fríggjadagur 5. februar 1993síða 19

ER ||| | se EO — Tíðindablaðið CS) Tidindaskriv frå Filmsfelagnum: As Time goes by —-Casablanca i Norðurlandahúsinum Sunnudagin 7. febr. kl. 18.00 sýnir Filmsfelagid ódeyðiliga films- klassikaran vid Ingrid Bergman og Humprey Bogart »Casa- blanca«. Lidin eru fimti år síðani Michael Curtis stjórnaði til- tiknu upptøkunum t Hollywood. Casablanca er ódeyðiligi Hollywoodfilmurin um hin reina, sanna kærleikan. Heimskríggið leikar á, tá tey bæði Rick (Humprey Bogart) og Ilse Laszlo (Ingrid Bergman) hittast å Rick's Café Américain. Vit eru í Casablanca, friðskjól- inum millum frælsi og fangatippi. Aftan fyri hoyr- ist >As time goes by« og leikur fer fram... Við hesi sunnudagssýn- ing í Norðurlandahúsinum fáa filmshugað høvi at gera sær sínar egnu hugsanir um, hví júst hesin filmurin, við hálvthundrað árum á baki, hevur fingið slíka eina- standandi serstødu í films- søguni allari. Sigst, at ætlanin uppruna- liga var, at ein ávísur leik- ari, Ronald Reagan at navni, skuldi hava leiklutin í filminum Casablanca. Hilt er at gita, um hin 40. ameri- kanski forsetin tá hevdi itið Reagan ella Bogart! Hvíta húsið (Casa Blanca) kundi Ronald Reagan so í øllum fórum flyta inn í nærum fjøruti ár seinni, í 1981. Leikstjóri Leikstjórin, ið hevur ritað navn sítt við gyltum stavum á fleiri síður í filmssøguni, er Michael Curtis. Eins og flestu avriks- kappar í størstu døgum Hollywoods, var hann ikki amerikumaður; Mihály Kertész, sum hann veruliga æt, var borin í heim í Ung- am 1888 og doyði í USA í 1962. Hann virkaði eina tíð í Europa, men leitaði til Hollywood, tá ljóðfilmurin kom fram. Við jarnhørdu hond síni stjórnaði hann ikki færri enn 165 leikfilmum, eitt nú >The Adventures of Robin Hood« við Errol Flynn (1938), »Mildered Pierce« vid Joan Crawford (1945) og ikki minst sunnudags- film okkara í Norðurlanda- húsinum »Casablanca« við stjórnunum Ingrid Berg- man og Humprey Bogart (1942). Ingrid Bergman (1915-82) Saman við landskvinnuni Gretu Garbo (1905-1990) kom Ingrid Bergman at vera tann norrøni leikarin, sum er komin longst í altjóða filmsheiminum. 1933 fór hon á Dramatens elevskola í Stockholm og longu tvey ár seinni var hon fyri fyrstu ferð at síggja í einum veru- ligum leikfilmi. Hon fekk sáttmála í lag við Svensk Filmindusti har Gustaf Molander leikstjórnaði Saman gjørdu tey seks film- ar, teirra millum >Inter- mezzo< (1936), sum ameri- kanski Hollywoodmaðurin David O. Selznick hepnað- ist at síggja. So hugukin gjørdist hesin peninga- sterki amerikumadur, sum just hevdi lagt sidstu hond å stórfilmin »Gone with the Wind«, at hann fekk hina ungu Ingrid at koma til filmby filmbyanna — Holly- wood. Hetta tðarskeið leikti hon saman við størstu mannligu filmstjørnum í Hollywood. Eitt nú við Spencer Tracy í >Dr. Jekyll & Mr. Hyde« (1941). Humprey Bogart i aktuella »Casablanca« (1942) og Charles Boyer í »Gaslight« (1944). Fyri leiklutin i hes- um filmi vann hon ta fyrstu av ialt trimum Oscar-virdis- lønum. I 1978 arbeiddi hon fyn fyrstu og einastu ferð saman við landsmanninum Ing- 0 —— "" mar Bergman. Tað var í filminum »Høstsonaten«. Leiklut hennara í hesum filmi, metu Ingrid Bergman altíð sum sín besta. Humprey Bogart (1899-1957) Amerikanski filmsleikarin Humprey Bogart gjørdist kendur í filminum >The Petrified Forest< í 1936. Samansetta lyndi hansara, harðrendur men tó mildur, gjørdist eyðkent og nógv nýu í filmi. Umframt her umrødda filmin >Casa- blanca<, gjørdist Bogart kendur fyri leiklut sín í film- inum sum >The Maltese Falcon< í 1941, >The Big Sleep« í 1946 og >The Caine Mutiny« í 1954. Í 1945 giftist Bogart fyri fjórðu ferð; brúðurin var filmstjørnan Lauren Bacall (f. 1924). »Bogey«, sum hann ofta verður róptur, man vera hin størsta kultstjørnan í nyggj- ari filmssøgu. Hann man vera tann filmsleikari, sum oftast er prentaður, tað verið seg upp á postkort ella upp- sløg. Enn tann dag í dag eru afturlítandi filmsstevnur, ið heiðra minnið um hesa løgnu, einsligu »antihetju«. Play it again, Sam! Filmsklassikarin úr Holly- wood verður sýndur í Norð- urlandahúsinum sunnudag- in hin 7. febr. 1993 kl. 18.00. Atgongumerki á kr. 50,- fyri vaksin og kr. 25,- fyri børn undir 12 ár, fáast við dyrnar. Ein sunnudags- syning fyri alt húskið! Høvi verður eisini at tekna seg til íslandsferðina 24.—27. mars í ár, tá norrøn filmsstevna verður í Reykjavík. Í | Nr. 24 — 5. FEBRUAR 1993 Síða 19 Viðmerkingar til Smokie konsertina leygarkvøldiå 30/1 -93 Tað sóð á atgongumerkinum at konsertin skuldi byrja kl. 8 | Egmøtiuppkl. 9.10, tí eg gekk útfrá, at upphiungarbólkunn Rock Wall tá var liðugur at spæla og at bólkurin Smokie mundi skjótt fara á pallin. Men so var ikki. Tá eg kom inn í høllina, trein Finn Jensen á Pallin og segði, at bólkurin Rock Wall kom á pallin um eina líða løtu, tí teir høvdu eitt líuð brek, sum um tað var nak að nýtt, men tað gingu tá ikki | meira enn uml. 5 min... so byrj | aði Rock Wall at spæla og spældi í einar 50 min. Men so kom steðgur í í ein heilan tíma, áðrenn Smokie kom á pallin Eina ferð var Finn Jensen á pallinum og fortaldi okkurt um at bussurin við Smokie-mann ingini var vilstur í býnum í Havn. Ikki kann sigast at ad ljóðaði serliga trúligt, men nóg mikið um tað. Ein tími gekk so áðrenn Smokie kom á pallin og spældi i I 1/2 tíma. Smokie var sum vant super, men ikk: kann tað sigast um upphiungarbólk urin Rock Wall, serliga var tað galið við bassinum, sum var alt ov hart frá og sostatt oyðilegði framførsluna = fullkomuliga Tað er ótrúligt, at ein bólkur sum Rock Wall, ið hevur spælt í fleiri år, ikki kann geva eina betri ljóðgóðsku frá sær. Men tad vísir seg at teir flestu før oysku bólkarnir hava ein våna ligan ljóðmann við mixipulun og tað er spell. Tí dámar mær best útlendskar bólkar, sum koma hendavegin at spæla, ti ljóðgóðskan er altid so nógv ar ferðir betri enn lá føroyskir bólkar hava konsert Tað hevði kanska verið betur, um bara Smokie spældi og eingin upphiurgarbólkur var við, so hevði tað ikki verið so leingi at bíða eftir Smokie, sum í hesum føri, í einar 3 timar hjá teimum, ið komu til ásettu tíðina, kl. 8. Síðani til hetta at halda tid ina! Vit vita, at føroyingar flestir koma sjáldan til úðina og so vilja fyrireikararnir ikki byrja konsertina fyrrenn nakað væl av fólki er komið, og tað er nettupp her, ið feilurin liggur Hevdi tað ikki verið eitt hug skot at allar konsertir hereftir byrja til tíðina, stundisliga Tad hevdi kanska ikki í eina tíð framyvir verið so spennandi hjá teimum, sum spældu, ú so få møta upp, og ikki fyrrenn tað líður móti endanum, eru tey flestu komin. Men eg tnigvi, at sum tíðin leið og øll vistu, at allar konsertir í Føroyum byrja ásettu tíðina, stundisliga, =o hevði vend komið í og tann gamli vanin at koma ov seint hevði dottið burtur. Men hetta er kanska bara ein ynskidreymur, sum ongantíð verður veruleiki, tíverri. Tað stáð á atgongumerkin um til Smokie konsertina, at allar fløskur vórðu tiknar við hurðina, men eg sá eina rúgvu av fløskum í høllini og fløsku brotum, so illa var ansað eftir PS. Hetta um at fólk standa fremst, skulu va kroystog onnur svima Eg stóð við síðuna av pallinum ta mesta av úði Smoke spældi, og tað sum eg sá var a nøkur få vórðu hálað upp á pallin so tey sluppu ur uongd in: fremst Men tey, sum eg så verða hálað upp á pallin, vóru nokkso full og sóu ikk: út til at hava tað s £ Mc ertring er lann, at le 3% emst við frium F gu tey um tað ålvg ør ælgjart! Men hesaferð KK rsøkin at:að ik í hø Fin musíkkláhugaður Høgra og vinstra hava vist sitt sanna andlit Fyri fyrstu ferð í søguni er samgonga skipað, har miðflokkahugsjónin ikki er umboðað. Hesir báðir samgonguflokkar eru teir, ið rópa harðast upp undir val. Leggja hvønn annan undir líkt og ólíkt. Hesir flokkar umboða ikki samfelag ið sum eina heild, men bert ávísar partar av samfelagnum. Ursliuð verður ú em slíkur greytur vavdur upp í ein ellibita, har einki skil er í nøkrum sum helst. Og alt samfelagið verður tapan. Her hjálpa eingi gylt lyfu ella hørd slag orð. Sannleikin er jú tann, at hesir flokkar hava ongan heildarpoli ukk samfelagnum at gagni. Hetta er sjón fyrr søgn Mangan visir tad seg, at tann politiski høgra- vongurin revsar tann meimga mannin fyri at fáa vinnulívið at virka Og at tann poliuski vinstravongurin revsår vinnulivid fyn at geva meira til aðrar partar av samfelagnum. Tá nú høgra og vinstra virka saman undir somu lon, sita teir og revsa bæði vinnulívið (Tað, sum efur er) og meiniga mannin fyri at tæna á- hugamálunum hjá Gud viu hverjum, teimum sjálvum kanska, sum teir plaga. Hesin politikkur rakar alt samfelagið hart. Tað einasta vit hava efur, er ein rúgva av almennum stovnum, ið skulu kanna okkum, granska okkum, skriva okkara brøv, umsita okkara pening, umsita okkara vinnuliv, umsita okkara fiskivinnu osfr. Og alt hetta skal ju gjaldast, og meinigi maðurin hevur ikki meira at gjalda við og vinnulívið (125, sum efur er), hevur uppaftur munni Vit mugu ti ásanna, at hetta er ein politikkur, 15 ikki ber til, hvørk: høgra ella vinstra. Vit mugu burtur frá tí poliukki, ið vil skapa tveir mótsein ingar í vinnulívinum og arbeiðsfjørldin: Tí veruleikanum eru hesir bólkar tveir bitar av somu > køku Einki vinnuliv: ongin arbeiðs fólk Ongin arbeiðs fólk: einki vinnulív. So einfalt er wd. Ti er neyðugt vid heildar loysnum og lógum, 18 gera øll lika fyri lógin har ongin útnyttar nakr an annan, og har byrð arnar verða javnt býttar millum allar stættir. At vit liva og læra at:lyfta í felag, og ikki bert hugsa um okkum sjålvi, má verða slagorðið millum Manna Iramyvir, nu vit hava sæð allan bólka poliuukk miseydnadan Asannast må, at år beiðast må út frå mið flokkahugsjónim, har vinnulív og arbeiðsfólk í felag bera tær byrðar, ið neyðuguar eru fyri at samfelagshjólini kunnu mæla. Framyvir má ar- beiðsgevari og arbeiðs takari hond í hond taka um endan og fremja tey tøk, ið eru neyðug fyri at fáa ta føroysku skútuna aftur á rætta kós Verandi samgonga er samansett av tveimum mótpolum, ið mótar- beiða hverjum ødrum, og er sostatt ikki før fyri at finna fram til nakrar loysnir. Í slíkum tíðum hava vit ikki ráð ul slík- an ulvildarligan poli- tikk. Hetta hava flest øll ásannað. Nær ásannar samgongan hetta sjálv? Eyðun Anthoniussen