fríggjadagur 26. februar 1993síða 2

ze } a + YU T 7 ry tí 01 nå 8 FRÆLSI — JAVNAÐUR - BRØDRALAG 66. ÁRGANGUR | Ábyrgdarblaðs: muiier Biadloik. Randi Jacobsen - Dagny Utgevar- P/1 Seslaturin Bústaður. Argjavegi 28 | Postadr : Postsmoga 76 | = sja Dahí Joensen - Tórfinn Smith - | Uposemng P/T Sosialurin Argjum 110 Tórshavn . | i aði | Kalmar Lindens t Telefon: 11820 Teletax 14720 kov Hilmar Jan Hansen - Prant: P/1 Pressan 1981 | ge Jústínus Eidesgaard Sethúsakreppa! TILFEINGISKREPPA, marknaðar- og priskreppa, kapitalkreppa og struktur kreppa. Hetta eru nøkur av orðunum, sum eru nógv brúkt í seinastuni ul tess atavmynda teir stóru trupulleikar land 10 er í. Og enn eitt orð er við at nú vid at vinna frama, og tað er sethúskreppa TAÐ hevur leingi ligið í luftini, at fyrr ella seinni fór kreppan eisini at raka sethúsamarknaðin. Skuldin í sethúsum er í dag 5,5 mia. kr. og er her talan um pengar, sum fleiri túsund føroyskar familjur skylda peningstovnum og grunnum TRUPULLEIKARNIR í samfelagnum við vaksandi arbeiðsloysi hava gjørt, at fleiri og fleiri klára ikki sínar lániskyld- ur. Poliukararnir hava heitt á bankarnar um at lækka rentuna, men hesum ynski vilja teir ikki ganga á mu. Umboð fyri peningastovnarnar vísa ístaðin á, at tey eru sinnað at tosa við hvønn einstakan skuldara og vita, hvat kann gerast. Eis- int hava tey víst á, at landið eigur ikki at leggja so nógv avgjøld á fólk, at tey klára ikki sína skyldur eitt nú mótvegis peningastovnunum. ARBEIÐSLOYSIÐ tykist framvegis at vaksa. Nógv virki eru latin aftur og vit vita ikki, hvørji lata uppaftur og nær. Hetta gera bara bankar og útlendsku kreditfeløgini. Tað er nú upp til hesi, um fólk skulu koma aftur í arbeiði her á landi. So einfalt er tað. At bíða við at sanera hesi virki við vón um at selja fyri nógvan pening er líka so burtur við sum at royna at selja sand í Sahara. Tað almenna hevur so sanniliga tikið sín part av saneringini við teimum mongu veðhaldunum, sum eru vorðin effekuv. Frá Heimamissiónini Arheiðsleys og eftirlønt til arbeidis HVØR av ødrum liva må verdur mang an ukid ul. Og hetta líknilsi hóskar væl ul tíðina í dag. Lata virkini ikki upp aftur, so ávirkar hetta eisini møguleik arnar hjá fólki at gjalda síni sethúsalán Ella sagt eðrvísi: Fyri at kunna gjalda sími lán mugu fólk hava arbeiði. Stødan hjá peningastovnunum og útlendsku kreditfeløgunum er alt annað enn huga lig. Men hesi hava sum er buktina og báðar endar. Tað ræður ti hjá teimum um nú meira enn nakrantíð at síggja veruleikan í eyguni. Tað eru tey, sum næsta leik. Men heldur tað almenna fram við at leggja nýggj avgjøld og hægri skatt á fólk, so verður eingin næsti leikur, heldur ikki hjá bankunum. Tí tá hevur samfelagið longu sett Palleba í skák mát ciga VÆL vita vit, at talan í mongum er um eina telving millum peningastovnar og landskassan. Hvussu nógv vilja peningastovnarnir góðtaka at missa og hvussu nógv landskassin. Hvør hevur longu mist mist nokk og hvør er førur fyri at missa meira! Hvussu nógvar yekabyrdar kunnu leggjast á fólk afturat osfr. BÆÐI peningastovnar og kreditfeløg hava valt at bíða. Tey viðgera mál fyri mál. Sjálv andi ber til at bíða og bíða og liva í vónini um, at gongdin skjótt fer at venda til tað betra. Men hvussu leingi stødan fer at standa vid og versna vita vit ikki. Tað kann vera um eitt ár, tað kann eisini taka 5-10 ella 15 ár. Og til ta tíð hava bæði peningastovnar og kreditfeløg bíðað ikki bert øll onnur í hel, men eisini seg sjálvi. Tá er einki vunnið men alt tapt. Tað er henda veruleikan peningastovnar og kreditfel- øgini mugu síggja í eyguni nú og taka avleiðingarnar av. HVAT mongu virkjunum í eitt nú Nógv eftir Enn er nógv eftir at gera, bæði innan- og uttandura í Leguhúsinum. Brúk er ti- skil fyri so nógvum fólki sum møguligt, ið vil hjálpa ul um dagin og um kveldið. Bæði handverkarar sum ikki handverkarar eru væl- komnir, ti at brúk er fyri nógvum hondum. Ætlanin er at gera Legu- húsið so mikið liðugt, at tað kann vigast 1. maí i år, í sambandi við at Arsmøtid hjá Heimamisstónini verd- ur hildið í Leguhúsinum í Nesvík. fiskiidnadinum viðvíkur er svarið ein falt Tumma Arabo segði tað so greitt og ærligt, sum tað kundi sigast. Føroysku bankarnir eiga at fara ul Danmarkar og gera eina skilagóða saneringsæltan saman við kreditfeløgunum, soleiðis at virkini sleppa av vid meginparun av síni skuld og kunnu byrja av Tad er greitt, at stødan hjá bankum og kredit Landsstýrismaðurin nýggjum feløgum kann metast sum eitt tvíeggjað svørd, ti hesi koma at missa undir øllum umstødum. Tvinnir kostirnir hvørgin er mjúkur. Jú so er, men skulu vit líta inn í framtíðina og framhaldandi gera tað liviligt á hesum klettum, so mugu teir velja og ikki bíða longur eru FØROYSKU peningastovnarnir mugu gera sær greitt - og tað vita teir sjálv andi longu - at fåast kreditfeløgini ikki til at sleppa skuld í fiskiidnadinum, soleiðis at fólk kunnu koma í arbeiði aftur, so fer hetta heilt skjótt - ja kanska longu í vár - at raka teir sjálvar tvífalt so hart. Vinnulívsboomerangin fer at koma sendandi við ómetaligari terð og knúsa allan sethúsamarknaðin. Tá verða nevniliga so mong arbeiðsleys, at ikki bert nøkur hundrað men fleiri túsund sethús fara á tvang. Og hvat skulu peningastovnarnir gera við fleiri túsund sethús - hvor skal keypa hesi! HIGARTIL hevur gongdin verið tann, sama mynstur sum tað millum virkini og kreditfeløgini. Hesi vilja ikki selja virki uttan at tey fáa væl burtur úr. Men spurningurin er um tey í heila tikid sleppa av við virkini, um tey ikki lata tey fara fyri lágan prís! Og hetta kann so eisini skjótt blíva stødan viðvíkjandi sethúsunum. Vit eru longu komin hartil, at bankarnir fáa ikki meira enn eitt vist fyri húsini, sum teir krevja á tvingsulssølu. Spurningurin er so nær tann løtan kemur, tå botnurin fer undan sethúsamarknaðinum tvs. at tað verða so mong, sum ikki klára sínar skyldur at bankarnir koma at brenna inni við kanska tusundtals húsum! HETTA er eingin lett stóða, heldur ikki hjá bankunum, kanska serliga tí at ter hava ikki lagt uppfyri at avskriva uppá sethús. Spurningin er tí, hvussu vit kunnu fyribyrgja eitt skrædl á sethúsa marknaðinum og hvat vil eitt tílíkt skræld siga. Bankarnir hava higartil sagt nei ul at lækka rentuna. Tað halda vit vera skeivt av teimum. Men spurn ingurin er um hetta er nokk. Koma fólk ikki aftur í arbeiði og kreppan av álvara eisini fer at reka størsta fólkabygda øki0 i landinum, Havnina, so verdur helst ringt at fyribyrgja einum skrædli á sethúsamarknaðinum. Bankarnir eiga helst at umhugsa at avskriva uppá sethúslán, um so er at teir hava pengar tøkar ul tess. Um hetta kann gerast yvir ein kamb er ilt at siga. Neyvan. Men so mugu teir meta um, um teir kunnu skera burtur tey toppin av lánunum í húsunum, sum vórðu bygd í teimum yvirupphitaðu tíðunum við heilt ónor malum prísum. BANKARNIR siga, at teir tosa við hvønn einstakan húsaeigara um støðuna. Hetta er sjálvandi gott um hetta ber i sær, at fólk ikki missa síni hús. Men tann áhugaverdi spurningurin er, nær stødan gerst vónleys hjá einum stórum tali av húsaeigarum. Hvat gera bankarnir tá. Fyri at fyribyrgt avleiðing- unum áttu teir nú at umhugsað at lætt um hjá húsaeigarunum so ella so. Ein rentulækking kundi verið byrjanin. Vísið nú ein vilja, hetta skylda tit landi sum fólki. pe 1 al Ca —." Mr" veer" - Á /..—— — Í Nesvík Leguhúsið í Nesvík Nú verður arbeiðið byrjað aftur í Leguhúsinum í Nes- vík. Bruk er fyri øllum, ikki minst arbeidsleysum og eft- irløntum, ið nú kunnu hjálpa til um dagin. Eftir at hava ligið stilt í góðar tveir mánaðir, er tað sjálvbodna arbeiðið byrjað uppá Leguhúsið í Nesvík. Arbeitt verður aftur hesa- ferð efur somu skipan, ið hevur = verið galdandi frammanundan. Arbeidsskråin fyri sjålv- bodnu arbeiðsmegina í Nes- vik i hesum hålvårnum er nå løgd. Eins og i fjør, so er arbeiðið býtt sundur á tann háu, at fólk úr einum ávís- um øki í landinum er til ar- beiðis ávísar tíðir. Eisini um dagin Sum nakað nýtt, hava fólk nú eisini møguleika til at taka sjálvboðið arbeiði á seg um dagin. Hetta skuldi givið m.a. teimum, ið eru arbeiðsleys og efurløntum møguleika til at brúka dagin til nakað skilagott, um åhugi er fyri ti. Tey, sum bjóða seg ul at arbeiða um dagn, koma ser- liga at taka sær av ti, ið er uttan um Leguhúsið, ti tå er ljóst. Um veðrið tó ikki er til vildar,ernógv at taka hond í inni í húsinum. Tey, sum ynskja at arbeiða um dagin, verða biðin um at siga frá hjá Amholt Olsen, tlf 47479, ella å Heimamissi- ónsskrivstovuni i Nesvik, tlf. 22533. Arbeiðið verður ikki heilt liðugt í hesi syftu, men ætl- anin er at hava 6 summar ARA ÆT . — legur í ár í Leguhúsinum, og roknast kann við at umstød- urnar verða munandi betri í ár enn í fjør Ymiskt á skránni Annars er ætlanin at nýta Leguhúsið í Nesvik til ym- isk onnur ultøk, eitt nú verður summarbíbliuskúlin hildin í Nesvík í ár, somu- leiðis verður væntandi skip- að fyri ungdómslegum og ødrum ultøkum í heyst og næsta vetur. Skipanin við tí sjálv- bodna arbeiðinum og ar- beiði sum heild í Leguhús- inum hevur gingið sera væl og stórur áhugi vísir seg at vera millum fólk at fáa hús- ið liðugt, stendur í tíðinda- skrivi frá Heimamissiónini.