týsdagur 16. februar 1993síða 18

Síða 18 Nr. 31 — 16. FEBRUAR 1993 Salka Valka: Ein meistarlig framførsla Klaksvikar Sjonleikarfe- lag var um vikuskiftid á Strondum og framførdi sjónleikin Saika Valka cftir skaldsøguna hjå Halldér Killjan Laxnes av sama navni Klaksvíkingar hava framført nógvar islendskar sjónleikir tey seimastu árini við góðari eydnu, so tað var við spenningi at ein før niðan í Bygdarhúsið á Strondum at hyggja at hes um leikinum, tí hetta var ikki nakar lættur kostur at fara í holt við Hóast Laxnes og Shake speare ikki kunnu saman berast í málsligum upp bygningi, so hava teir tað felags, at teir eru grundigir og mangan sera torskildir í teirra skaldsliga innihaldi Grundsjónarmiðið hjá teimum báðum tykist vera tilveran hjá menniskjum í samfelagnum — at vera ella ikki at vera — to be or not to be Laxnes leggur tó meir á tann proletariska bógvin, og er sera djúptgangandi í síni útlgreining av teim streymingum, sum fóru fram í Íslandi i 20 unum og 30-unum Tad er kortini ikki av leið at koma fram vid slikum evnum just i dag, hvar øll okkara samfelagsskipan er vid at fara i skeljar sam felagsligu Hatur, kærleiki, líkasæla stremban, sorg, Ótti rikidømi, tåtækradømi Hetta eru nakrar av teimum úilfinningum, sum merkja leikin í teimum nógvu tíð armyndunum undir fram førsluni Her hevur leikstjórin megað sera væl at varðveitt tað torføra stigið ikki at lata senuskifu ganga ov skjótt, so at áskoðarin kann verða fyltur vid tí líðandi spenn- inginum, sum spakuliga verður upparbeiddur gjøg num leikin Salver Valgeir, seinni nevnd Salka, hevur tann størsta leiklutin, sum vera man, her leikt av Eyð Matras Uttan at taka nakað frå nøkrum av hinum leikarun um, so skerst ikki burtur, at hon hevði tann torførasta leiklutin. Sum smágenta rýmdi hon saman við mammu síni (Adilborg Linklett) úr heimbygd síni fyrr at leita sær betri eydnu longur suð un á landinum. Ørfåtækar sum tær vóru, klæddar í spjørrum, var tað eyðsæð, at fáur troystaði sær at taka hesi neyðardýr ul sín. Háð og spott var tað mesta, sum tær vórðu útsettar fyri. Eftir at hava bankað upp á nógv ar dyr, fingu tær endiliga innivist í einum húsum, har húsfrúgvin hevði hjartað Í hesum parunum var tað eimastandandi gott, at senu myndin, har móðir og dótt ur venda bakið mót áskoð ikki skjótt, soleiðis at áskoðarin fær tíð at fata hugmyndina av teirn troystarleysu húsa gongd, teimum var fyr eminent! Tad er ymist, sum fólk velja at lívbjarga sær Mamma Salku hevði verið uttan mann í langa tíð, og tá hon harafturat var útstýrd við sterkum lystum, var hon ikki sein at geva efur fyri einum ástarhungrandi sjó- manni, sum helt til í sama húsi sum mødgurnar. Fyri mær sýnist tað sum at tað var her, at tað gekk upp fyri Salku, at okkurt var gal- ið við samfelagsskipanini. Salka var ikki býtt, men henni vantaði nógva vitan, og so hvørt sum hon vann sær nakað av henni, gekk tað meira og meira upp fyri henni, at okkurt mátti ger- ast. So hvert sum hon vaks til, dugdi hon at gera brúk av síni vitan, og tað fall ikki øllum so væl. Tað varð ikki hildið nógv um kvinnur við sjålvstødugari hugsan tá á arunum, skiftir on døgum Í stóðum var leikurin eitt sindur torskildur, kanska einamest í byrjanini av seinnu helvt, men leikarar- nir og teknikararnir saman viðtónleikarum gjørdu leik- in so hugtakandi, at ein ikki varnaðist hetta fyrr enn langt aftaná. Fann mest kensluborna senen mundi vera tann, har móðir Salku blakar seg í havid efur at hava verið svikin av sínum elskara, við hverjum hon átti eitt barn, men sum doyði sum pinku- barn av herviligari sjúku. Tær sterku kenslumar, sum bylgdust í barmi henn- ara, áðrenn hon tók tað endaliga lopið í havið, var ein rúkandi upptakt ul sjålvt ta dramatisku avgerð — at taka seg sjálvan av døgum. Hóas ógvuliga ymiskar av lyndi og alt annað enn samdar, so var missurin av móðurini ein dyggur smeit- ur fyri Salku Valku, og aftur her fingu vit at síggja, hvussu djúpt ið næstrakær- leikin stingur — ella ikki stingur. Presturin á staðnum sýtti fyri at syngja tann sálmin, sum móðir Salku dámdi best, tí at hon hevði verið uppi í Frelsunarherin- um. Salka tekur ta avgerð sjálv at syngja hendan sålm- in yvir deydsbøruni hjá mammuni. Ikki eitteyga var turt í salinum hesa løtuna øll vóru sum runnin í stein. Tey politisku sjónarmið- ini, sum komu fram, eru eyðkend fyri hugsaina, sum Laxnes var kendur fyri, tá hann skrivaði bókina um Salku Valku, og tey eru fyri so vítt líka aktuel í dag, so hetta kendu øll aftur — ar- beiðarargrslan kontra ar- beiðsgevararnar — ein front- ur, sum ikki fær nakran enda Taðereitt megnar arbæiði, sum liggur aftan fyri hesa framførslu, sum varar í næstan tríggjar tímar, men hetta vóru triggir tímar fyltir við spenningi, gleði og sorg, so tú visti ikki av, fyrr enn leikurin var liðugur. Tey einfaldu leiktjøldini Tíðindablaðið og ljóssetanin saman við tónleikinum fekk alt til at samvirka til eina saman- hangandi eind. so tå ongan- tíð mist tráðin. Við hesum fátæku um- mæli vil eg fegin takka Klaksvíkar Sjónleikarfelag fyri eitt sera minnisríkt kveld í Bygdarhusinum á Strondum. Vónandi verða tit aftur at síggja innan alt ov leingi Símun E. Rasmussen Ummæli: Samar á Keldu í Skálavík Mikukvøldid 10. febr. sóu vit samaland í tónleiki og myndum í ungmannafe lagshúsinum í Skálavík Hóast vit ikki skiltu orð ini ið sungin vórðu, so var framførslan åhuga verd, ú á stórum lørifu á brósunum sera vórðu myndi vístar, ið vóru frágreiðing um hendingarnar í sangi og tónleiki Hesin = framferðarháttur bergtók áskoðaramar, tí vit sluppu í samaland, bæði í gomlu tíðini og líka til okk ara dagar. Vit sluppu at hoyra og síggja teirra ul veru og teirra stríð fyri at yvirliva. Myndirnar, ið vist ar vórðu søgdu so omelå liga nógv LOU Og vana-gt kavaveður tagrar latur, og ikk sónsmyndirnar, tær høvdu allar nakað at siga okku V kundu imynda okku ; itsdrø ; anløgdu hendurnar høvdu sind SØLU Aftan á sýni ingina høvdu áskoðararnir høvi at tosa vid samarnar. Fyriretkarar nir høvdu kaffi og køkur til øll, og samarnir vóru lætur at koma á tal við Heim aftur komin høvdu vit øll upplivað nakað gott og ríkt, ið er ultrongt í hes um tíðum Tøkk skulu samarnir hava fyr at teir komu X