fríggjadagur 5. februar 1993síða 16

Síða 16 Nr. 24 — 5. FEBRUAR 1993 Sveriki varnast Føroyar f dag kl. 17.00 letur fram- syningin »Svøriki varnast Føroyar« upp f Nordur- landahúsinum. Tað verður bókaverðurin Carl Otto von Sydow, ið starvast á »Uni- versitetsbiblioteket í Upp- sala<, ið fer at seta framsýn- ingina. Tann svenski åhugin fyri gamla vikingahjålandinum Føroyum var leingi Ogvu- liga lítil, men frå miðskeiðis i 1800 talinum får åhugin fyn oyggjabélkinum so smátt at økjast. Svenskir rit- høvundar, myndatakarar og listafólk hava heintað i- blástur hidani; granskarar hava ferdast higar fyri at granska náttúruna, mentan- ina og tað føroyska málið. Framsýningin í Norður- landahúsinum er eitt dómi um hetta. Tað er békavørdunn Carl Otto von Sydow, sum hevur savnað saman tekstir og myndir, sum á ymiskan hátt sýna tann økta áhugan, svenskarar hava fyri føroy- ingum. M.a. finnast brøv eftir faðirin at føroyska skrivtmálinum, prósun Hammershaimb og myndir úr savninum hjá Ejnar Fors Bergstrøm. Framsyningin kemur ul Føroya, eftir fyrst at hava verid i Svøriki, har fyrrver- andi formaðurin fyri stýrið hjá Norðurlandahúsinum, Jan Stiernstedt, setti hana. Kvinnuhúsið Ráðgevingin hjá Kvinnuhúsinum er opin nvønn hósdag frá kl. 19.00—21.00, inngongd hjá KFUM, undir Pisuvarda 2, ella á tit. 17200. Kvinnuhúsið er opið gerandisdagar frá kl. 15.30—17.30. Telefonin, 17200, svarar hvønn dag frá kl. 15.30-7.00 á morgni. Lesarabrøv Tíðindablaðið (ST) Og eingin vildi kennast við teir Man ikki hvert mansbam spyrja seg sjálvt hvussu royndust nú hasi 12 árini, tá land okkara fleyt í mjólk og hunangi, og: hvørjum sita vit eftir við í dag. Munnu fólk geva sær far um, at í 1980 var inniskan hjá Havnini einar 100 mill. kr. Og skuldin var tå 130 mill. f dag er inntøkan 200 mill., meðan skuldin er vaksin til nærum 500 mill. Spurningurin er so: var tað nú so væl stýrt? Var handalag ið so avbera gott, sum teir sjálvir vila vera við? Úrslitið, sum mong eru komin til er ein falt hetta, at tá mest var til av perrgi vóru vit samstundis bundin í djúpastu skuld — fyri tað mesta av berum errinskapi og av fáfongd. Um vit beint nú gloyma ný mótans bókhaldskynstur og gloyma alt um skuldarparker ing í partafeløgum, hitafeløg um, innan kommunalar (havn- ar) roknskapir og bara leggja skuldina saman (brúktur pen ingur), hvat man so fyriskipar in í kommununi hava brúkt av fólksins peningi áðrenn pen ingurin var tjentur? Munnu vit ikki hava fingið lagt á okkum eina skuld, sum er onkunstaðni millum 600-800 mill. Tað var jú í hesum sama tíð arbili, at vit fingu tvær rusk stødir. Havnarrusk skuldi ikki blandast við bygdarusk. Og við hegnigum bókhaldara snildum er brennistødin í Havn beind i eitt partafelag, so tær 100 mill., vit skylda har, ikki siggjast åkommunala skuldar yvirlitinum. Snilt. Eginpen- ingunn til partafelagið, 10 mill., læt kommunan í form av einum grundstykki, sum kommunan sjálv setti virðið á, neyniliga 10 mill. kr. Heilt snilt. Sanna virðið á hesum stykki er nærri 200.000 kr. enn 10 mill. Rakstrartrupulleikar nar av risaskuldini kenna øll Her er bara spumingunin um tilikt ikki er dekan ov snilt. Hvør hevur eftirlit og åtalu rætt tå rædur um figgjarig og roknskaparlig — skaparsevni; spyr tann, ið verður knokk royttur. Reklaman, herferðin, fyri nýggjum flogvølli á Glyvurs nesi, og ímóti flogvølli í Vág um, hevur kostað skattgjaldar- unum einar 6 mill. (livslønin hjá einum arbeiðsmanni), sum eru tveittar burtur ul einkis í berum errinskapi, beint sum í málinum um brennistødina. So mikið av ødi kom tó í av her ferðini móti Vágum, at byrjað varð at gera ein undirsjóvar- tunnil. 50 mill. vóru brúktar til tað endamálið. Men ein dyrur minnisvarði. Meir og meir undrandi er, at andstæðan ikki gjørdi vart við seg tá ødrvitismål vóru fyri (Andstødan í býráðnum eru allir býráðslimirnir uttan for maðurin). Men so var ikki. Eitt býráð, sum hevur ein formann, ið at kalla er meira i útlondum enn heima, mátti, um ikki ann að, kravt at sæð hvat formans starvið kostar. Hann og fleiri hava ferðast sum vóru vit ein stórmakt. Meðan hann hevur sitið hev ur hann verið løntur sum lands stýrismaður. Og nú hann fer frá, er tað við bidiløn í 4 ár sum landsstýrismaður. Altso, kem- ur hann inn á ting eftir løgtings- val, eru tvær stórar almennar årslønir umframt stjóralgnin í egnum virki at forvinna í sama húsi. Ikki heilt byt. Stýrisskipanin, sum hevur verið praktiserad seinastu ár ini, er avgjørt verd einum fak- manni at studera. Ein doktara ritgerð við hesum sum evni hevði verið åhugaverd og tilfar trytur ikki. Bert hetta, vidvikj- andi atferðini mót med- og mótarbeiðarum, minnir um stílin hjá emum rokskipara. Hálvur út gjøgnum stýrhúsrút- in. Guð náði hann, ið mukkar ímóti, tí so er gron restina av túrinum. Øll vita hvussu leikað hevur verið í, men av berari skomm vil eingin reisa seg og siga frá tí. Eitt sera legið men vanligt fyribrigdi hevur verið í sam bandi við óteljandi uttanlands ferðunum, at næstformaðurin í fleiri fórum ikki hevur verið vitandi um formaðurin hevur verið innan- ella utanlands. Soleiðis er tað óskiljandi fyri vanlig fólk, at tað skal hava kunnað borið til, at kommunan hevur verið stýrd sum eitt eina veldi. Men hesar vælsignaðu uttanlandsferðirnar hava nú eisini gjørt nyttu sum »vid haldssmyrjievni«. Fyri kortum var hetta ein hópferð til Grøn lands fyri stóra upphædd av skattapeningi og til púra onga nyttu, uttan bert spæl. Men eftiransingin her heima hevur jú verið so sum so. Og hver fer at ansa eftir og átala formannin, tá ein verður so ríkiliga lentur. (Heldur tú við honum, hatar hann teg Íkki í fleiri víkur). Og so hetta afturat: rokn skapurin hevur alt árið víst hall, sum einki var gjørt við. Ikki fyrr enn jólini nærkast var stórt nummar gjørt burturúr, at kommununi fattast pening og at nú mugu bjargingarætlanir setast í verk og her mugu takast mannfólkaavgerðir. Og soleið- isblivu við eitteini 15 fólk send út í arbeiðsloysi. Jú, sanniliga, stórar tungar avgerðir. Er ikki nú komið har til, at fólk spyrja um eingin revsing er fyri at brúka 50-60 mill. kr uppi á Sundi til at uppfylla ein dreym hjá einum handils manni, les vinnuni, í Havn. Kann eitt yvirmett grundeki veruliga nýtast sum partapen- ingur í eitt partafelag uttan tað fær fylgjur (kunnu onnur gera tað sama?) Ella er tað komið har til, at einasta lóg, sum skal haldast, er lógin um rættin at taka skatt frá fólki? Í øllum demokratiskum máttloysi er tað helst so. Tíverri. Alt hetta leiðir okkum aftur til spurningin um tað nú var so fantastiska væl stýrt hesi 12 ár ini, tá yvirflóðin rann. Býurin hevur verið rikin sum ein stór makt. Vit blivu skuldarbundin meðan nokk var til av peningi Vit toldu ikki samstarv við nakran. Og tá býráðsvalið var av vildi eingin hava nakað við gomlu leiðsluna at gera. So nógvir vinir vóru efur innan fyri múrarnar Í komandi framtíð verður spennandi at síggja, hvussu rikiliga, Hann, ið øllum ræður, fer at løna teimum, ið skuldar bundu havnarfólk meðan nóg mikið var at taka av. Jú, ein teirra er longu byrjaður at fáa lønina, umframt bidilønina Hann er av landsstyrinum longu settur í stiårnina fyri landsbankan. Tað hevur verið vanligt, at krónur kunnu setast beinleiðis á føroyskar politikarar, hvat teir kosta í lyftum um tunnlar, vegir, havnir o.t. Havnarfólk, roynið at seta krónur á fyrrv. borgarstjóran, einaveldis mannin og verðinsmannin í Gundadali: Gulldreingin við ongar: lestrarskuld. NB. Navn verður ikki sett undir her, tað skilir ein og hver. havnarborgari Tíðindaskriv frå Fróðskaparsetrinum: Alt snýr seg um orðini Almennur gestafyrilestur og handling av somdargávu í Norður- landahúsinum leygardagin 6. febr. kl. 16. Í sambandi við 40 ára stovn- ingardag Føroya Fróðskap- arfelags í desember mánaði gjørdi Fróðskaparseurið av at heiðra felagið við at bjóða einum av fremstu norðurlendsku serfrøding- unum í málteld higar at halda almennan fyrilestur. Hetta skuldi verða fyrst í ár- inum, men tá slapst ikki til Føroya fyri ódnarveðri, og vitjanin varð útsett ein mán- að. Gesturin er Sture Allén, professari við Gøteborgs Universitet, sum í mong ár hevur verið ein hevuðs- maður í nútíðar svenskum orðabókaarbeiði. Sum vera man, hevur hann fleiri á- lUSSterv á sínum eki, er t.d varaformaður i svensku målnevndini og limur i ti, tey rópa Sprákváards- gruppen. I Svenska Vitter- hetssamfundet hevur hann verið formaður síðani 1984 og hevur annars sæti í fleiri ødrum — visindafciøgum. Sidani 1980 hevur hann verið ein av teimum gitnu De Aderton í Svenska Aka- demien og gjørðist fastur skrivari har í 1986. Árið eftir varð hann valdur í stýr- ið fyri Nobelstiftelsen. Mong eru tey heidurstekin, hann hevur fingið fyri sítt virki. Her kunnu vit nevna Svenska Akademiens Språgvåardspris 1979 Hann hevur staðið fyri fleiri altjóða ráðstevnum, harav tveimum Nobel-ráðstevn- um, onnur teirra um tekst- viðgerð. Bókmentaliga virksemi hansara fevnir víða, ordabøkur, um mål og teld og mangt annað. Til fyrilestraheiti hevur Sture Allén valt >Allt kretsar kring orden<, og sjálvur lýsir hann fyrilestur- in við hesum orðum: »Språket ár grundlágg- ande før identiteten. Lexi- konet ár centralt í sprákfør- mágan. Det finns dárfør all anledning att undersøka och beskriva ordførrádet. Jag tánkar koncentrera mig pá projektet »Nationalen- cyklopedins ordbok<, som grundar sig pá en vidareut- vekling av den lexikaliska databas som >Svensk ord- bog< genererades från Kortfattat skulle jag också vila námna aktuella kvanti lativa, normativa og histor- iska lexikonprojekt. Det hela utmynner i en lexikal- isk strategi«. Eftir uppskoti frá Fróð- skaparfelagnum skal hesin heiðursfyrilesturin = verða hildin tiláminnis um okkara fræga målfrøding og skald, Chr. Matras professara, ið andaðist í 1988. Felagið fer samstundis at nýta høvid til at handa eina sømdargåvu úr Grunni Krisjans á Brekkumørk. Stovnsfæið í hesum grunnin er týska OSSIAN-heidurslønin, ið varð veitt Chr. Matras og Føroya Fróðskaparfelag í 1981. Grunnurin hevur til endamáls atstyðja virki ein staklinga føroyskum máli tuilframa Handingin av sømdar- gåvuni fer fram beint eftir fyrilesturin, ið byrjar kl. 16 stundisliga. Til BLADSØLURNAR SOSIALURIN aftur UTSELDUR? Bodid so beinanvegin frå å tlf. 11820. Uttanfyri vanl. arbeiðstíð upplýsir telefonsvararin hvar ringjast skal fyri at fáa fleiri blød. Tíðindablaðið SOSIALURIN AR LE: ØE a 3 ER a