hósdagur 25. februar 1993síða 2

66. ÁRGANGUR 110 Tórshavn Teletax: 14720 Bústaður Argjavegi 26 Argjum Tøieton: 11820 Biaðfóik. Randi Jacobsen - Dagny Joensen - Tórfinn Smith - Utgevar: P/1 Sosialurin PA Sosialurin Prent: P/ Pressan 1981 - Jan Miller Fyritaksstjóri. Krisjan Dat Tr | Svart får og samgongustev EIN av høvudsorsøkunum til at skipa emma tveyflokkasamgongu fyri góðum tveimum árum síðani var tann, at landið hevði ringar royndir av fleirflokka samgongum, har oftani tiggir ul fýra flokkar skuldu hava síni sjónarmið og mål igjøgnum. Við at skipa eina sam- gongu við bert tveimum flokkum varð hildið, at nú fór at verða lættari ikki bert at reka eina felags poliukk, men so sanniliga eisini at kunna fremja orð í verk - uttan at skula taka hædd fyri áhugamálunum hjá fleiri flokkum. NÚ hevur henda samgonga roynt seg í tvey ár og vit kunnu nú av réttum líta aftur um bak og spyrja, hvat er komið burtur úr í so máta. Tað er givið, at i tíðum, har tað leikar so hart á, vilja ungmenn sjálvandi royna at verja og hjúkla um seg og síni og royna teir ti eisini at tæna áhugamálunum hjá sínum valdømum fyrst og fremst. So eru tað teir, sum ynskja ta øvugtu gongdina, nevniliga hana, at nú skal hugsast landspolitiskt, og at politikkurin ti skal rekast ut frå, hvat tænir landinum best og ikki hvørjum valdømi ella einum åvisum måli. TAÐ er greitt, at tað í báðum av sam- gonguflokkunum hava verið bylgingar aftur og fram um slíkar spurningar. So her gongur eingin flokkurin friur, tå hugsað verður um ikki at halda stevið. Men hesa seinastu tíðina må sigast, at fólkafloksmanningin hevur als einki stev havt fyri ikki at siga onga felags kós. Og tað var ikki júst meiningin, tá samgongan varð skipað. Visid sterri virðing fyri pensionistunum Pensiónin er so lítil, at hon illa nokk er livandi av, tí må ein broyting fremjast, sum gevur teimum eitt útgjald uttan frádrátt fyri skatt skrivar Sverre Midjord, tingmaður. Kemur skattanevndin ikki við einum uppskoti, sum fremur hetta, fer hann sjálvur at seta fram uppskot í hesi tingsetu, sum gevur pensionistunum tað teir eiga. VIT hava hesar seinastu dagarnar verið vitni til, at fólkafloksmenn í unginum rætt og slætt hava vent r........ ul sínar egnu floksfelagar og samgongupartn arnar. Og her er tað sum ikki einaferð svarta fárið í fólkaflokkinum, Birgir Danielsen, sum koyrir sítt "løb”. Tað er gott við poliukarum, sum hava eina meining og tora at standa við hana. Tað er gott vid poliukarum, sum hugsa meira landspoliuskt enn bara um lokal mál. Men tað er ikki gott fyri hvorki parlamentarisku skipanina ella fyri landssins stjórn, at ein tingmadur aftur og aftur skal sleppa at avgera stór sam gongumål, sum landsstýrið er samt um, og koppa teimum í tinginum - einum fyri og øðrum efur NÚ vita vit, at atfinningar rína ikki við henda fyrrverandi fremsta vinnulívs mannin í Føroyum, mannin, sum einsa- mallur hevur stýrt landsins størstu fyr:- tóku, Føroya Fiskasølu og ein av størstu bankunum, Sjóvinnubankanum. Vit minnast, hvussu hann einsamallur "orn- aði" tað heila. Hansara orð vóru lóg, hansara orð vóru endalig. Hetta sóu vit ikki minst í orðaskifunum um gó- Oskingina. Hverja ferð onkur dittaði sær at finnast at leidsluni í Fiskasøluni og Sjóvinnubankanum fyri at forða fyri eini tíðarhóskandi góðsking av okkara fiski, so typti Birgir Danielsen eitthvørt víðari kjak við orðunum: tað kann for sørin ikki loysa seg at flyta pipar og salt og rasp til Føroya fyri harvið at fjala hvíta fiskin. So einfalt var tað og so- leiðis bleiv tað eisini. Í dag mugu vit sanna, at hesin poltukkurin er tann, sum eigur kanska størsta partin av skylduni fyri tí stóðu vit eru komin í. NU dittar sami maður sær at brúka somu metodur í tinginum, har hann koyrir sítt egna "leb". Hetta kann eg ikki góðtaka, hatta kann eg heldur ikk) g6dtaka osfr. Og hverjir eru so teir, sum hann er mest ósamdur við og vendir bakið til. Jú tað eru eingir aðrir enn hansara egnu partamenn. Vit hoyrdu John Petersen, partamann hansara siga í sjónvarpinum, so nú skilti hann væl, hví danir ikki kunnu hava nakað álit á okkum longur. Orsøkin var tann, at samgonguungmenn kundu ikki sam tykkja uppskot, sum teirra egna lands stýrið legði fyri ungið. Sjálvandi vildi John Petersen ikki nevna svarta fárið Mið navni, men hann sipadi til sína egna ffoksfelaga Birgir Danielsen TAD eru eisini bert fåir dagar sidani, at formaður fólkafloksins, Jógvan Sund- stein mátti fara í útvarpið fyri at rækka nøkur úttalilsi hjá einum ødrum fólka- floksmanni, nevniliga Svend Åga Ellefsen, sum uttan vidari hevdi útbasunerað á ungsins rødarapalli, at sambært fundum, sum landsstynd hevði havt við danskan embætismann, so komu bert heilt fá flakavirki at vera efur í Føroyum, og at strukturgrunnurin bara hevdi ul uppgåvu at avhøvda Føroyar. Og soleidis kunnu vit halda fram. Er tad ikki upp å tidina, at leidslan í fólkaflokkinum, um har er nøkur, antin setir sínar troppar upp á pláss ella tekur avleiðingar av tí ómegd tað er ikki at kunna stýra sínum egnu og fer frá! BER hetta ikki til, so eigur javnaðar- flokkurin í Tinganesi at biðja um fund við fólkaflokkin og gera støðuna upp: hvussu leingi kann ein góðtaka, at einstakir fólkafloksmenn bæði á ungi og í landsstýri koyra sítt egna solospæl' Hetta er bara niðurbrótandi fyri álitið á samgonguna og tvs. at hetta eisini gongur út yvir javnaðarflokkin - ella kanska bara hann. Man tað veruliga vera so, at hetta er avtalað spæl í fólkaflokkinum at vísa fólki, at leiðslan í javnaðarflokkinum í Tinganesi ikki megnar at halda stýr á samgonguni! Ja hver veit. Av gomlum royndum vita vit jú, at hetta hevur verið so. Vit minnast, hvussu Óli Breckmann við júst hesum kílapoliukkinum setu ilt ímillum fólka- flokk og hansara samgongufelagar Paula og Hilmar. TAÐ løgna við ollum hesum er, at fólkaflokkurin bara vinnur uppá slíka framferð við eitt komandi val, meðan hinir, sum hava roynt at halda sam- gongustevið tapa. Og tað ikki okkum kløkkar, um tað ikki eisini verða júst hesi somu rumbulsmenninir við Birgir Danielsen og Svend Ága Ellefsen á odda, sum fara at vinna atkvødur upp á slíka framferð ul eitt komandi val. Tað eru tvey år til val, og ti eigur javnadarflokkurin her og nú at lata fólkaflokkin vita, at hetta gongur ikki meira. Eitt er tað at teir missa álit millum manna men hvat við okkara lániveitarum í útlandinum - hvussu kunnu teir hava álit á eina stjórn, har grundarlagið rillar í heilum! hava eina pensión, sum tey kundu liva trygt av, ti varð fon, ljós, hita, sjónvarp og útvarp. Skattingin = av okkara verða gjørdar í verandi pensionistum, sum bert skattalóg. hava sína fólkapensión at Eitt slíkt uppskot vil liva av, henda skatting er alt ov hørd. Eg havi víst á tað fleiri ferðir, og um ikki skattanevndin innan fyri rímuliga tíð kemur við ein- ari broyting í skattalógini, sum vil rætta uppá hesi við- urskifti, so vil eg sjálvur seta eitt uppskot um neyð- ugar broytingar, sum vilja gera tað, at okkara pension- istar, sum nú orsakað av at flestu kommunur hava hækkað teirra skattaprosent so nógv, at eisini låginntøk- umar koma undir skatt, hetta ber til at gera, um bert nakrar smáar broytingar verða framsett í hesi ting- setu. Um vit ikki gera hetta her og nú, er greitt at ikki er livandi vid ú pensiónsupp- hædd, sum er tillutad okk- ara pensionistum. Tað er nóg lítið frammanundan. Ætlanin við ú skipan, sum vit hava, sum kom fram undir samgongu við sam- bandsflokkin í 1959, og var eitt av aðalkrovunum frá okkara flokki, tað var at tey, sum høvdu slitið fyri sam- felagið og sum einki høvdu at liva av tá tey ikki vóru ar- beidsfør meira, tey skuldu tað broytt frá einan ellis- rentu til eina fólkapensión, sum øll skuldu hava, og tað var og er rætt. Tá hon í 1959 bleiv skrá- sett, var hon veruliga ein góð wygging fyri tey, sum rygg høvdu lagt til vælferð- ar samfelagið. Men í dag eru vidurskiftini broytt. Tað eru krøv, sum samfe- lagið setir til borgaran, sum Skulu gjaldast beinanvegin, hentleikar, sum øll hava rætt til, men um teir ikki verða goldnir, so kemur steðgur í. Her verður hugsað um tað mest vanliga so sum tele- Hentleikar, sum øll hava medan tey eru arbeidsfør. og sum tey sjålvandi eisini framhaldandi skulu hava tå tey eru blivin pensionistar, men sum pensiónin i dag ikki røkkkur til. Hetta eru vanligir hentleikar, sum okkara pensionistar skulu hava, men við teimum gjøldum, sum eru knýtt at hesum hentleikum og hartil ta stóru skattarokning, sum tey nú hava fingið, so er einki at liva av, og tað kann ikki vera ætlanin. Tí skal skattingin av pensionistunum verða broytt, so tey sleppa frá, nú Sverre Midjord: Kemur skattanevndin ikki við uppskoti um at bóta um umstødurnar hjá pensionstunum, so leggi eg sjálvur uppskot fyri tingið arbeiðsdagur teirra er lokin, atgjalda meira enn tey hava møguleikar fyri. Alt lívið hava tey goldið við í fyri eyga at teimum, tå arbeiðsdagurin var lokin, vóru tryggjað sømulig við- urskifti. Men tað er ikki so, tí pensiónin er so lítil, at hon illa nokk er livandi av, tí má ein broyting fremjast, sum gevur teimum eitt útgjald uttan frádrátt fyri skatt. Um skattanevndin ikki kemur við einum uppskou, sum fremur hetta, vil eg seta eitt uppskot fram í hesi úng- setu, sum vil geva okkara pensionistum tað tey eiga, og harvið vilja vit við at fremja eina slíka skipan vísa virðing fyri pensionist- um okkara.