein styrkiroynd å politiska vig vøllinum Hesum hava vit borgarar í hesm landi ongan áhuga í Politikaramir mugu nú finna sær eitthvert annað at royna kreftirnar uppá. Og nógv er at velja ímillum. So er tað sagt So er efur at koma við kon struktivum uppskotum um, hvussu skipast kann so fyri, at vit kunnu — vid teimum peng um, sum landið hevur ráð at av seta til henda partin av okkara samfelagi, sjúkrahúsverkið at finna fram til tær bestu loysnirnar fyri sjúklingin. Her skal beinanvegin kon- staterast, at tað eru tvey høv- uðsáhugamál, okkara sjúkra- húspolitikkur snýr seg um. Fyrst og fremst um at varð- veita verandi arbeiðspláss innan heilsuverkið fyri ein- hvønn pris, og á sama stæði sum nú, og helst á sama stæði sum í 1989 — umframt sjálv- andi teir 11 nýggju yvirlækn- var, sum eru so ella so »6un- veriligir«. Síðan kemur so sjúklingurin — um pláss og ráð eru ul hann. Greitt er, at sekunderi sek torurin er alt, alt ov dýrur — og nú, hvar seingjartalið, innlegg ingartalið av sjúklingum er nógv niðurskorið, soleiðis at nógv fleiri sjúklingar, og nógv fleiri ringir sjúklingar, verða koyrdir yvir til primersektorin, verður mett, at sekunder sektorurin (sjúkrahúsini) er alt ov stórur og kostnaðarmikil havandi í huga, at primer- sektorurin hevur sjúklingin um hendi og í viðgerð. Men sekundersektorurin er øktur, sjálvt um arbeiðsbyrðan nú er løgd á primersektorin. So bakvent hetta ljóðar, so er tað veruleiki Tá hetta landið nú einaferð ikki ber okkara »yvirskipan«, er mítt uppskot at siga øllum personalinum úr starvi, eisini læknunum, fyri síðan at endur skoða heilsu- og sjúkrahús politikkin og tørvin á nyset anum innan heilsuverkið — um- framt at kanna tørvin á deild unum og sjúklingagrundarlag ið undir at hava ella upprætta deildir, um tað bert eru einstak ir sjúklingar, talan er um Her er sjálvandi neyðugt at prioritera, at rationalisera, og tað kann t ykjast hart og ringt fyri tey, sum hava ikki vanligar sjúkur. Men tað er sum alt ann að í samfelagnum, eisini sjúku má metast um í hverjum føri sær — og havandi í huga, at fólkatalið minkar, slepst ikki undan at taka stæðu til hægru »yvirskipanina« á hesum stovni. Tá so støda skal takast til, hvat skal varðveitast her á landi av starvsøkjum innan læknastandin og hvussu stór normeringin av størvum skal vera á teim deildum, sum stóða verður tíkin til at varðveita, so má tað avgerast út frá sjúk- lingagrundarlagnum. Tær deildirnar, sum ikki sjúklingagrundarlag er undir at varðveita, og tey arbeidsøki, sum lika væl kunnurøkjast utt an fyri sjálvt sjúkrahúsið, verða at flyta og ein konsulent skipan innan hesi eki verður fingin í lag. Her verður hugsað um eitt nú oyma-nasa-håls-, eygna- ,tann- og barnalæknan, fysiurguna, sálar- og kvinnu lækna/læknar. Við færi kanningum og minkandi fólkatali skuldi hugsað verið um at minka starvsfólkatalið ella niðurseta arbeiðstíðina á røntgendeild, medisinskudeild og skurð deild, eftirsum eingin skurð viðgerð fer fram í vikuskift inum og flest allir læknar á hes um deildum hava vakuna á fasta bústað sínum í bynum, tó onkur hjálparlækni undantik in. Hesa konsulentskipan kundi so avtala verið gjørd um við eitt nú teir konsulentarnar, sum av og á gera skurðviðgerðir á sjúkrahúsum eftir avtalu og alt privat konsulatiónsvirksemi hjá læknunum skuldi sjálvsagt verið ukið burtur úr sjúkra húsum, so aftur pláss var fyri ti virksemi stndir og vanlig ráð vóru til. Sjálvandi eru tað fólk, ið ikki eru glad fyri at hesar góðu skip anir skulu burtur. Men eisini her er talan um pening — ongan pening at byggja ella reka sjúkrahús fyri, tí greitt er, at jú fleiri læknar og starvsfólk, sjú minni pláss til sjúklingin og ráð at røkja og grøda sjúklingin fyri. Hesi uppskot leggja einki sjúkrahús í skeljasor. Tann, sum sigur tað, er bert við til utt- anumtos og letst at stríðast fyri tey so nógv umtalaðu >for- vunnu rættindi<. Men hetta eru øll fólk, sum hava fast starv og ikki fyri at undirmeta nakran — so er her talan um tann hægra lønarstigan fyri ikki so fá. Tal an um høgt kvalifiserað fólk, sum ikki skuldu verið ringast fyri — heldur ikki til at fingið arbeiði aðrastaðni. Tosið um dýru avleiðingar nar av atnoyðast at erkenna sín ar tåpuligu dispositiónir í rikna sjúkrahúspoliukkinum við øll um læknasetanunum kann ikki ongur halda okkum aftur frá at gjalda fyri 3 ár, sum tað sigst kosta, um settir læknar verða settir úr starvi. Tað má vera bíligari at gjalda í 3 ár, enn í 10 20 ár, fyri at sleppa undan at gjalda í 3 — kanska fyri lækna hjálp, sum er »yvirflødig« ella tí politikararnir ikki hava rygg ella vilja ul at gera tað, ið gerast skal, fyri at fáa eitt vælvirkandi og rationelt sjúkrahúsverk, har áhugin aftur verður vendur ul gagns fyri sjúklingin, og landið aftur kann fáa eitt sjúkrahús verk, sum landið kann gjalda. Tí viðurkennast må, at tá 85% av ti, sjúkrahúsverkið kostar, bara fer ul lønir hjá starvsfólk unum, er lítið eftir til viðgerð og røkt av sjúklinginum, fyri uttan til rakstur av sjúkrahús unum, medikamentum og við gerðartól Vithavaeinki í at velja, halda vit fast við at sjúkrahúsverkið fyrst og fremst er fyri sjúkling arnar, og minni eitt alment ar beiðspláss við so nógvum starvsfólkum, sum upp á nakra máta til ber. Nú eru vit komin so vítt, at støda má takast til hesar spurn- ingar, sum vit ikki sleppa und- an. Men víst seg hevur tað, við ti sparing, sum til dagin í dag er farin fram, at tað, sum er niður skorið, er røkt og reingerð. So lítið hevur munað, tí hesi fólk liggja ikki í tí høga lønarstig- anum — og sum oman fyri nevnt er seingjartalið lækkað, sam stundis sum læknatalið er mun andi hækkað. Vælsignadir menn! Vit kunnu ikki halda áfram við at kjakast um politiskar viðtøkur, men heldur gera okkum greitt hvar í landinum tann læknin situr, sum hevur bestu kvali- fíkatíónirnar = á hverjum sjåkraøki sær. Hetta má og skal vera avgerandi — í hvussu so er fyri sjúklingin. K.V. Viðv. skrivi til allar almennar stovnar dagf. 25.01.93 Føroya Landsstyri Tinganesi Tórshavn Landsstýrið skrivara. »Um lønarlækkingin, sum roknað er við á fíggjarlógini, ikki er komin i gildi 1. februar 1993, mugu neyðug tiltøk, herund- ir uppsagnir, å stovninum setast í verk áðrenn henda dato«. Hetta skrivar Jógvan Sund- stein landsstýrismaður 25.01 93. Brævið er ikki stovnsleið arunum í hendi fyrr enn 27. og 28. januar. Millum 28. januar og 1. februar er ein arbeiðs dagur, friggjadagurin 29. jan uar 1993. Landsstýrið hevur júst givið eldru borgarnum ein skelk við boðunum til Almannastovuna um »kostnadaråseting fyri frían bústað hjá pensionist um«. Boðini eru tikin aftur, men nú heldur landsstýrið fram við at geva stovnsleidar- um og fólki í almennum starvi somu »sjokkvidgerd«. Starvsmannafelagið hevur ikki verið til såttmålasamråd ingar síðani mikudagin 13. jan. Á hesum triðja samráðingar- fundi gav Starvsmannafelagið landsstýrinum eitt konkret til- boð, og partarnir skiltust upp á, at landsstýrið skuldi geva Starvsmannafelagum nýggj fundarboð og svar upp á til boðið. Í dag eru 16 dagar síð ani, og Starvsmannafelagið hevur enn eingi fundarboð fingið aftur. Í meðan hevur landsstýrið skift løgmann; hon hevur síðani verið í kongalig um silvurbrúdleypi og heilsað upp á nýggja danska forsætis ráðaharran Og meðan løgmadur er í Danmark í hesum erindum, tekur varaløgmaður yvir og gevur sær sjålvum ein dag til at koma til sættis vid fakfeløgini um lønarlækkingina. Starvsmannafelagið er farið til sáttmálasamráðingar uppá, at úrslit skuldi spyrjast burtur- úr. Boðini 25.01.93 í brævin- um til stovnsleidaramar kunnu bert skiljast soleiðis, at lands- stýrið ikki ætlar sær at koma til eitt samráðingarúrslit um løn- arlækkingina sambært fíggj arlógini 1993. Landsstýrið hevur havt ríki ligt høvi at koma til eitt sam- ráðingarúrslit áðrenn 1. febru ar, um vilji var til tað. At landsstýrið ikki hevur stundir at hava neyðugu samráðingar fundirnar, kunnu fólk í al mennum starvi og fakfelog teirra ikki revsast fyri. Men tað er júst hetta landsstýrið nú ger við kravbodunum ti! almennu stovnsleiðararnar. Starvsmannafelagið góðtek ur als ikki slíka framferð, men hon sigur alt um, hvussu landið verður stýrt, og hverja virðing landsstýrið hevur fyri fólki í landsins tænastu. 29. januar 1993 n.v. Jákup Danielsen, formaður -títt feråasamband við utheimin! 5 Uppmøting Boðað hevur verið frå i út varpstíðindunum, at ikki kann atkvødast í løgtinginum, ti at andstødan ikki er mannað so frægt, at atkvødast kann. Tað er gott, at slíkt kemur fram, so veljarin veit hvussu andstødan á ungi vinnur sína løn. Leingi hevur verið kent at illa gongst hjá t6dveldis monnum at røk ja fleiri arbeiði, men at sama støda var hjá sambandinum, hevði eini ikki varhugan av. Er tað hetta, ið andstødan hevur at bjóða ímóu sitandi samgongu, so var betur teir fóru heim og skammaðu seg, at ikki so frægt sum at meta ein dag til atkveðu er ov langt út Útvarpið skal hava tekk fyri at teir boða frá, hvussu ung arbeiði hjá teimum, sum biðja um nýval, verður umsiuð, har var einki alternativ áskoðari Tíðindaskriv frá Sjálvstýrisflokkinum Í sambandi við hesar aftur- vendandi fíggjarkreppumar í føroyska bankaheiminum skal Sjålvstyrisflokkurin boda frå, at flokkurin undir ongum um- stødum fer at ganga vid til, at tann vanligi føroyingurin skal skuldarbindast enn meira. Sjálvstýrisflokkurin | mót- mælir harðliga, at hin vanligi føroyingurin gerst offur fyri einum skilaleysum fiskivinnu- politikki, sum hevur oyðidrip ið okkara fiskastovnar — sjálvt lívsgrundarlagið fyri tilveruni. Ótálmað låntøka og ved- haldsskyldur hjá landi, komm- unum og interkommunalum stovnum hava nú saman við yvirfigging, eginpenings svansi, uppheggingarstuðli, milliardastudli til fiskivinnuna og almennum ílegum rent alt samfelagið um koll. Bankarnir liggja nú, sum teir sjálvir hava reitt. Bankaleiðsl- umar hava við sínum útláns- politikki grivid sína egnu grøv. Verkið er sjålv gjørt. Hóast óteljandi ávaringar frá búskaparráðnum og fiskifrød- ingum í mong ár hava løgting, landsstýri og bankar hildið hánt um hesi ráð og altíð sjálv vitað best. Tann rikni politikkurin síð- an 6. okt. í fjør hevur verið eyð kendur av ráðaloysi og ført okkara land og fólk enn nærri undirganginum. Nú er løtan komin, har ið Føroya fólk eigur at verða spurt, um tað vil vera við long ur Tórshavn, 31. jan. 1993 Sjálvstýrisflokkurin V4-tølini i dråtti nr. 974, 30. jan. 1993 Tølini: 26 —40—41—87—90—42 —88—-03—-17—73 — 34 — 48 — 35 — 83 — OS — 58. Vinningur: 19.900,00 kr. Vinnarar: ein åSignabø. T Kunngjert verður ætt og vinum, at kæra kona mín, namma, vermóðir og omma okk- ara RUTH JAKOBSEN Tørshavn andaðist á Landssjúkrahúsinum 31. januar, 73 ára gomul. Kistan fer úr landssjúkrahúskapellinum mikudagin kl. 16.00. Jarðarferðin verður úr Vesturkirkjuni hósdagin 4. februar kl. 13.00. Familjunnar vegna Vilhjálmur